Επίσκεψη στο παραδοσιακό χωριό Ανατολή του δήμου Ιεράπετρας

Η Ανατολή είναι χωριό και ιστορική έδρα ομώνυμης Κοινότητος του Δήμου Ιεράπετρας και της τέως Επαρχίας Ιεράπετρας στην Περιφερειακή Ενότητα Λασιθίου της Κρήτης.

Είναι χτισμένο σε υψόμετρο 610 μέτρων, στις νότιες πλαγιές του όρους Δίκτη με πανοραμική θέα προς το Λιβυκό Πέλαγος. Απέχει 15 χιλιόμετρα από την Ιεράπετρα.

Το όνομα του χωριού προέρχεται από το ρήμα "ανατέλλω", που σημαίνει "αναφαίνομαι υπέρ τον ορίζοντα" δηλαδή "ανεβαίνω πάνω από τον ορίζοντα με συνέπεια να φαίνομαι"

Στην περιοχή της Ανατολής εγκαταστάθηκαν οι Ενετοί στις αρχές του 11ου αιώνα, εξαιτίας της στρατηγικής θέσης της. Το χωριό αναφέρεται ως Anatoli από το Φραντσέσκο Μπαρότσι (1577), Anatoli et Callogerus (1583) στην απογραφή του Καστροφύλακα και Anatoli (1630) στον Φραντσέσκο Μπαζιλικάτα. 

Οι Ενετοί, για να εδραιώσουν την κυριαρχία τους αλλά και να κατοπτεύουν την ανοικτή θάλασσα στο Λιβυκό, έχτισαν πύργο στην Ανατολή, ο οποίος είναι γνωστός στις μέρες μας ως "Ο Πύργος του Λακέρδα στο Τειχιό". Για τον Πύργο της Ανατολής αναφέρει ο Ιταλός ιστοριοδίφης Τζουζέπε Γκερόλα, ο οποίος επισκέφθηκε την Κρήτη στις αρχές του 20ού αιώνα

Έπειτα από την κατάληψη της Κρήτης από τους Οθωμανούς (1669), η Ανατολή κατάφερε να επιβιώσει και έγινε κεφαλοχώρι. 

Το 1634 αναφέρεται Anatoli με 44 χαράτσα, σύμφωνα με την τουρκική απογραφή, ενώ σε κατοπινή απογραφή του 1834 τη βρίσκουμε Anatolé με 60 οικογένειες. 

Κατά την Επανάσταση του 1821 οι Ανατολιώτες έλαβαν μέρος ενεργά και πολλοί από αυτούς σφαγιάστηκαν από τους Τούρκους.

Στις επαναστάσεις του 1866-69 και του 1878 έλαβαν μέρος πολλοί αγωνιστές που κατάγονταν ή γεννήθηκαν στην Ανατολή. 

Οι σημαντικότεροι από αυτούς ήταν ο οπλαρχηγός Εμμανουήλ Λακέρδας, ο Ιάκωβος Μαχαιράς (Καπετάν Γιακουμής), ο Αθανάσιος Μπαρμπεράκης (Καπετάν Θανάσης) , ο Γεώργιος Μπεκιάρης (Καπετάν Μπεκιάρης) και τα αδέρφια Γερακιανάκηδες (που ανήκαν στην ομάδα του Λακέρδα).

Μετά το 1970 οι κάτοικοι της Ανατολής κατέβηκαν στον κάμπο και ίδρυσαν το συνοικισμό Νέα Ανατολή και μαζί με άλλους κατοίκους τα χωριά Στόμιο και Αμμουδάρες.

Ο παλιός παραδοσιακός οικισμός της Ανατολής (Παλαιά Ανατολή) χαρακτηρίζεται από τα πετρόχτιστα σπίτια (που σώζονται ως σήμερα), την παλαιά Κάτω Βρύση και τα στενά δρομάκια. Την τελευταία δεκαετία μπήκε σε πρόγραμμα αναπαλαίωσης.

Κατά τη διοικητική διαίρεση της Ελλάδος με βάση το Πρόγραμμα Καποδίστριας (1999-2010), η Ανατολή αποτέλεσε και Δημοτικό Διαμέρισμα, με συνολικά 1.738 κατοίκους (απογρ. 2001). Σε αυτό υπήχθησαν, εκτός από τον οικισμό Ανατολή (154 κάτ.), οι Αμμουδάρες (102 κάτ.), οι Καλόγεροι (135 κάτ.), η Νέα Ανατολή (1.081 κάτοικοι) και το Στόμιο (266 κάτ.).

Μέσω του προγράμματος Καλλικράτης, η κοινότητα επανασυστάθηκε το 2011, πλέον ως υποδιαίρεση του δήμου. Σήμερα αποτελεί παραδοσιακό χωριό με 2 ταβέρνες, 2 καφενεία και ανακαινισμένο σχολείο.

Ως οικισμός αναφέρεται επίσημα το 1925 με το ΦΕΚ 27Α - 31/01/1925 να ορίζεται έδρα της ομώνυμης νεοϊδρυθείσας κοινότητας.

Στην Ανατολή, εκτός από την Κάτω Βρύση (έχει χαρακτηριστεί διατηρητέο μνημείο με απόφαση του ΥΠΠΟ) βρίσκονται πολλά αρχαιολογικά μνημεία, ναοί (όπως η εκκλησία της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος και ο Ναός των 12 Αποστόλων στα νοτιοδυτικά του χωριού) και βυζαντινά μοναστήρια του 15ου αιώνα που χτίστηκαν από το λόγιο αντιρρητικό ιερομόναχο Νείλο Δαμηλά. 

Στο κέντρο της Ανατολής βρίσκεται ο Προφήτης Ηλίας. Ο Ναός των Αγ. Πάντων, εκτός από βυζαντινές εικόνες διαθέτει και ξυλόγλυπτο τέμπλο. Επίσης, σημαντικός είναι και ο ναός της Άνω Παναγίας (εκεί ήταν το παλιό νεκροταφείο) και της Κάτω Παναγίας, που είναι αφιερωμένος στην Κοίμηση της Θεοτόκου και έχει τοιχογραφίες αλλά και μια ταφική πλάκα στο δάπεδο με σύμβολα άρχοντα.

Από την Ανατολή κατάγεται ο ονομαστός βιολάτορας της Ανατολικής Κρήτης Παντελής Μπαριταντωνάκης. 

Το 1993 ιδρύθηκε ο Πολιτιστικός και Φυσιολατρικός Σύλλογος Ανατολής, ο οποίος δραστηριοποιείται με πολλές εκδηλώσεις, όπως η Γιορτή Φασολάδας την Καθαρά Δευτέρα, τα καζανέματα (προσφορά ρακής), τα τελαλήματα και το τρατάρισμα μελιού στην Παναγία του Βαρύ, αναβιώνοντας ένα παλαιό έθιμο.

Χριστούγεννα στο σπήλαιο της Μαραθοκεφάλας

 Στο σπήλαιο του Αγίου Ιωάννη του Ερημίτη, στη Μαραθοκεφάλα Κισάμου, θα τελεστεί το βράδυ του Σαββάτου, 24 Δεκεμβρίου παραμονή των Χριστουγέννων και από ώρα 20.30 έως 00.15 π.μ.

«Η βιωματική συμμετοχή μας στην Χριστουγεννιάτικη Νυκτερινή αυτή Θεία Λειτουργία, σε συνδυασμό με την αναπαράσταση της φάτνης όπου γεννήθηκε ο Χριστός, τα πρόβατα, τους βοσκούς, τις φωτιές, τα σήμαντρα και το αστέρι να λάμπει στην κορυφή του σπηλαίου, νοητά μεταφέρουν όλους μας στην Βηθλεέμ, με την ευχή και την ελπίδα να αξιωθούμε να οδηγηθούμε στην Βηθλεέμ της σωτηρίας μας. 

https://cultureinchania.gr/

Το Μουσείο Παραδοσιακής ζωής Κρήτης «ΛΥΧΝΟΣΤΑΤΗΣ»

 

Το Μουσείο Παραδοσιακής ζωής Κρήτης «ΛΥΧΝΟΣΤΑΤΗΣ» στο Λιµάνι 

Χερσονήσου, πλάι στη θάλασσα, παρουσιάζει µε τρόπο εποπτικό και  βιωµατικό: 

• Την παραδοσιακή αρχιτεκτονική της Κρήτης (κρητικό αστικό & 

αγροτικό σπίτι, εκκλησία, παλιό σχολείο κ.τ.λ.) 

• Τις παραδοσιακές ασχολίες [εργαστήρια Υφαντικής – Φυτικών 

Βαφών, Αγγειοπλαστείο, Μελισσόσπιτο, Μιτάτο , Αλώνι, Πατητήρι, 

Ρακοκάζανο]

• Την κρητική χλωρίδα (περιβόλι µε οπωροφόρα δέντρα, αρωµατικά καιφαρµακευτικά φυτά της Κρήτης, λουλούδια και κάκτους). 

• Τη σύγχρονη λαϊκή καλλιτεχνική 

δηµιουργία (Εκθετήριο έργων Κρητών Λαϊκών Καλλιτεχνών) 

• Την προβιοµηχανική τεχνολογία (Ανεµόµυλος, Φάµπρικα 

(ελαιοτριβείο), Χαρουπόµυλος, πρέσσα αρωµατικών) 

• Τέλος το Μουσείο διαθέτει παραδοσιακό καφενείο και πωλητήριο µε 

τοπικά προιόντα. 

Το Μουσείο «ΛΥΧΝΟΣΤΑΤΗΣ» είναι ανοικτό καθηµερινά 9.00 –  14.00(Σάββατο κλειστά). 

Στοιχεία Επικοινωνίας

∆ιεύθυνση: Λιµένας Χερσονήσου 

Τοποθεσία: Ηράκλειο 

∆ήµος Χερσονήσου 

Νοµός Ηρακλείου 

Τηλ: +302897023660 

Fax: 2897024674 

Email: info@lychnostatis.gr

Web: http://www.lychnostatis.gr

Χτισμένο στο λιμάνι της Χερσονήσου με θέα το απέραντο γαλάζιο αποτελεί ένα κόσμημα που ταξιδεύει τον επισκέπτη μέσα στην κρητική παράδοση. Το μουσείο αποτελείται από τρεις θεματικές ενότητες. Πρώτη ενότητα είναι η λαογραφική-λαϊκή παράδοση, η οποία επικεντρώνεται σε ήθη, έθιμα τοπικές ασχολίες, θρύλους και άλλα. Μια δεύτερη ενότητα είναι η φυσιογνωστική, που αναφέρεται στο φυσικό περιβάλλον της Κρήτης, με εκθέματα για τη χλωρίδα και τον ορυκτό πλούτο της Κρητικής γης. Τελευταία ενότητα είναι η καλλιτεχνική, αφιερωμένη στους Κρητικούς καλλιτέχνες και πιο συγκεκριμένα στους αυτοδίδακτους καλλιτέχνες και το έργο τους.

Το άρωμα της παράδοσης») καθώς και τις τεχνολογικές καινοτομίες που έχουν ενταχθεί πρόσφατα στο Μουσείο (συσκευές ακουστικής ξενάγησης, πολυμεσικές παρουσιάσεις και εφαρμογές) στα πλαίσια του προγράμματος «Ψηφιακή Σύγκλιση - Κοινωνία της Πληροφορίας». 

Ο βιωματικός τρόπος παρουσίασης των εκθεμάτων αλλά και την πρωτότυπη σύζευξη της τεχνολογίας με την Κρητική παράδοση και φύση είναι άλλο ένα στοιχείο που κάνουν το μουσείο να ξεχωρίζει.

Το μουσείο "Λυχνοστάτης" δημιουργήθηκε από τον επίκουρο καθηγητή οφθαλμολογίας και συλλέκτη-λαογράφο Γιώργο Μαρκάκη. Κτίστηκε κατά την περίοδο 1986-1992 με προσωπική εργασία της οικογένειας Μαρκάκη και τεσσάρων εργατών. Στην κατασκευή του χρησιμοποιήθηκαν μόνο πρωτογενή υλικά (πέτρα-ξύλο-πηλός) και αποφεύχθηκε η χρήση μηχανικών μέσων (εκσκαφείς-φορτωτές-μπετονιέρες, κλπ.). Ξεκίνησε το 1992 ως ιδιωτικό μουσείο. Το 1993 ιδρύθηκε ο Σύλλογος Φίλων του Μουσείου (ΝΠΙΔ), ο οποίος έχει αναλάβει αρκετές πρωτοβουλίες και εθελοντικές δράσεις για το μουσείο και τους σκοπούς που αυτό υπηρετεί. Ο σύλλογος αριθμεί σήμερα 143 μέλη (80 ενεργά).

Στο μουσείο ήδη λειτουργούν τμήματα Οπτικοακουστικών μέσων & Εκδόσεων [έχει γίνει παραγωγή σε 8 ηχοράματα - 2 βιντεοταινίες - 1 βιβλίο], Εκπαιδευτικών προγραμμάτων, Παραδοσιακών προιόντων, Τεκμηρίωσης. Μοναδικοί πόροι του μουσείου είναι τα έσοδα από τη λειτουργία του καθώς και ορισμένες ιδιωτικές χορηγίες. Το μουσείο ήταν υποψήφιο για το Βραβείο του Ευρωπαικού Μουσείου της Χρονιάς 1996, ενώ το 1997 έλαβε έπαινο από το Πανεπιστήμιο Κρήτης στο διαγωνισμό Περιβαλλοντικής Προστασίας "Ελευθέριος Πλατάκης". Έχει συμμετάσχει με εισηγήσεις και ηχοράματα σε 14 διεθνή και πανελλήνια συνέδρια - σεμινάρια και έχει οργανώσει 32 εκδηλώσεις σε Ελλάδα και Κρήτη με συνδιοργανωτές ποικίλλους πολιτιστικούς και επιστημονικούς φορείς.

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ - ΑΝΤΩΝΗΣ ΓΕΝΝΑΡΑΚΗΣ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ - ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΠΑΠΟΥΤΣΑΚΗ