Επίσκεψη στο χωριό Συκολόγος του Δήμου Βιάννου

 Ο Συκολόγος είναι χωριό και έδρα ομώνυμης κοινότητος του Δήμου Βιάννου και της τέως Επαρχίας Βιάννου στην Περιφερειακή Ενότητα Ηρακλείου.

Είναι κτισμένο σε υψόμετρο 580 μέτρων και απέχει από το Ηράκλειο 75 χιλιόμετρα και από την Άνω Βιάννο 16 χιλιόμετρα.

Αρχίζει από την κορυφή της πλαγιάς που ορθώνεται βόρεια του κεντρικού δρόμου και καταλήγει στο Νότο στα Τέρτσα. Από την Ανατολή συνορεύει με τις κτηματικές περιοχές των Μουρνιών, των Γδοχίων και του Μύρτου. Από τη Δύση συνορεύει με την κτηματική περιφέρεια του Καλαμίου με την οποία έχει και πολλές κοινές περιοχές.

Ο Συκολόγος βρίσκεται στη νοτιοανατολική άκρη του Δήμου Βιάννου και του Νομού Ηρακλείου. Παλαιότερα τα κτίσματα του χωριού ήταν αποθήκες για τα χαρούπια και τα κίτρα που παράγονταν στην περιοχή. 

Σήμερα στην παραλιακή περιοχή του Συκολόγου υπάρχουν μεγάλες θερμοκηπιακές καλλιέργειες οπωροκηπευτικών αλλά και υπαίθριες καλλιέργειες μπανάνας και λαχανικών. (π.χ. μελιτζάνα , ντομάτα κ.ά).

Σήμερα οι κάτοικοι του χωριού ασχολούνται με την καλλιέργεια της ελιάς, της υπαίθριας χειμερινής ντομάτας, της μπανάνας και των οπωροκηπευτικών (θερμοκηπιακές καλλιέργειες), εξαιτίας του μοναδικού θερμού κλίματος και μερικοί από αυτούς μένουν μόνιμα στην Ψαρή Φοράδα και στα Τέρτσα. Αυτά τα μέρη παραμένουν ακόμα αναλλοίωτα από τον τουρισμό.

Τα διάφορα ορυκτά και μεταλλεύματα που έχουν εντοπιστεί, κατά καιρούς, σε μερικές περιοχές του, όπως γύψος στην περιοχή Τερτσών και ίχνη λιγνίτη σε άλλες παραλιακές περιοχές του, μπορεί να μην είναι εκμεταλλεύσιμα, λόγω της μικρής ποσότητάς τους, αποτελούν όμως, κατά τους ειδικούς, σοβαρές ενδείξεις ότι κι ο τόπος αυτός πρέπει να διαμορφώθηκε γεωλογικά πριν από πολλά εκατομμύρια χρόνια.

Δεν είναι γνωστό πότε πρωτοκατοικήθηκε ο τόπος. Στις πολύ παλιές εποχές άνθρωποι από το Συκολόγο είχαν χτίσει τα σπίτια τους στον οικισμό των Τερτσών, στις Βίγλες, στα Σκαφίδια όπως και στη Σινδωνία, σημερινή Ψαρή Φοράδα για να είναι δίπλα στους χώρους εργασίας τους.

Η ονομασία του χωριού υποδηλώνει αρχαία προέλευση. Είναι όνομα σύνθετο από τις λέξεις "σύκο" και "λόγος" (αυτός που συλλέγει σύκα). Παραμένει άγνωστος ο χρόνος και η αιτία που έλαβε το χωριό την ονομασία αυτή. Πιθανολογείται ότι κάποτε η περιοχή είχε πολλές συκιές, τις οποίες νοίκιαζε κάποιος και μάζευε τα σύκα. Ήταν δηλαδή ο συκολόγος, από τον οποίο πήρε το όνομά του και το χωριό.

Το 1583 αναφέρεται στην απογραφή πληθυσμού του Καστροφύλακα με την ονομασία Sicologo με 228 κατοίκους, χωριό μεγάλο για την εποχή. Αυτή η αναφορά είναι και η πρώτη επίσημη γνωστή για το χωριό. 

Στην απογραφή των κεφαλών που έγινε επί Τουρκοκρατίας (1671) για την επιβολή του κεφαλικού φόρου, ο Συκολόγος αναφέρεται ως Siklogo και με προσθήκη "νοκτά" αποκαταστάθηκε και ο τύπος Kalami και έγινε Sicologo-Kalami, με φορολογούμενες κεφαλές: πλουσίων 12, μεσαίας τάξης 6, φτωχών εργαζομένων 3 και σύνολο 21. 

Ο πληθυσμός αυτός δεν περιλαμβάνει τα άτομα που δεν υπόκειντο σε φόρους, όπως γέροντες, γυναίκες, παιδιά, ιερωμένοι κλπ. Έτσι, την εποχή εκείνη, οι κάτοικοι του χωριού θα ήταν περίπου 84. Σε σύγκριση με την απογραφή του Καστροφύλακα (1583) καταδεικνύεται ότι ο πληθυσμός του Συκολόγου μειώθηκε κατά τα δύο τρίτα περίπου.

Σύμφωνα με την τοπική παράδοση, ο Συκολόγος ήταν το πρώτο χωριό της επαρχίας Βιάννου στο οποίο εγκαταστάθηκαν οι Τούρκοι, αμέσως μετά την κατάκτηση της Κρήτης, το 1669. Οι Οθωμανοί επιδόθηκαν αμέσως σε όργιο σφαγών και πυρπόλησαν τις περιουσίες των κατοίκων, ενώ έκαψαν και τα δάση, ώστε να πείσουν τους επαναστατημένους Κρήτες να παραδοθούν. 

Έτσι οι κάτοικοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν το χωριό τους και να κρύβονται στις απρόσιτες σπηλιές της Απακουγής, της Καλογριάς, της Σκίζας ή Κόκκας και του Χερόμυλου των Τερτσών, οι οποίες αποτελούσαν σχεδόν μόνιμο τόπο διαμονής τους.

Οι Συκολογιανοί πρωταγωνίστησαν σε όλες τις Κρητικές Επαναστάσεις, όπως επίσης και στους αγώνες στη Μακεδονία, στην Ήπειρο και στη Μικρά Ασία. Οπλαρχηγοί και άξιοι πολεμιστές ήταν τέκνα του χωριού, όπως οι: Εμμανουήλ Στιβακτάκης, Ιωάννης Αλεξανδράκης, Εμμανουήλ Γρηγοράκης και πλήθος άλλων. Πολλοί Συκολογιανοί πολέμησαν και βρήκαν το θάνατο στον Πόλεμο της Αλβανίας, το 1940-41, ενώ είχαν και ενεργό συμμετοχή στην Αντίσταση.

Στα χρόνια της ναζιστικής Κατοχής, το χωριό καταστράφηκε ολοσχερώς από τους Γερμανούς και τα σημερινά σπίτια κτίστηκαν μετά την καταστροφή. Το Σεπτέμβριο του 1943 , όταν έλαβε χώρα η γερμανική κτηνωδία στα χωριά της Βιάννου, 80 Συκολογιανοί συνελήφθησαν και οδηγήθηκαν, μαζί με τους Καλαμιώτες και άλλους, στο διδακτήριο του Γυμνασίου Βιάννου, όπου κρατήθηκαν ως όμηροι επί 20 περίπου ημέρες και έπειτα από επέμβαση διαφόρων αρχών, γλίτωσαν τελικά την εκτέλεση. 

Ωστόσο, ένα διανοητικώς ανάπηρο παιδί 15 ετών, που καταγόταν από το Συκολόγο βρέθηκε τυχαία μπροστά στους Ναζί, όταν οι τελευταίοι έκαναν τις εκτελέσεις στα Γδόχια. Το βράδυ της ίδιας ημέρας, στις 15 Σεπτεμβρίου 1943 το αγόρι αυτό μαζί με 16 άλλους Γδοχιανούς , εκτελέστηκαν στην τοποθεσία Καρτσανά.

Δύο ακόμα κάτοικοι του χωριού βρήκαν το θάνατο στην περίοδο του Εμφυλίου Πολέμου, ο πρώτος στα Χανιά το 1947 και ο δεύτερος στην Καρυά Λακωνίας , το 1946.

Ως την καθιέρωση του ημιαυτόνομου καθεστώτος στην Κρήτη , με τη Σύμβαση της Χαλέπας, δεν υπήρχε σχολείο στο Συκολόγο. Σε πολύ αραιά διαστήματα εμφανιζόταν ένας δασκαλόπαπας, πιθανώς καλόγερος από την Κεραλιμανιώτισσα και μάθαινε λίγη ανάγνωση και γραφή σε ελάχιστα παιδιά των πλουσιότερων οικογενειών, επί πληρωμή.

Το 1879 χτίστηκε το πρώτο Δημοτικό Σχολείο δίπλα στην εκκλησία του Τιμίου Σταυρού με επιχορήγηση της Δημογεροντίας Λασιθίου, από τα έσοδα των Μονυδρίων της Κεραλιμενιώτισσας, του Αγίου Ιωάννη του Καβού και με τη βοήθεια των κατοίκων του χωριού. Ο δάσκαλος πληρωνόταν από τη Δημογεροντία.

Από το 1899 με τη φροντίδα του αυτόνομου καθεστώτος της Αρμοστείας άρχισε να λειτουργεί (πρώτα ως μονοτάξιο) Δημόσιο Δημοτικό Σχολείο, με πρώτο δάσκαλο τον Α. Ε. Αγγελάκο. Έπειτα από την καταστροφή από τους Ναζί του 1943 το σχολείο στεγάστηκε σε νέο σύγχρονο διδακτήριο λίγο έξω από το χωριό, στην τοποθεσία "Αγκαθιάς", το οποίο λειτούργησε ως το 1994. Το τελευταίο έτος της λειτουργίας του είχε 6 μαθητές. Σήμερα τα παιδιά του χωριού πηγαίνουν στο Δημοτικό Σχολείο της Άνω Βιάννου.

Από την εποχή της Επανάστασης του 1821 μέχρι την Επανάσταση του 1866, ο Συκολόγος διοικήθηκε με το σύστημα των αιρετών Δημογερόντων, που επέβαλαν οι επαναστάτες από τη Γραμβούσα, ανεπίσημα.

Στην απογραφή που έκανε ο Μουσταφά Πασάς το 1832-33, μετρήθηκαν 37 οικογένειες, που υπολογίζεται ότι είχαν συνολικά περισσότερα από 160 άτομα, όλα Ορθοδόξους Χριστιανούς.

Το 1858 άρχισε πια να αναγνωρίζεται και να καθιερώνεται επίσημα η διοίκηση των χωριών της Κρήτης με το σύστημα των Δημογερόντων, με βάση το άρθρο 6 του Αυτοκρατορικού Διατάγματος του έτους εκείνου, το οποίο επέτασσε ότι ο Μουλά Εφέντης δε θα επενέβαινε καθόλου "εις τα ορφανικά και κληρονομικό των Χριστιανών".

Με το Δημοτικό Νόμο του 1868, για τη σύσταση των Δήμων, ο Συκολόγος υπήχθη στο Δήμο Αγίου Βασιλείου. Υπαγόταν στην επαρχία Βιάννου, στο νοτιοδυτικό άκρο του νομού Ηρακλείου. Με το Νόμο Καποδίστρια αλλά και με τον Καλλικράτη που ακολούθησε εντάχθηκε ως Κοινότητα Συκολόγου στο Δήμο Βιάννου.

Τη δεκαετία του ' 60 άρχισε να αναπτύσσεται ο παραλιακός οικισμός Τέρτσα και στην απογραφή του 1971 η Κοινότητα του Συκολόγου βρέθηκε με 487 κατοίκους, εκ των οποίων οι 477 κατοικούσαν στο Συκολόγο και οι 10 στα Τέρτσα. Σύμφωνα με την απογραφή του 1981, ο πληθυσμός στην Κοινότητα ήταν 474 κάτοικοι (εκ των οποίων οι 368 κατοικούσαν στο Συκολόγο, οι 106 στα Τέρτσα και στις Άνω Βίγλες) και το 1991 μειώθηκαν σε 371.

ΠΗΓΗ ΦΩΤ - GOOGLE EARTH

Έτος 1920 Απο Τον Φρανσουά Μεφσούτ Στον Νιταδώρο

  Η πορεία της εταιρείας ξεκινά πριν το έτος 1920, με την έναρξη λειτουργίας του πρωτοποριακού για την εποχή του Μηχανουργείου, του Φρανσουά Μεφσούτ, παππού του σημερινού προέδρου του Δ.Σ. της  «Ι. ΝΙΤΑΔΩΡΟΣ Α.Ε.», Ιωάννη Νιταδώρου.

Ο Φρανσουά Μεφσούτ, σπούδασε Μηχανολόγος στην Γκρενόμπλ της Γαλλίας και με το τέλος των σπουδών του εγκαταστάθηκε στο Ηράκλειο. Με τις εξειδικευμένες γνώσεις που διέθετε και το μεράκι του, συνέβαλε αποφασιστικά στην πορεία ανάπτυξης του νησιού.  

Το έτος 1951, στην οικογένεια προστίθεται ο Ελευθέριος Νιταδώρος, Χημικός Μηχανικός του Ε.Μ.Π., ο οποίος διατηρούσε από το 1946 Τεχνικό Γραφείο Μελετών, αντιπροσωπεύοντας παράλληλα την εταιρεία ALFA LAVAL στην Κρήτη. Το έτος 1951 και έως το τέλος της λειτουργίας τους το έτος 1980, ανέλαβε την Διεύθυνση των Τεχνικών Σχολών, που είχε ιδρύσει το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Ηρακλείου. Για την επιτυχή πορεία των σχολών (έγιναν ευρέως γνωστές ως «Σχολές Νιταδώρου») με τους χιλιάδες απόφοιτους και  για τις πρωτοποριακές τεχνολογικές μελέτες και έρευνες, που κατοχυρώθηκαν με διπλώματα ευρεσιτεχνίας, θεωρήθηκε από τους πρωτεργάτες  της Βιομηχανικής στελέχωσης και ανάπτυξης της Κρήτης. 

Συγχρόνως, με τις παραπάνω δραστηριότητές του, ασχολήθηκε και με το ελαιοτριβείο που διατηρούσε ο πατέρας του από το 1923 στον οικισμό Καστελλίου, Πεδιάδος. 

 

Το 1967 μετεγκατέστησε το ελαιουργείο σε σύγχρονες κτιριακές εγκαταστάσεις δημιουργώντας το πρώτο στην Ελλάδα διφασικό ελαιουργείο, αντικαθιστώντας τα πιεστήρια σύνθλιψης ελαιοκάρπου με φυγοκεντρικό συγκρότημα (ντεκάντερ).

Το έτος 1981 ο Ιωάννης Νιταδώρος, γιος του Ελευθέριου και σημερινός Πρόεδρος της «Ι. ΝΙΤΑΔΩΡΟΣ Α.Ε.», ξεκίνησε να εργάζεται ως ελεύθερος επαγγελματίας δίπλα στον πατέρα του. Είναι Πολιτικός Μηχανικός-Συγκοινωνιολόγος, απόφοιτος του Πολυτεχνείου Δυτικού Βερολίνου, της τότε Δυτικής Γερμανίας. Με την ενεργό συμμετοχή του, διεύρυνε τις δραστηριότητες της επιχείρησης σε επιπλέον τομείς όπως κατασκευαστικός (κτιριακά έργα, αντιπαροχές), συγκοινωνιακά έργα, παραγωγή στερεών βιοκαυσίμων, παραγωγή και εμπορία Π.Ο.Π. ελαιολάδου και ανέπτυξε περισσότερο τον τομέα κατασκευής και εμπορίας μηχανολογικού εξοπλισμού.

Μετέφερε την έδρα της εταιρείας σε ιδιόκτητες κτιριακές εγκαταστάσεις στη Βιομηχανική Περιοχή Ηρακλείου και εκσυγχρόνισε τον μηχανολογικό εξοπλισμό της.

Το έτος 2011 εγκαθιστά μονάδα επεξεργασίας ελαιοπυρήνα και παραγωγής στερεών βιοκαύσιμων από καθαρό κουκούτσι ελιάς.

Παράλληλα επένδυσε στην απόκτηση σύγχρονης ελαιουργικής μονάδας η οποία παράγει και εμπορεύεται εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο Π.Ο.Π. Σητείας.

Σήμερα στην εταιρεία συμμετέχουν και οι γιοί του Ελευθέριος Νιταδώρος, Πολιτικός Μηχανικός και Αντώνιος Νιταδώρος, Μηχανολόγος Μηχανικός, συνεχίζοντας ως 4η γενιά τις δραστηριότητες της επιχείρησης.

Γεννήθηκε στο Ηράκλειο Κρήτης το έτος 1955 και είναι Πολιτικός Μηχανικός – Συγκοινωνιολόγος, απόφοιτος του Πολυτεχνείου Δυτικού Βερολίνου, της τότε Δυτικής Γερμανίας.

Κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής του θητείας υπηρέτησε ως έφεδρος αξιωματικός στην Διεύθυνση Στρατιωτικών Έργων του Γενικού Επιτελείου Στρατού, αναλαμβάνοντας μελέτες και επιβλέψεις κτιριακών έργων και έργων οδοποιίας

 Από το 1981 ξεκίνησε να εργάζεται ως ελεύθερος επαγγελματίας δίπλα στον πατέρα του, ο οποίος ήταν Χημικός Μηχανικός και διατηρούσε από το 1946 Γραφείο Μελετών, έχοντας παράλληλα την αντιπροσωπεία της ALFA LAVAL στην Κρήτη.

Ως ελεύθερος επαγγελματίας, έχει εκπονήσει 1.000 και πλέον μελέτες εκ των οποίων μεγάλο μέρος αφορά μεγάλα ιδιωτικά έργα, μεγάλα συγκοινωνιακά έργα & έργα οδοποιίας του Δημοσίου και έχει συντάξει πάνω από 240 οικονομοτεχνικές μελέτες ίδρυσης και εκσυγχρονισμού διαφόρων μεγάλων βιομηχανιών. 

Έχει ασχοληθεί με τον τομέα τον αντιπαροχών και έχει κατασκευάσει ένα μεγάλο αριθμό κατοικιών και επαγγελματικών-βιομηχανικών κτιρίων.

Παραμένει αποκλειστικός αντιπρόσωπος της ALFA LAVAL στην Ανατολική Κρήτη και έχει αναπτύξει τον τομέα παραγωγής – εμπορίας μηχανολογικού εξοπλισμού, επεκτείνοντας τις δραστηριότητες του σε ολόκληρη την Ελλάδα και το εξωτερικό.

Από το έτος 1999 είναι ιδρυτικό μέλος σε Τεχνική εταιρεία η οποία ασχολείται κυρίως με την στατική ενίσχυση διατηρητέων κτιρίων του Δημοσίου, Νοσοκομεία, Σχολεία κ.λπ.

Από το 2012 προσθέτει στις δραστηριότητες του τον τομέα παραγωγής και εμπορίας εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου ΠΟΠ Σητείας σε ιδιόκτητη Ελαιουργική Μονάδα.

Έχει συνεργαστεί με τον Δήμο Ηρακλείου ως Τεχνικός Σύμβουλος και εδώ και πολλά χρόνια είναι μόνιμο μέλος της επιτροπής κυκλοφορίας. 

Το 2004, κατά την διεξαγωγή των Ολυμπιακών Αγώνων στην Ελλάδα, ανέλαβε την Διεύθυνση Μεταφορών της πόλης του Ηρακλείου.

Από το έτος 2010 έως το 2014, διετέλεσαι εκλεγμένο μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Παγκρήτιας Συνεταιριστικής Τράπεζας.

Είναι παντρεμένος με την Μαρία Διπλαράκη, Οικονομολόγο, και έχει δύο γιούς, τον Ελευθέριο, Πολιτικό Μηχανικό και τον Αντώνιο, Μηχανολόγο Μηχανικό.