Κρήτη πόλεις και χωριά: 03/15/26

Κυριακή 15 Μαρτίου 2026

Οι Κουρούτες, του Δήμου Αμαρίου

www.kritipoliskaixoria.gr Μαρτίου 15, 2026 0

Οι Κουρούτες, επισήμως γνωστές ως Κουρούται, είναι χωριό και έδρα ομώνυμης κοινότητας του Δήμου Αμαρίου, στην Περιφερειακή Ενότητα Ρεθύμνου της Κρήτης.

Το χωριό απέχει 50 χιλιόμετρα από το Ρέθυμνο και είναι κτισμένο σε υψόμετρο 510 μ. στους δυτικούς πρόποδες του Ψηλορείτη

Ο Ιωσήφ Χατζηδάκης θεώρησε ότι το όνομα Κουρούτες είναι παραλλαγή του ονόματος Κουρήτες, συνεπώς έχει προελληνική προέλευση, η οποία διατηρήθηκε μέσω της προφορικής παράδοσης.

Στην περιοχή του χωριού έχουν εντοπιστεί ερείπια αρχαίων ελληνικών, ρωμαϊκών, παλαιοχριστιανικών, βυζαντινών και μεσαιωνικών χρόνων.

Ο Αυστριακός ιατρός, αρχαιολόγος, ιστορικός, εθνολόγος και διάσημος βοτανολόγος Φραντς Ζίμπερ, ο οποίος επισκέφθηκε την περιοχή κατά το έτος 1817, υπέθεσε ότι πιθανώς στην περιοχή υπήρχε αρχαίο Ιερό, αφιερωμένο στους Κουρήτες, που επιμελήθηκαν την ανατροφή του Δία.

Το χωριό αναφέρεται από τον Φραντσέσκο Μπαρότσι το 1577 ως Curutes. Στην ενετική απογραφή του 1583 από τον Καστροφύλακα αναφέρεται ως Currutes με 221 κατοίκους και 542 οφειλόμενες αγγαρείες και στην απογραφή του Βασιλικάτα του 1630 αναφέρεται ως Curutes

Όπως και πολλά άλλα χωριά της Αμπαδιάς (αντιστοιχεί στο νότιο Αμάρι), στις Κουρούτες κατοικούσαν και Μουσουλμάνοι Στην απογραφή του 1834, η οποία πραγματοποιήθηκε από τους Αιγυπτίους, καταγράφηκαν 5 χριστιανικές οικογένειες και 16 τουρκικές να διαμένουν στο χωριό. Στην απογραφή του 1881, είχε 104 Χριστιανούς και 78 Μουσουλμάνους κατοίκους και υπαγόταν στον Δήμο Αποδούλου. Οι Μουσουλμάνοι κατοικούσαν στο Πανωχώρι και οι Χριστιανοί στο Κατωχώρι

Σύμφωνα με παράδοση, ο οικισμός των Κουρουτών παλαιότερα βρισκόταν ανατολικά του σημερινού και σε υψηλότερο επίπεδο, στην τοποθεσία Αμυγδαλές. Όμως, ύστερα από μεγάλη πλημμύρα, ο οικισμός καταστράφηκε και μετεφέρθη στη σημερινή του θέση.

Πράγματι στην περιοχή του Αμυγδαλέ επιφανειακή αρχαιολογική έρευνα διεπίστωσε την ύπαρξη μεγάλου αριθμού οστράκων, τα οποία προέρχονται από διάφορες περιόδους, και λειψάνων διαφόρων οικοδομημάτων, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται μία υδατοδεξαμενή, η οποία εσωτερικά φέρει επίχρισμα από υδραυλικό κονίαμα (κουρασάνι), καθώς και τα ερείπια μίας τρίκλιτης, ξυλόστεγης βασιλικής, πιθανώς του 5ου αι. μ.Χ. Από την βασιλική διατηρείται η αψίδα του Ιερού Βήματος σε ικανό ύψος και τμήματα από την τοιχοποιία του οικοδομήματος.

Στην απογραφή του 1900 το χωριό είχε 201 κατοίκους. Στην απογραφή του 1920 αναφέρεται ως έδρα ομώνυμου αγροτικού Δήμου. Το 1925 ορίστηκε έδρα ομώνυμης κοινότητας μέχρι την Καποδιστριακή διοικητική διαίρεση, οπότε και προσαρτήθηκε στον Δήμο Κουρητών

Σήμερα ανήκει στον Δήμο Αμαρίου, ο οποίος περιλαμβάνει όλους τους οικισμούς της πρώην Επαρχίας Αμαρίου Ρεθύμνης.

Οι Κουρούτες αναφέρονται επίσημα στο 1925 στο ΦΕΚ 27Α - 31/01/1925 να προσαρτόνται στην τότε κοινότητα Νιθαύρεως και στο ΦΕΚ 260Α - 21/09/1925 να ορίζονται έδρα της ομώνυμης νεοϊδρυθείσας κοινότητας Σύμφωνα με το σχέδιο Καλλικράτης και την τροποποίηση του Κλεισθένης Ι, αποτελούν την κοινότητα Κουρουτών, που υπάγεται στη δημοτική ενότητα Κουρητών του δήμου Αμαρίου και σύμφωνα με την απογραφή του 2011 έχει 210 κατοίκους

Αξιοθέατα

Η κεντρική εκκλησία του χωριού είναι αφιερωμένη στην Ανάληψη και βρίσκεται στο Κατωχώρι. Παλαιότερα, κεντρική εκκλησία του χωριού ήταν ο ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Άλλοι ναοί είναι οι εξής:

Ο ναός του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου στο Πανωχώρι.

Ο κοιμητηριακός ναός του Αγίου Μεγαλομάρτυρα Μηνά. Κείται δυτικά του οικισμού και σε χαμηλότερο επίπεδο και αποτελεί τόπο ταφής των μελών της παλαιάς και ιστορικής οικογένειας των Κουρουτών, της οικογένειας Πλατύρραχου. Πρόκειται για μικρών διαστάσεων μονόχωρο και καμαροσκέπαστο οικοδόμημα, στο εσωτερικό του οποίου διατηρούνται λείψανα παλαιών τοιχογραφιών καλής τέχνης (πιθανώς του 14ου αι.).

Ο επίσης κοιμητηριακός ναός του Μεγάλου Αντωνίου. Κείται στο κέντρο περίπου του σημερινού κοιμητηρίου του οικισμού. Πρόκειται για μικρών διαστάσεων μονόχωρο ναό, αποτελούμενο εν μέρει από τον χώρο φυσικού σπηλαίου (ανατολικό τμήμα) και εν μέρει κτισμένου (δυτικό τμήμα.), πιθανώς του 18ου αιώνα.

Ο ναός της Αναλήψεως του Κυρίου. Κείται στο μέσο περίπου του οικισμού και ανηγέρθη στα τέλη του 20ού αιώνα, με δαπάνες των κατοίκων των Κουρουτών, με την φροντίδα του παπά Κυριάκου Μιχ. Καπελώνη, ο οποίος υπηρέτησε ως Εφημέριος έως το 2024 στην Ενορία των Κουρουτών. Πρόκειται για σύγχρονο ναό, κτισμένο στον τύπο της τρίκλιτης ελληνιστικής βασιλικής. Το τέμπλο αυτού είναι έργο του καλλιτέχνη και συντηρητή Μανώλη Νουκάκη.

Δίπλα στο ναό της Αναλήψεως βρίσκεται το πνευματικό κέντρο Κουρουτών, με αμφιθέατρο. Στην αυλή του ναού της Αναλήψεως βρίσκονται έργα του Κουρουτιανού καλλιτέχνη Μανώλη Νουκάκη.

Νοτιοανατολικά του οικισμού και σε απόσταση περίπου 5 χιλιομέτρων από αυτόν, σε υψηλότερο επίπεδο και στη θέση Παρδί, σε υψόμετρο περίπου 850 μέτρων, κείται πηγή νερού και πλησίον αυτής ο ναός του Αγίου Τίτου, μαθητή και στενού συνεργάτη του Αποστόλου Παύλου και πρώτου Επισκόπου Κρήτης. Πρόκειται για μικρών διαστάσεων μονόχωρο, καμαροσκέπαστο οικοδόμημα των μέσων χρόνων, το οποίο έκειτο σε ερείπια και αναστηλώθηκε. Αυτό φαίνεται ότι ανηγέρθη στη θέση παλαιοτέρου χριστιανικού ναού, τμήματα των θεμελίων του οποίου διατηρούνται.

Στο πρώην Δημοτικό Σχολείο των Κουρουτών πρόκειται να λειτουργήσει Μουσείο, με έργα τέχνης του καταγομένου από τις Κουρούτες Εμμανουήλ Νουκάκη (1920-2010), τα οποία εδώρισε η οικογένεια του καλλιτέχνη στον Δήμο Αμαρίου.

Το χωριό διασχίζει η Επαρχιακή Οδός 13, γνωστή και ως Αμαριώτικος Δρόμος, που το ενώνει με το Ρέθυμνο (Περιβόλια, Πρασιές) και το υπόλοιπο Αμάρι (Απόστολοι, Γεωργική Σχολή, Βιζάρι, Φουρφουράς, Κουρούτες, Νίθαυρις, Αποδούλου, Βαθιακό, Πλάτανος, Άρδακτος, Λοχριά)

Η αναβάθμιση του δρόμου αυτού είναι υπό μελέτη

Τα Προξενεία Των Ξένων Δυνάμεων Στα Χανιά

40 - ΜΝΗΜΕΙΑ Ν. ΧΑΝΙΩΝ

www.kritipoliskaixoria.gr Μαρτίου 15, 2026 0

ΑΓΓΛΙΚΟ ΠΡΟΞΕΝΕΙΟ

Το κομψό παλαιό αρχοντικό που στέγασε την Βρετανική Πρεσβεία κατά την διάρκεια της Κρητικής Πολιτείας, βρίσκεται στην οδό Ελευθερίου Βενιζέλου 164 και ήταν οικία της Φαιναρέτης Μητσοτάκη. Σήμερα στεγάζει το ξενοδοχείο "Χαλέπα", αναδίδοντας μέχρι και στις ημέρες μας το "άρωμα" μιας άλλης εποχής.

ΓΑΛΛΙΚΟ ΠΡΟΞΕΝΕΙΟ

Το κτήριο που στέγασε το Γαλλικό Προξενείο τα τελευταία χρόνια της τουρκικής κατοχής και επί Κρητικής Πολιτείας χτίστηκε από τον μηχανικό Λεωνίδα Λυγκούνη για τον γιο του, επίσης μηχανικό, Τιμόθεο Φερδινάρδο .Τελικά δόθηκε ως προίκα στην κόρη του Λεωνίδα Λυγκούνη , Ερασμία , η οποία παντρεύτηκε τον Γάλλο πρόξενο Paul Blanc. Από τότε το κτήριο στέγαζε το Γαλλικό Προξενείο . Σήμερα το εντυπωσιακό αλλά ερειπωμένο πια κτήριο της Γαλλικής Πρεσβείας βρίσκεται κρυμμένο στο δρομάκι ανάμεσα στην οικία Μπλούμ ( σημερινό Ίδρυμα Ελευθέριου Βενιζέλου ) και στην πλατεία Καγιαλέ.

ΑΥΣΤΡΙΑΚΟ ΠΡΟΞΕΝΕΙΟ

Το άλλοτε Αυστριακό Προξενείο στεγάζει από χρόνια το ξενοδοχείο "Δώμα" με τις ιστορικές συλλογές του, το οποίο ήταν το πρώτο νεοκλασικό κτήριο στα Χανιά που αναμορφώθηκε χωρίς να κατεδαφιστεί . Χτίστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα και λειτούργησε αρχικά ως Αυστροουγγρικό Προξενείο, την εποχή που η Χαλέπα, το επιβλητικό παραθαλάσσιο προάστιο, στέγαζε όλα τα Προξενεία στα Χανιά και εκεί έμεινε και σύχναζε η ελίτ της εποχής. Το 1933 η οικία αγοράστηκε από την γιαγιά των σημερινών ιδιοκτητριών, Ρένας Βαλυράκη και Ιωάννας Κουτσουδάκη. Εκείνη την εποχή το σπίτι διέθετε μεγάλους κήπους, δικό του αμπέλι και πηγή νερού.

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΡΟΞΕΝΕΙΟ

Το νεοκλασικό κτήριο που βρίσκεται στην συμβολή των οδών Βιβιλάκη και Ελευθέριου Βενιζέλου , με την παλαιά ονομασία "Μέγαρο Χορτάτζη" , κτίστηκε από άγνωστο αρχιτέκτονα κατόπιν παραγγελίας του βαμβακέμπορα Χορτάτζη . Την τελευταία περίοδο της Τουρκοκρατίας στέγασε το Μαχμούτ Τζελαλεδίν πασά , Γενικό Διοικητή Κρήτης , γνωστό για την αγριότητά του. Από το 1889 και για το χρονικό διάστημα που η Κρήτη υπήρξε Αυτόνομη Πολιτεία , στέγασε το Ελληνικό Προξενείο . Αγότερα , φιλοξένησε για κάποιο διάστημα και το Ιταλικό Προξενείο. Σήμερα , παρά τις κατά καιρούς επισκευές του, η μορφή και η θέση του το κατατάσσουν στα αντιπροσωπευτικά κτήρια της Χαλέπας . Στην δεκαετία του 1980 ανακηρύχτηκε παραδοσιακό ιστορικό μνημείο.

ΓΕΡΜΑΝΙΚΟ ΠΡΟΞΕΝΕΙΟ

Στην αρχή της οδού Ελευθέριου Βενιζέλου ανηφορίζοντας προς τη Χαλέπα , βρίσκεται ένα επιβλητικό διώροφο κτήριο , που σήμερα στεγάζει το ξενοδοχείο"Βίλα Ανδρομέδα ". Χτίστηκε το 1870 από κάποιον Τούρκο πασά και κατά την διάρκεια της Κρητικής Πολιτείας στέγασε το Γερμανικό Προξενείο. Μετά την ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα και την αποχώρηση των Τούρκων και των Μεγάλων Δυνάμεων το κτήριο πουλήθηκε στον Κυριάκο Ναξάκη το 1913. Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου επιτάχθηκε από τους Γερμανούς και στέγασε την General Κommantatur . Το κτήριο είναι κτισμένο στον πάνω βράχο της Χαλέπας και διατηρεί το αριστοκρατικό "χρώμα της παλαιάς εποχής" .

ΠΗΓΗ

Η ιερογλυφική γραφή των Μινωιτών

13 - ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ ΚΡΗΤΗ

www.kritipoliskaixoria.gr Μαρτίου 15, 2026 0

Η αυθεντική Μινωική γραφή εμφανίστηκε περίπου το 2000 π.χ. και ήταν ιδεογραφική. Μία ιδεογραφική γραφή αποτελείται από ιδεογράμματα τα οποία είναι παραστάσεις αντικειμένων ή εννοιών. Αν και το νόημα τους μπορεί να γίνει κατανοητό από τους ανθρώπους, τα ιδεογράμματα δεν έχουν καθόλου φωνητική σημασία.

Η ιδεογραφική Μινωική γραφή ονομαζόταν ιερογλυφικά αλλά δεν έχει καμία σχέση με τα Αιγυπτιακά ιερογλυφικά. Τα Μινωικά ιερογλυφικά ήταν αναπαραστάσεις από τον κόσμο των ζώων, από το ανθρώπινο κορμί και από την καθημερινή ζωή. Ο Έβανς κατέγραψε 135 ιερογλυφικά σύμβολα.

Η ιερογλυφική γραφή των Μινωιτών δεν έχει αποκρυπτογραφηθεί. Η πιο σημαντική ιερογλυφική επιγραφή της Κρήτης είναι ο φημισμένος Δίσκος της Φαιστού, ένας πήλινος δίσκος καλυμμένος και από τις δύο πλευρές με ιερογλυφικά τοποθετημένα σε σπειροειδές σχήμα τα οποία τυπώθηκαν στον πηλό όταν ο δίσκος ήταν ακόμα νωπός. Ο δίσκος περιλαμβάνει σαράντα πέντε διαφορετικούς τύπους συμβόλων, μερικά από τα οποία μπορούν να ταυτιστούν με τα ιερογλυφικά της Παλιοανακτορικής περιόδου.

Μία άλλη γραφή, η Γραμμική Α χρησιμοποιούνταν ταυτόχρονα με την ιερογλυφική της Φαιστού και χρησιμοποιήθηκε εκτενέστερα κατά τη Νεοανακτορική περίοδο.

Τα σύμβολά της πρέπει να προέρχονται από τα ιδεογράμματα αλλά δεν είναι πια αναγνωρίσιμα αντικείμενα αλλά γραμμές ομαδοποιημένες σε αφηρημένους συσχετισμούς. Η Γραμμική Α περιλαμβάνει περίπου εβδομήντα διαφορετικούς χαρακτήρες και δεν έχει ακόμα αποκρυπτογραφηθεί.

Ένα αποκρυπτογραφημένο μέρος της γραφής περιλαμβάνει ένα δεκαδικό αριθμητικό σύστημα με κλάσματα. Μια γραφή που παρουσιάστηκε στη Κύπρο ανάμεσα στα 1500 π.χ. και 1100 π.χ., η ονομαζόμενη Κυπρομινωική έχει όλους της τους χαρακτήρες απαράλλακτους μ'αυτούς της Γραμμικής Α. Επιγραφές σε Γραμμική Α έχουν βρεθεί επίσης στη Μήλο και στη Θήρα. Πλάκες με επιγραφές σε Γραμμική Α εκτίθενται στο Μουσείο Ηρακλείου και σε άλλα αρχαιολογικά μουσεία της Κρήτης.

Μετά το 1450 π.χ. μία νέα γραφή που ονομάστηκε Γραμμική Β εμφανίστηκε στην Κνωσό. Τα σύμβολα της γραφής έχουν πολλές ομοιότητες και κοινά στοιχεία με τη Γραμμική Α. Η γραφή αποκρυπτογραφήθηκε το 1952 από τους Ventris και Chadwick και φαίνεται να είναι η Ελληνική γλώσσα, κάτι που θεωρήθηκε ως απόδειξη για το ότι οι Μυκηναίοι βρίσκονταν στην Κρήτη κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου.

Αν η αποκρυπτογράφηση είναι σωστή, τότε η Γραμμική Α ήταν η κύρια Μινωική γραφή μέχρι που η Γραμμική Β εισήχθηκε στην Κνωσό από τους Μυκηναίους. Οι πλάκες που βρέθηκαν στην Κνωσό παρέχουν πληροφορίες για την οργάνωση του βασιλείου, όπως για τις ιδιοκτησίες του βασιλιά, για τις προσφορές στις θεότητες και για τις μετακινήσεις των στρατευμάτων.

Αυτές οι πλάκες διατηρούνται ως σήμερα εξαιτίας του ότι η φωτιά στην Κνωσό έψησε τον πηλό τους ο οποίος σε άλλη περίπτωση θα είχε εξαφανιστεί. Μερικές πλάκες σε Γραμμική Β εκτίθενται στο Μουσείο του Ηρακλείου.

Το Ρουμπάδο του Δήμου Ρεθύμνης

15 - ΕΚΔΡΟΜΕΣ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ

www.kritipoliskaixoria.gr Μαρτίου 15, 2026 0

Το Ρουμπάδο (επίσημο: το Ρουμπάδον) είναι χωριό της Κοινότητας Βιλανδρέδου του Δήμου Ρεθύμνης στην Περιφερειακή Ενότητα Ρεθύμνου της Κρήτης σε υψόμετρο 500 μέτρα, το οποίο βρίσκεται στις βόρειες πλαγιές του όρους Κρυονερίτης, σε απόσταση 36 χλμ. ΝΔ. του Ρεθύμνου (μέσω Πύργου - Επισκοπής).

Ως οικισμός αναφέρεται επίσημα το 1925 στο ΦΕΚ 27Α - 31/01/1925 να προσαρτάται στην τότε κοινότητα Αρολιθίου.

Σύμφωνα με το σχέδιο Καλλικράτης, μαζί με το Βιλανδρέδο, τις Αλώνες και το Αρολίθι αποτελούν την Κοινότητα Βιλανδρέδου που υπάγεται στη δημοτική ενότητα Λαππαίων του Δήμου Ρεθύμνης και σύμφωνα με την απογραφή του 2011 έχει μόνιμο πληθυσμό 17 κατοίκους.

Από το Ρουμπάδο καταγόταν ο οπλαρχηγός της Κρητικής Επανάστασης 1866-1869 Γεώργιος Καλλιτσουνάκης

Ο Άγιος Σίλας του δήμου Μυλοποτάμου

15 - ΕΚΔΡΟΜΕΣ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ

www.kritipoliskaixoria.gr Μαρτίου 15, 2026 0

Ο Άγιος Σίλας είναι μικρό χωριό της πρώην επαρχίας Μυλοποτάμου του νομού Ρεθύμνης της Κρήτης.

Με την Καποδιστριακή διοικητική διαίρεση υπαγόταν στο δημοτικό διαμέρισμα Δαμαβόλου του Δήμου Κουλούκωνα. Βρίσκεται επί της παλαιάς εθνικής οδού Ρεθύμνου - Ηρακλείου, μεταξύ των χωριών Μελιδονίου και Μουρτζανών.

Η εκκλησία του χωριού είναι αφιερωμένη στον Άγιο Σίλα που συνόδευε τον Απόστολο Παύλο στις περιοδείες του, εξ ου και η ονομασία του.

Εκκλησιαστικά όμως εξυπηρετείται από την ενορία Δαμαβόλου, που υπάγεται στην Ε΄ Αρχιερατική περιφέρεια της Ιεράς Μητροπόλεως Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου.