Κρήτη πόλεις και χωριά

Πέμπτη 16 Απριλίου 2026

Εορτάζει Το Μικρό Εκκλησάκι Της Ζωοδόχου Πηγής Που Βρίσκεται Στις Πατσίδες Του Δήμου Αρχανών Αστερουσίων

www.kritipoliskaixoria.gr Απριλίου 16, 2026 0

Εορτάζει το μικρό εκκλησάκι της Ζωοδόχου Πηγής που βρίσκεται στις Πατσίδες του δήμου Αρχανών Αστερουσίων στον νομό Ηρακλείου.

Πλήθος πιστών κατοίκων της περιοχής αλλά και περαστικών και φέτος σταμάτησαν για να ανάψουν ένα κεράκι και να παρακολουθήσουν την εσπερινή λειτουργία .

Με το όνομα Ζωοδόχος Πηγή του Μπαλουκλί ή Παναγία η Μπαλουκλιώτισσα φέρεται ιερό χριστιανικό αγίασμα που βρίσκεται στη Κωνσταντινούπολη έξω από τη δυτική πύλη της Σηλυβρίας, όπου υπήρχαν τα λεγόμενα "παλάτια των πηγών" στα οποία οι Βυζαντινοί Αυτοκράτορες παραθέριζαν την Άνοιξη.

Πήρε την ονομασία του από το τουρκικό όνομα Balık (= ψάρι) και περιλαμβάνει το μοναστήρι, την εκκλησία και το αγίασμα.

Για την αποκάλυψη του Αγιάσματος υπάρχουν δυο εκδοχές:

α) Η πρώτη, που εξιστορεί ο Νικηφόρος Κάλλιστος αναφέρει ότι: Ο μετέπειτα Αυτοκράτορας Λέων ο Θράξ ή Λέων ο Μέγας (457 - 474 μ.Χ.), όταν ερχόταν ως απλός στρατιώτης στην Κωνσταντινούπολη, συνάντησε στη Χρυσή Πύλη έναν τυφλό που του ζήτησε νερό. Ψάχνοντας γιά νερό, μιά φωνή του υπέδειξε την πηγή. Πίνοντας ο τυφλός και ερχόμενο το λασπώδες νερό στα μάτια του θεραπεύτηκε.

Όταν αργότερα έγινε Αυτοκράτορας, του είπε η προφητική φωνή, πως θα έπρεπε να χτίσει δίπλα στην πηγή μια Εκκλησία. Πράγματι ο Λέων έκτισε μια μεγαλοπρεπή εκκλησία προς τιμή της Θεοτόκου στο χώρο εκείνο, τον οποίο και ονόμασε «Πηγή».

Ο Κάλλιστος περιγράφει τη μεγάλη αυτή Εκκλησία με πολλές λεπτομέρειες, αν και η περιγραφή ταιριάζει περισσότερο στό οικοδόμημα του Ιουστινιανού. Ιστορικά πάντως είναι εξακριβωμένο, ότι το 536 μ.Χ. στη Σύνοδο της Κωνσταντινουπόλεως, υπό τον Πατριάρχη Μηνά 536 - 552 μ.Χ.), λαμβάνει μέρος και ο Ζήνων, ηγούμενος «του Οίκου της αγίας ενδόξου Παρθένου και Θεοτόκου Μαρίας εν τη Πηγή».

β) Η δεύτερη, που εξιστορεί ο ιστορικός Προκόπιος, τοποθετείται στις αρχές του 6ου αιώνα και αναφέρεται στον Ιουστινιανό. Ο Ιουστινιανός κυνηγούσε σ' ένα θαυμάσιο τοπίο με πολύ πράσινο, νερά καί δένδρα.

Εκεί, σαν σε όραμα, είδε ένα μικρό παρεκκλήσι, πλήθος λαού και έναν ιερέα μπροστά σέ μιά πηγή. «Είναι η πηγή των θαυμάτων» του είπαν. Και έχτισε εκεί μοναστήρι με υλικά που περίσσεψαν από την Αγιά Σοφιά. Ο Ι. Κεδρηνός αναφέρει ότι χτίστηκε το 560 μ.Χ.

Λίγα χιλιόμετρα νότια από την πόλη του Ηρακλείου στην Κρήτη, 300 μέτρα πριν το χωριό Πατσίδες με κατεύθυνση προς τις Αρχάνες, θα συναντήσουμε τον μικρό Ιερό Ναό της Παναγίας, ο οποίος είναι αφιερωμένος στην ζωοδόχο πηγή και εορτάζει την πρώτη Παρασκευή μετά το Πάσχα.

Στην θέση αυτού του ναού βρίσκονταν ένα εικονοστάσι, όπως αυτά που συναντάμε στους δρόμους μας συχνά.

Ένας κάτοικος κατά πάσα πιθανότητα των Αρχανών, ευλαβής Χριστιανός, είχε αγοράσει από το Ηράκλειο ένα λαχείο, περνώντας από το εικονοστάσι σταμάτησε να του ανάψει το καντήλι, αφού έφυγε και πήγε στο σπίτι του, κατάλαβε ότι είχε χάσει το λαχείο και μάλλον του έπεσε στο εικονοστάσι, γιατί μόνο εκεί είχε σταματήσει.

Απελπισμένος από την απώλεια προσευχήθηκε να βρει το λαχείο του και αν κερδίσει να χτίσει στο σημείο αυτό μία εκκλησία της Παναγίας. Πράγματι πήγε στο εικονοστάσι και βρήκε αμέσως το λαχείο, γιατί αν και είχε βραδιάσει αυτό έλαμπε.

Το τάμα έπρεπε να εκπληρωθεί

Αυτό το γεγονός τοποθετείτε χρονικά γύρο στο έτος 1967. Ο Θεόδωρος, έτσι ήταν το όνομα του, κέρδισε το λαχείο και έπρεπε να εκπληρώσει τώρα το τάμα του. Απευθύνθηκε στις τοπικές αρχές, μα δεν του έδιναν άδεια για την οικοδόμηση του Ναού, με το αιτιολογικό ότι ο δρόμος ήταν πολύ στενός και θα στένευε κι άλλο αν χτίζονταν η εκκλησία. Ο Θεόδωρος όμως ήθελε να εκπληρώσει το τάμα του στην Παναγία όπως έκανε και Εκείνη που άκουσε την προσευχή του.

Η διαμόρφωση του χώρου

Έτσι ανέβηκε στην Αθήνα, εκείνη την εποχή στην Ελλάδα υπήρχε δικτατορία, βρήκε τους αρμοδίους και κατάφερε να τους πείσει να χορηγήσουν άδεια για την ανοικοδόμηση του Ναού, μάλιστα επειδή ο δρόμος ήταν στενός, οι αρχές έστειλαν σκαφτικά μηχανήματα προκειμένου να πλατύνουν το σημείο ούτως ώστε να χτιστεί ο Ναός χωρίς να εμποδίζει.

Τα εγκαίνια

Ο Ναός της Παναγίας χτίστηκε πολύ γρήγορα και εγκαινιάστηκε το 1968. Ο Θεόδωρος κτήτορας του Ναού, καθώς προσεύχονταν ένα βράδυ μέσα στο Ναό και πριν ακόμα εγκαινιαστεί, είδε μέσα σε αυτόν την Παναγία, η οποία του είπε να βιαστεί να κάνει γρήγορα τα εγκαίνια του Ναού γιατί θα τον πάρει κοντά της. Πράγματι τρις μέρες μετά τα εγκαίνια ο Θεόδωρος απεβίωσε.

Την ιστορία αυτή, μου την είπε ο πατήρ Μερκούριος εφημέριος του χωριού Πατσίδες, τον οποίο ευχαριστώ πολύ. Αναφέρω το όνομα του παρότι μου είπε να μην το γράψω, διότι θεωρώ ότι το έκανε για λόγους ταπεινότητας και μόνο, τον οποίο ευχαριστώ πολύ.

https://ipy.gr/

ΑΝΤΩΝΗΣ ΓΕΝΝΑΡΑΚΗΣ