Κρήτη πόλεις και χωριά

Σάββατο 7 Φεβρουαρίου 2026

Ο Ζαρός του δήμου Φαιστού

www.kritipoliskaixoria.gr Φεβρουαρίου 07, 2026 0

Ο Ζαρός είναι χωριό και έδρα ομώνυμης κοινότητας του Δήμου Φαιστού και της τέως Επαρχίας Καινουργίου στην Περιφερειακή Ενότητα Ηρακλείου της Κρήτης.

Ο Ζαρός βρίσκεται στις νότιες υπώρειες του όρους Σαμάρι, που αποτελεί παρακλάδι του Ψηλορείτη. Απέχει 43 χιλιόμετρα από το κέντρο του Ηρακλείου και 12 χιλιόμετρα από τις Μοίρες.

Ο Ζαρός παράγει ελαιόλαδο, σταφίδα, εσπεριδοειδή, κηπευτικά, χαρούπια και κτηνοτροφικά φυτά. Η ονομασία του χωριού προέρχεται μάλλων από το πληθυντικό μόριο Ζα και το ρήμα ρέω, ρους και σημαίνει πολλά νερά. Το χωριό μάλιστα είναι ευρύτερα γνωστό από το ομώνυμο εμφιαλωμένο νερό.

Στο εσωτερικό του χωριού υπάρχουν τρεις εκκλησίες. Στα βόρεια βρίσκεται ο παλιός ναός του Αγίου Νικολάου με τοιχογραφίες. Σήμερα είναι μοναστήρι Παλαιοημερολογιτών.

Ανάμεσα στα άλλα, στον Ζαρό υπάρχουν περιφερειακό ιατρείο, ΚΕΠ, νηπιαγωγείο, δημοτικό σχολείο, γυμνάσιο, ξενώνες και τράπεζες. Η ομώνυμη ποδοσφαιρική ομάδα αγωνίζεται στην α΄ ερασιτεχνική κατηγορία του τοπικού πρωταθλήματος της Ε.Π.Σ. Ηρακλείου.

Το δίκτυο ύδρευσης στην περιοχή ήταν ανεπτυγμένο από τα αρχαία χρόνια. Από την πηγή Στέρνα, στα βόρεια του Ζαρού, υδρευόταν η αρχαία Γόρτυνα. Σώζονται ερείπια του ρωμαϊκού υδραγωγείου.

Στο Ζαρό γίνεται γραπτή μνεία το 1583 στον Καστροφύλακα (Κ 103, με την ονομασία Saro) με 266 κατοίκους και στην ίδια απογραφή αναγράφεται ο οικισμός Κούρτες (Curtes) με 172 κατοίκους (Κ 103).

Στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας οι Κούρτες αποκλειστικά κατοικούνταν από τους Τούρκους. Υπήρχαν 20 τουρκικές οικογένειες το 1834 και 150 το 1881. Τον εικοστό αιώνα στο χωριό δούλευαν νερόμυλοι και νεροτριβές για τα μάλλινα εγχώρια υφάσματα.

Στο Ζαρό εδρεύει ο «Αθλητικός Όμιλος Ζαρού» ο οποίος ιδρύθηκε το 1969. Ανήκει στη δύναμη της Ε.Π.Σ. Ηρακλείου και αγωνίζεται επίσημα στα πρωταθλήματά της από τη σεζόν 1983-84, ενώ 10 χρόνια αργότερα, τη σεζόν 1993-94 αγωνίστηκε για πρώτη φορά στην Α΄ Κατηγορία.

Τη χρονιά 2010-11 κατέκτησε για πρώτη φορά το πρωτάθλημα Α1 Κατηγορίας και κέρδισε την άνοδο στην Δ΄ Εθνική, στην οποία σημείωσε τη μοναδική του παρουσία τη σεζόν 2011-12.

Τις χρονιές 2012-13 και 2013-14 κατέκτησε εκ νέου το πρωτάθλημα Α1 ΕΠΣΗ και διεκδίκησε αμφότερα την άνοδο στην Γ΄ Εθνική μέσω του ειδικού πρωταθλήματος του 2013 και 2014 αντίστοιχα, χωρίς όμως επιτυχία. Το 2014 κατέκτησε το Σούπερ Καπ Ε.Π.Σ. Ηρακλείου, νικώντας τον Αλμυρό Γαζίου.

Μια κρυστάλλινη υδάτινη αγκαλιά που μαγεύει τους πάντες, στα νερά της οποία καθρεφτίζεται η επιβλητική και άγρια ομορφιά του Ψηλορείτη. Αυτή δεν είναι άλλη από τη γαλήνια λίμνη Ζαρού, σε απόσταση 45 χλμ. από την πόλη του Ηρακλείου, στην Κρήτη.

Η πλούσια βλάστηση σε συνδυασμό με το ανέγγιχτο, ακόμα, από τον τουρισμό παρθένο τοπίο της κρητικής γης συνθέτουν ένα κινηματογραφικό σκηνικό που μαγεύει με τη γοητεία του ακόμη και τους πιο ρεαλιστές.

Στις νότιες πλαγιές του Ψηλορείτη, μόλις 1 χλμ. βόρεια από το ομώνυμο γραφικό χωριό, η τεχνητή λίμνη είναι γνωστή και ως Βοτόμος, μια ονομασία γνωστή στους ντόπιους από την ομώνυμη εταιρεία εμφιάλωσης ενός εκ των διασημότερων νερών στην Κρήτη.

Η ονομασία Ζαρός προέρxεται από το μόριο Ζα, δηλαδή πολύ, και το ρήμα ρέω, δηλαδή το μέρος που ρέει πολύ νερό.

Μέχρι το 1987 η λίμνη ήταν ένας μικρός υδροβιότοπος που σχηματιζόταν από τον κρατήρα της πηγής Βοτόμου.

Η σημερινή της μορφή οφείλεται

από την Υπηρεσία Εγγείων Βελτιώσεων ( Υ.Ε.Β ) επί προϊσταμένου Χατζάκη Γεωργίου, επιβλέποντος Κανδεράκη Γεωργίου και εργολάβους κατασκευαστές τους αδερφούς μου Ιωάννη και Ευάγγελο Σπανάκη με ανάδοχο τον Ιωάννη που διακρίνεται με το άσπρο καπελάκι στη φωτογραφία, σε πλάνο από την έναρξη της κατασκευής της λίμνης.

335316891_680327857115809_5002398313631413917_n

φωτ - Πόπη Σπανάκη

Αξίζει να αναφερθεί ότι από την λίμνη ξεκινάει και το μονοπάτι που οδηγεί στο φαράγγι του Αγίου Νικολάου, το οποίο μετά από 5 χλμ. πεζοπορίας καταλήγει στο πρινόδασος του Ρούβα.