Κρήτη πόλεις και χωριά: 13 - ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ ΚΡΗΤΗ
ΣΑΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΥΜΕ
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα 13 - ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ ΚΡΗΤΗ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα 13 - ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ ΚΡΗΤΗ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Τρίτη 30 Ιουνίου 2026

Η Φλάσκα των 2 εποχών, μια πραγματικότητα της κατοχής - Γιάννη Τσακπίση

Ιουνίου 30, 2026 0

 

Του Γιάννη Τσακπίση

Όταν ο άνθρωπος ήρθε στη ζωή από τον δημιουργό Θεό, η φύση ήτανε γεμάτη από φυτικούς και ζωικούς οργανισμούς. Του είχε πει ότι όλος αυτός ο απέραντος τόπος είναι δικός σου, θα χρησιμοποιείς τη νοημοσύνη που σου έδωσα, θα επιβάλλεσαι σε όλα τα δημιουργήματά μου για να μπορείς να κρατηθείς στη ζωή.


Πράγματι, επακριβώς όλα τα πραγματοποιούσε και η ζωή του ανθρώπου είχε παντού επιτυχίες.
Τα χρόνια περνούσαν και ο ένας αιώνας διαδεχότανε τον άλλον, όπου η αύξηση των ανθρώπων, τους ανάγκαζε να ζητούν καλύτερη διαβίωση και συγχρόνως να επιθυμούν να δημιουργηθούν.
Με τη φροντίδα τους και με τα ελάχιστα μέσα που είχαν οι ίδιοι κατασκευάσει, εργαζόμενοι όλοι στη φύση με τους φυτικούς και ζωικούς οργανισμούς που ήτανε η μόνη τους διατροφή για τη διαβίωσή τους.



Το κάθε φυτό είχε την ονομασία του, την εποχή ανάπτυξής του, τον τρόπο καλλιέργειας, τον τρόπο πολιτισμού και ποιον ζωικό οργανισμό ωφελεί ή δεν ωφελεί. Το ίδιο και για το ζωικό οργανισμό και τα οφέλη που είχε από αυτόν.
Από τα φυτά, ήταν και είναι ορισμένα που δεν αποτελούν τροφή για τον ανθρώπινο οργανισμό, όμως ο καρπός τους ήτανε χρήσιμος για τις ανάγκες του.



Ένα από αυτά τα φυτά αποτελεί και η φλάσκα ή φλασκιά ή γαλιά. Είναι ένα φυτό με μεγάλα φύλλα σε ωοειδές σχήμα, όμοια με τις γλυκοκολοκύθας. Είναι αναρριχώμενη ή έρπουσα σε μήκος από 5 έως και 10 μέτρα με πολλές παραφυάδες. Την καλλιεργούσε άνθρωπος καθότι οι πολλοί καρποί (φλάσκες) που παράγει, τον εξυπηρετούσαν στις διάφορες οικιακές του ανάγκες. 



Ο καρπός της είναι σε διάφορα σχήματα και μεγέθη. Το περίβλημά του είναι σκληρό και ανθεκτικό. Ο εσωτερικός του χώρος είναι κενός με τη μόνη ύπαρξη, των σπόρων πολλαπλασιασμού της. Το επάνω μέρος του έχει στενή - στρογγυλή κατάληξη, που αποτελεί μέρος για τη συγκράτησή του και το κάτω είναι ογκώδες σε διάφορα σχήματα, και μεγέθη.

 FLA

Την άνοιξη φυτεύανε το φυτό και το φθινόπωρο είχαν ξεραθεί οι καρποί του. Ο άνθρωπος τους είχε στη διάθεσή του για τις ανάγκες του, αφού πρώτα τους διαμόρφωνε σε διάφορα σχήματα, ανάλογα με το σκεύος που ήθελε να χρησιμοποιηθούν.



Τα χρόνια πριν και μετά την Κατοχή, δεν υπήρχανε στα σπίτια των οικογενειών οικιακά βοηθήματα της εστίασης και άλλων για τις ανάγκες της κάθε οικογένειας. Έτσι, βρήκε ο άνθρωπος ως μέσον εξυπηρέτησης τον καρπό της φλάσκας και από αυτόν έφτιαχνε τα πλέον απαραίτητα αυτοσχέδια βοηθήματα.



Έκοβε τη μεγάλη φλάσκα λίγο πιο κάτω από το μέσον, οριζόντια και το κάτω μέρος αποτελούσε ένα στρογγυλό βαθύ πιάτο, το δε επάνω το διαμόρφωνε σε χωνί για τις ανάγκες του στο λάδι, στο κρασί, στη ρακή κ.λπ.
Κατά τον ίδιο τρόπο έκοβε και τα μικρά φλασκάκια. Το κάτω τους μέρος αποτελούσαν διάφορα μεγέθη ποτηριών για να πίνουν το γάλα, το νερό, το βραστάρι τα μέλη της οικογένειας καθώς και οι μεγάλοι, το κρασί, τη ρακή, το δε επάνω σχημάτιζε ένα μικρό χωνί.



Στην ξύλινη πιατοθήκη του σπιτιού ήτανε περισσότερα πιάτα από φλάσκα και λιγότερα πήλινα και άλλα είδη, το ίδιο και για τα ποτήρια και τα κατσαρόλια.
Κάθε πρωί στο σοφρά, η μάνα έβαζε τα ποτήρια για να πιούνε το ζεστό γάλα, που μόλις έφερνε ο πατέρας από τη μάνδρα των προβάτων, χωρίς να το βράσει.
Επίσης ήταν μεγάλη η χαρά των γονέων όταν από τον φούρνο βγάζανε πρώτα τη ζεστή πίττα με ένα πιάτο ελιές θρούμπες και ένα από πετιμέζι που τρώγανε όλοι τους μαζί.

Lk01d009

Η νοικοκυρά όταν έπλενε τα ρούχα της οικογένειας στη βρύση του χωριού, με φλάσκα έπαιρνε το ζεστό νερό από το καζάνι και το έβαζε στη μπουγάδα με στάχτη.
Ακόμα όταν το πρωί έφευγε ο βοσκός και ο εργάτης για δουλειά, στο βουργιάλι τους έβαζε η νοικοκυρά εκτός του φαγητού μια μεγάλη φλάσκα με νερό και μια μικρή με κρασί. Οι μερακλήνες γυναίκες ντύνανε τις φλάσκες με ύφασμα από τον αργαλειό τους ή πλέκανε ανάλογες θήκες και χρώματα για να προστατεύονται, να κρατούν δροσερό το είδος που περιείχαν, ακόμα και για τον καλλωπισμό τους.



Και τα τελευταία δυο σημαντικά γεγονότα που γίνανε στο χωριό. Ο μπάρμπα- Νικόλας αρραβώνιαζε την κόρη του τη Μαρία και δεν είχε κρασί. Πήγε στη χώρα στο Δαμανό και γέμισε ένα ασκί. Όμως πως να το πάει στο χωριό που έγερνε το σαμάρι του γαϊδάρου; Από την άλλη μεριά έβαλε μια μεγάλη πέτρα για να έρθει στα ίσια. Την ώρα του αρραβώνα, βάζανε στους μαστραπάδες το κρασί από το ασκί και ο Νικολής κάθε χρόνο έφτιαχνε μια μακρόστενη καλύβα. Σε κάθε ξύλινο πάσσαλο, φύτευε και ένα είδος φλάσκας. Στην καρποφορία τους κρεμότανε αμέτρητος αριθμός από όλα τα είδη, παρουσιάζοντας μια ευχάριστη και ασυνήθιστη ομορφιά.



Επειδή το επαναλάμβανε κάθε χρόνο οι χωριανοί του δώσανε το παρατσούκλι, ο φλασκής = Φλασκονικολής.
Εμείς οι ηλικιωμένοι, παιδιά τότε, ζήσαμε τη χρήση της φλάσκας, στο νερό, στο γάλα και στο φαγητό. Επίσης είδαμε το χωνί στο λιοτρίβι, να βάζουν οι μυλωνάδες το λάδι στο ασκί για να το μεταφέρουν στο σπίτι. Κατά τον ίδιο τρόπο στο πατητήρι με το χωνί να βάζουν στο ασκί το μούστο για να τον βάλουν στο βαρέλι.



Μετά από χρόνια σιγά - σιγά υπήρξανε πολλές αλλαγές στη ζωή του ανθρώπου χρησιμοποιώντας πάλι τη νοημοσύνη του, τα κατάφερε να αντικατασταθούν όλα τα αυτοσχέδια μέσα με αντίστοιχα τεχνικά και στη συνέχεια η διαβίωσή του να γίνεται πιο άνετη και να πιστεύει ακόμα σε ένα πιο καλύτερο και λαμπρό μέλλον, αγνοώντας τα όσα γνώρισε στο παρελθόν, οι δε νεότεροι να μην έχουν την τύχη να γνωρίσουν παρόμοια εποχή.



Και σήμερα συνεχίζεται η καλλιέργεια της φλάσκας, μόνο για ορισμένα είδη σε μέγεθος και σχήμα που χρησιμοποιείται αποκλειστικά για τον καλλωπισμό σπιτιών, καταστημάτων και ξενοδοχείων, δίνοντάς τους διάφορους χρωματισμούς.


*Ο Γιάννης Τσακπίνης, είναι απόστρατος αξιωματικός











ΠΗΓΗ: http://www.rethnea.gr/
Read More

Ξανά μαζί μετά από μισό αιώνα, απόφοιτοι του 1976 του 2ου Δημοτικού Σχολείου Νέας Αλικαρνασσού

Ιουνίου 30, 2026 0

 Μισό αιώνα μετά την αποφοίτησή τους, οι μαθητές του 2ου Δημοτικού Σχολείου Νέας Αλικαρνασσού στο Ηράκλειο Κρήτης συναντήθηκαν ξανά, σε μια επανένωση που πραγματοποιήθηκε πριν από λίγες ημέρες, επιβεβαιώνοντας ότι οι δεσμοί των σχολικών χρόνων παραμένουν ενεργοί στο πέρασμα του χρόνου. 


Ήταν μια συνάντηση με έντονο συμβολισμό, που τους επέστρεψε πίσω στο 1976, τη χρονιά της αποφοίτησής τους. Πενήντα ολόκληρα χρόνια μετά, συναντήθηκαν και πάλι, συμμετέχοντας σε μια γιορτή στην οποία δεν ήταν όλοι παρόντες, σίγουρα όμως όσοι ήταν εκεί, το απόλαυσαν με την ψυχή τους.


   Η πρωτοβουλία για τη συνάντηση ανήκε, μεταξύ άλλων, στη Μαρία Χριστοδούλου, η οποία μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ περιέγραψε μια εμπειρία με έντονο αποτύπωμα και αναφορά στο σχολείο τους -γνωστό τότε ως «ξύλινο» το οποίο αποτελούσε σημείο αναφοράς για τη γειτονιά της Νέας Αλικαρνασσού, επί της οδού Μαυσώλου. «Έτσι το λέγαμε τότε "ξύλινο" και έτσι το θυμούνται ακόμη και μέχρι σήμερα όσοι απαντούν ότι εκεί φοίτησαν τα χρόνια του δημοτικού», σημείωσε χαρακτηριστικά, αποτυπώνοντας μια εποχή με διαφορετικές συνθήκες εκπαίδευσης.


   Η αποφοίτησή τους τον Ιούνιο του 1976, σήμανε όπως τόνισε η κ. Χριστοδούλου, την αρχή διαφορετικών διαδρομών για τους συμμαθητές της, πολλοί από τους οποίους έφυγαν από την Κρήτη ή και από την Ελλάδα, αλλά ποτέ δεν έχασαν την επαφή τους. «Μπορεί να μην είχαμε συνεχή επικοινωνία, αλλά υπήρχε πάντα μια έμμεση γνώση για το τι κάνει ο καθένας», ανέφερε η Μαρία Χριστοδούλου, που με συγκίνηση μοιράστηκε την εμπειρία που είχε η ίδια και οι συμμαθητές της, πριν από λίγες ημέρες, σε αυτή τη συνάντηση με παρούσα και τη μοναδική εν ζωή δασκάλα τους. 

Η κ. Μαριάνθη Σκουρέλου, που παρά το προχωρημένο της ηλικίας της και τις δυσκολίες υγείας- όχι μόνο αποδέχθηκε την πρόσκληση και παραβρέθηκε στη συνάντηση, αλλά φάνηκε να το απολαμβάνει με την καρδιά της. «Ήρθε με χαρά και λαχτάρα, μας αγκάλιασε έναν έναν και είχε για όλους μια καλή κουβέντα να πει, η αγαπημένη μας δασκάλα» σημείωσε η κ. Χριστοδούλου, προσθέτοντας ότι η παρουσία της λειτούργησε ως σημείο αναφοράς για όλους. «Μας έκανε μάθημα καλοσύνης και αξιοπρέπειας», τόνισε η ίδια, επισημαίνοντας τη διαύγεια και τη συναισθηματική σύνδεση που παρά τις δεκαετίες, φάνηκε να διατηρεί με τους μαθητές της.


   Στο «αντάμωμα» πριν από λίγες ημέρες, μπορεί να μην συμμετείχαν όλοι οι συμμαθητές, όμως όπως ανέφερε η Μαρία Χριστοδούλου οι συζητήσεις που έγιναν αφορούσαν όσους μοιράστηκαν τα σχολικά θρανία, εκείνη την περίοδο. Συζητήσεις που δεν περιορίστηκαν μόνο σε ένα πλαίσιο αναμνήσεων, αλλά αντιθέτως, επεκτάθηκαν και σε έναν άτυπο απολογισμό εποχών. «Τότε δεν είχαμε όλα όσα υπάρχουν σήμερα, ούτε τεχνολογία, ούτε υποδομές, όμως οι οικογένειες ήταν πιο δεμένες», τόνισε η κ. Χριστοδούλου, μεταφέροντας μια άποψη που -όπως λέει- συμμερίστηκαν οι περισσότεροι από τους πρώην συμμαθητές.

   Μοιραία ένα μεγάλο μέρος των συζητήσεων, απορρόφησαν και οι τότε συνθήκες της σχολικής ζωής της δεκαετίας του ’70 στο «ξύλινο» σχολείο, σε μια σύγκριση που τίποτα δεν θυμίζει το σήμερα: «Δεν υπήρχαν κάγκελα, ούτε μπασκέτες, ούτε δάπεδα ασφαλείας, ούτε κινητά ή κάμερες. Ήταν μια εντελώς διαφορετική καθημερινότητα» ανέφερε, που χαρακτηριζόταν από τις μπλε μαθητικές ποδιές και την ανεμελιά, χωρίς αυτό ωστόσο να αναιρεί ότι οι σημερινές συνθήκες για τα παιδιά, είναι αποτέλεσμα εξέλιξης και ανταποκρίνονται στις ανάγκες της εποχής.


   «Δεν ξέρω αν ήταν καλύτερα τότε ή σήμερα, αυτό που γνωρίζω σίγουρα να σας πω είναι πως ως παιδιά είχαμε λιγότερο άγχος», σημείωσε η ίδια, που επισήμανε ότι πέρα από το συναισθηματικό σκέλος της εκδήλωσης που πραγματοποίησαν, η όμορφη βραδιά που πέρασαν, ανέδειξε τη σημασία της μνήμης ως ένα εργαλείο σύνδεσης, αφού οι ιστορίες, οι διαδρομές και οι διαπιστώσεις των συμμαθητών του χθες λειτούργησαν και ως μια μικρογραφία για μιας ολόκληρη γενιά, η οποία μεγάλωσε σε διαφορετικές συνθήκες, αλλά εξακολουθεί να αναζητά σημεία επαφής με το παρελθόν της.


   «Ήταν μια πολύ όμορφη ευκαιρία να θυμηθούμε, ότι και εμείς κάποτε υπήρξαμε παιδιά. Να θυμηθούμε τους γονείς μας που πολλοί από εμάς τους έχουμε χάσει. Να θυμηθούμε όσα περάσαμε και τα οποία λειτούργησαν με τέτοιο τρόπο που μας διαμόρφωσε ως προσωπικότητες. Και εν τέλει να συνειδητοποιήσουμε ότι στη ζωή, όταν δεν είμαστε μόνοι, το ταξίδι είναι πιο ευχάριστο», είπε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ χαρακτηριστικά η κ. Χριστοδούλου.

   Ρ. Μωραΐτη

   Τις φωτογραφίες παραχώρησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κ. Μαρια Χριστοδούλου

Read More
ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ
ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ ΕΛΛΑΔΑ - ΚΟΣΜΟΣ
ΠΡΟΣΩΠΑ
ΒΙΒΛΙΑ
ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ - ΠΟΙΗΣΗ
ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ