Το Φρούριο ( Καστέλλι ) Το Σημερινό Πάνορμο

Παλαιότερα κωμόπολη, σήμερα μικρό χωριό, το Πάνορμο βρίσκεται στον βόρειο οδικό άξονα της Κρήτης, στον Νομό Ρεθύμνης, απέχοντας από το Ρέθυμνο 22 χλμ.

Η ιστορία της κωμόπολης τοποθετείται ήδη από την εποχή του Πτολεμαίου. Δεν είναι επακριβώς βέβαιο αν ταυτίζεται με το Παντομάτριο, το οποίο ο Πτολεμαίος αναφέρει ως επίνειο της Ελευθέρνης. Δεν είναι, επίσης, εξακριβωμένο εάν ταυτίζεται με την κωμόπολη Panormus που αναφέρει ο Πλίνιος. Η ύπαρξη, ωστόσο, σημαντικής παλαιοβασιλικής του 5ου - 6ου αιώνα, στη περιοχή Αγία Σοφία, την οποία έφερε στο φως η σκαπάνη του Καθηγητή Κωνσταντίνου Καλοκύρη, δείχνει ότι το Πάνορμο ήταν σημαντική κωμόπολη της περιοχής.

Το 1206 καταλήφθηκε από τους Γενουάτες με επικεφαλής τον Ενρίκο Πεσκατόρε. Λόγω του φυσικού λιμένα της, ο Πεσκατόρε οχύρωσε την κωμόπολη με φρούριο (σώζονται ορισμένα υπολείμματά του). Παρόλ' αυτά, δεν κατάφερε να εμποδίσει την κατάληψή του από τους Ενετούς το 1212. Λόγω του φρουρίου της (Καστέλλιον), η κωμόπολη πήρε το όνομα Καστέλλι. Οι Ενετοί διατήρησαν την πόλη ως έδρα καστελλάνου μέχρι το 1647, οπότε και εκδιώχθηκαν από τους Τούρκους, οι οποίοι την μισοκατέστρεψα

Η κωμόπολη αρχικά ονομαζόταν "Καστέλλι" και μετονομάστηκε σε Πάνορμο λόγω της ύπαρξης, σε παρακείμενο γήλοφο, που ονομαζόταν "Πάνορμος", μιας μικρής εκκλησίας που έφερε την προσωνυμία "Άι Γιώργης ο Πάνορμος".Από τις αρχές του 20ού αιώνα η πόλη ξαναβρίσκει μέρος της αίγλης της, αποτελώντας διαμετακομιστικό διά θαλάσσης κέντρο των αγροτικών και κτηνοτροφικών προϊόντων της επαρχίας Μυλοποτάμου Για το σκοπό αυτό είχαν κτισθεί εκεί μεγάλες αποθήκες. Η πόλη διέθετε, επίσης, δημοτικό σχολείο, ημιγυμνάσιο, το οποίο ιδρύθηκε το 1917 και λειτούργησε το 1918, ήταν έδρα Ειρηνοδικείου και υποσταθμού Χωροφυλακής. Έτσι έγινε πρωτεύουσα της Επαρχίας Μυλοποτάμου.

Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο η κωμόπολη, ήδη έχοντας λάβει το όνομα Πάνορμο, μετατρέπεται σε μικρό ψαροχώρι. Νέα ζωή σε αυτό προσδίνουν η διέλευση του νέου εθνικού δρόμου (Α 90 - Ε 75) από τις παρυφές του και, την δεκαετία του 1980, η δημιουργία αλιευτικού καταφυγίου. Σήμερα είναι τόπος παραθερισμού διαθέτοντας μια μεγάλη και αρκετές μικρότερες ξενοδοχειακές μονάδες. Μία από τις παλαιές αποθήκες - μονάδες επεξεργασίας χαρουπιών έχει μετατραπεί σε υπερσύγχρονη αίθουσα συναυλιών (Χαρουπόμυλος), όπου λαμβάνουν χώρα σημαντικές πολιτιστικές εκδηλώσεις καθ' όλη τη διάρκεια του έτους.

Η εκκλησία του χωριού έχει διπλή αφιέρωση στην Ανάληψη του Σωτήρος' και στον Άγιο Γεώργιο. Εκκλησιαστικά υπάγεται στην Η΄ Αρχιερατική Περιφέρεια της Ιεράς Μητροπόλεως Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου, της Εκκλησίας της Κρήτης. Υπό κατασκευή τελεί μεγάλος ιερός ναός ο οποίος πρόκειται να αφιερωθεί σε έναν από τους Αγίους Δέκα, τον Άγιο Αγαθόποδα, ο οποίος σύμφωνα με την παράδοση γεννήθηκε στο Πάνορμο.

ΠΗΓΗ - ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ

ΦΩΤ - PHOTOGALLERY

Νοέμβριος 1567 Η Πρώτη Μαρτυρία Για Την Εισαγωγή Πατάτας Στην Ευρώπη

Το Οροπέδιο Λασιθίου φημίζεται για την παραγωγή πατάτας, τη γνωστή και ως «Λασιθιώτικη Πατάτα», η οποία ξεκίνησε να καλλιεργείται στα τέλη της δεκαετίας του 1860. Το αλέτρι και το ζευγάρι για το όργωμα, και το Γεράνι (ένας ξύλινος μοχλός) για το πότισμα ήταν τα πρώτα εργαλεία που χρησιμοποιηθήκαν για την καλλιέργεια της.

Η χρησιμοποίηση, στη συνέχεια, της ανεμαντλίας (νερόμυλου) για την άρδευση των πατατο-φυτειών, οι κλιματολογικές συνθήκες και τα εδαφολογικά χαρακτηριστικά του Οροπεδίου Λασιθίου κατέστησαν σε σύντομο χρονικό διάστηκα την περιοχή ένα από τα σημαντικότερα πατατο-παραγωγικά κέντρα της Ελλάδας. Στα μέσα της δεκαετίας το ΄70 η καλλιέργεια της πατάτας εντατικοποιείται και επεκτείνεται σε όλο το κάμπο του Οροπεδίου. Ο ανεμόμυλος που αποτέλεσε για πολλές δεκαετίες το μέσο άντλησης του νερού για την άρδευση των καλλιεργειών της πατάτας αρχίζει να αντικαθίσταται από τις μηχανές και το αλέτρι από τα μηχανικά μέσα της εποχής.

Η πατάτα συνιστά τη σημαντικότερη καλλιέργεια στην περιοχή, αφού σήμερα το 59% του τοπικού ακαθάριστου γεωργικού προϊόντος προέρχεται από την καλλιέργεια της, η οποία καταλαμβάνει 13.000 στρέμματα στα 21.000 συνολικά καλλιεργήσιμα. Ετησίως παράγονται 40 – 45 χιλιάδες τόνοι πατάτας που συσκευάζονται και τυποποιούνται στην ειδική μονάδα της Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Οροπεδίου Λασιθίου που λειτουργεί στο Τζερμιάδο. 

Η Λασιθιώτικη πατάτα φημίζεται εδώ και χρόνια για την απαράμιλλη ποιότητα και γεύση της. Σ’ αυτό συντελούν πάρα πολλοί παράγοντες, όπως η πολύχρονη εμπειρία και οι παραδοσιακές μέθοδοι καλλιέργειας και περιποίησης που εφαρμόζονται από τους Λασιθιώτες πατατοπαραγωγούς, τα γόνιμα εδάφη, οι ιδιαίτερες κλιματολογικές συνθήκες που επικρατούν στο Οροπέδιο Λασιθίου και το γεγονός ότι το φυτό φυτεύεται φυσιολογικά (άνοιξη προς καλοκαίρι), αφήνεται  να συμπληρώσει ολόκληρο το βιολογικό του κύκλο και συγκομίζεται, όταν είναι πια ώριμο. Η δε ποιότητα του παραγόμενου προϊόντος είναι τόσο υψηλή ώστε στην περιοχή λειτουργεί Κέντρο Σποροπαραγωγής ήδη από το 1969.

Στα τέλη Αυγούστου διοργανώνεται τριήμερη Γιορτή Πατάτας στο Τζερμιάδων, όπου προσφέρεται πατάτα μαγειρεμένη με ποικίλους τρόπους και συνοδευμένη με κρασί και τσικουδιά και παραδοσιακό χοιρινό μαγειρεμένο σε ξυλόφουρνο. 

Νομίζω όλοι θα συμφωνήσουμε ότι η οφτή πατάτα είναι από τους πιο αγνούς, απλούς και νόστιμους χειμωνιάτικους μεζέδες και είναι σχεδόν αυτονόητο ότι θα βρίσκεται στο τραπέζι μας, κάθε φορά που ανάβει το τζάκι. Είναι τέλειος μεζές για τη ρακί (παρέα με ντοματούλες, αγγουράκια και ελίτσες), ενώ μπορεί να αποτελέσει ακόμα και το συνοδευτικό σε ένα κυρίως πιάτο με ψάρι ή κρέας.

Ωραία… κι αν δεν έχουμε τζάκι, τι κάνουμε? Φυσικά δε θα στερηθούμε το μεζέ. Ψήνουμε τις πατάτες στο φούρνο, χωρίς να χάσουμε πολύ (έως καθόλου) σε γεύση. Η διαδικασία είναι πανεύκολη όπως και στο τζάκι, τις πετάς και τις ξεχνάς.

http://www.gourmelia.gr