Το Θρυλικό Μακρύ Στενό, η Οδός Νικηφόρου Φωκά της Πόλης του Ρεθύμνου

Το μακρύ στενό το οποίο είναι η οδός Νικηφόρου Φωκά, υπήρξε ο κεντρικός δρόμος της παλιάς τουρκογειτονιάς του Ρεθύμνου. Θεωρείται το μακρύτερο στενό που υπάρχει στην παλιά πόλη του Ρεθύμνου και αυτός είναι και ο λόγος που αποκαλείται… μακρύ στενό.

Το στενό αυτό ξεκινάει από τον Δημοτικό Κήπο του Ρεθύμνου και καταλήγει στο φρούριο της Φορτέτζας. Είναι από τα πιο όμορφα σοκάκια της παλιάς πόλης λόγω των βενετσιάνικων σπιτιών που μπορεί να συναντήσει κάποιος καθ’ οδόν με τα απίστευτα θυρώματα και τις παλιές πέτρινες κρήνες.

Οι εικόνες είναι αρκετές και πανέμορφες για να συγκινήσουν τον κάθε επισκέπτη. Για να αποτυπωθούν όλες αυτές οι πληροφορίες οι περισσότεροι που περνούν από το στενό κάνουν συχνές στάσεις για να φωτογραφίσουν τα αξιοθέατα.

Το θρυλικό Μακρύ Στενό, η οδός Νικηφόρου Φωκά, κεντρικός δρόμος της παλιάς Τουρκογειτονιάς του Ρεθύμνου- που ξεκινά από τον Δημοτικό Κήπο και καταλήγει στη Φορτέτζα. 

Είναι από τα ομορφότερα σοκάκια της πόλης, γεμάτο βενετσιάνικα σπίτια με εκπληκτικά θυρώματα και παλιές πέτρινες κρήνες. 

Περνάει από τον ναό της Κυρίας των Αγγέλων (κτίσμα της Ενετοκρατίας) και ανηφορίζοντας σας φέρνει στη Φορτέτζα. 

Ο σημερινός ναός της Κυρίας των Αγγέλων ή «Μικρή Παναγία», σε αντιπαραβολή με τη «Μεγάλη Παναγία», δηλαδή το μητροπολιτικό ναό του Ρεθύμνου, χτίστηκε τα τελευταία χρόνια της βενετοκρατίας και ήταν αφιερωμένη στη Μαρία τη Μαγδαληνή. 

Κατά την ίδρυσή της η Κυρία των Αγγέλων ήταν αφιερωμένη στην Αγία Μαρία Μαγδαληνή του τάγματος των Δομινικανών μοναχών. Μετατράπηκε όμως σε τζαμί επί τουρκοκρατίας, όπως οι περισσότεροι χριστιανικοί ναοί. 

Ο μιναρές που υπήρχε στη νότια πλευρά καταστράφηκε από σεισμό, όμως δεν ανακατασκευάστηκε ποτέ. Γι’ αυτό τον λόγο, ο ναός έμεινε γνωστός ως «κουτσοτρούλης». Σύμφωνα, βέβαια, με τη χριστιανική παράδοση, ήταν η χάρη της Παναγίας που δεν άφησε να ξαναχτιστεί ο μιναρές. Με το 1917, ο ναός επαναλειτούργησε ως χριστιανικός, αφιερώθηκε στην Παναγία και γιορτάζει στις 25 Μαρτίου (του Ευαγγελισμού).

Από αρχιτεκτονικής άποψης, ακολουθεί τον τύπο του ελεύθερου σταυρού σε σχήμα Τ και αρχικά είχε τρούλο. 

Τα τρία κλίτη του είναι αφιερωμένα στην Αγία Τριάδα, τους Αγίους Κωνσταντίνο και Ελένη και τον Άγιο Ελευθέριο. 

Το κωδωνοστάσιο πάνω από την είσοδο κατασκευάστηκε το 1920, ενώ το τέμπλο και οι φορητές εικόνες χρονολογούνται το 1930. Ο ναός αναφέρεται σήμερα ως «μικρή Παναγιά», για να διακρίνεται από τη «Μεγάλη Παναγιά», τον μητροπολιτικό ναό του Ρεθύμνου.

Στα πρώτα χρόνια της τουρκικής κατάκτησης, ο ναός είχε αφεθεί στους χριστιανούς για λατρεία. Αργότερα οι Τούρκοι τον μετέτρεψαν σε Τζαμί και μάλιστα του πρόσθεσαν και μιναρέ. 

Σύντομα, η κορυφή του μιναρέ έπεσε και από τότε ακουγόταν σαν «κουτσοτρούλης». Το 1917, μετατράπηκε σε ορθόδοξη εκκλησία. 

Κάποιοι χριστιανοί σκηνοθέτησαν την εύρεση στα σκαλιά του μιναρέ μιας εικόνας της Παναγίας, που σήμερα βρίσκεται στο πρώτο δεξιά προσκυνητάρι της εκκλησίας και ανάγκασε τους Τούρκους να παραχωρήσουν το ναό στους χριστιανούς.