Το Ρουσσοσπίτι του Δήμου Ρεθύμνης

Το Ρουσσοσπίτι (επίσημο: το Ρουσσοσπίτιον) είναι χωριό και έδρα ομώνυμης κοινότητας του Δήμου Ρεθύμνης στην Περιφερειακή Ενότητα Ρεθύμνης της Κρήτης. 

Από το 1999 έως το 2010 σύμφωνα με την τότε διοικητική διαίρεση της Ελλάδος ήταν έδρα του ομώνυμου δημοτικού διαμερίσματος του Καποδιστριακού δήμου Ρεθύμνης. Έχει χαρακτηριστεί παραδοσιακός οικισμός μέσης πολιτιστικής αξίας (κατηγορία ΙΙ) (ΦΕΚΔ 728/1995) 

Γεωγραφία, προέλευση ονόματος, στοιχεία ιστορίας

Το Ρουσσοσπίτι βρίσκεται 9 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά του Ρεθύμνου σε υψόμετρο 300 μέτρα  Χτίστηκε γύρω στο 12ο αιώνα από Βενετούς, όπως μαρτυρούν τα βενετσιάνικα κτίρια του χωριού (καμάρες, αυλόπορτες, βρύσες). 

Την εποχή εκείνη κτίστηκε στο χωριό ένα σπίτι “ρούσσο”, δηλαδή κόκκινο και έτσι πήρε το όνομά του το χωριό, ενώ υπάρχει και η εκδοχή να έκτισε το σπίτι αυτό μια Ρωσίδα (Ρούσσα) γυναίκα και να πήρε έτσι το όνομα. Το 1583 καταγράφονται 157 κάτοικοι.

Το χωριό βρίσκεται στη πλαγιά του Βρύσινα σε υψόμετρο 300 μέτρων και σε απόσταση 9 χιλιόμετρα από το Ρέθυμνο με 569 κατοίκους. Για να φτάσουμε στο Ρουσσοσπίτι, από το Ρέθυμνο, ακολουθούμε την οδό Θεοτοκοπούλου, μετά από 10 περίπου λεπτά βρίσκεται κανείς στον οικισμό, αφού προηγουμένως έχει περάσει από τα Μικρά Ανώγεια και τη Μονή της Αγίας Ειρήνης. Υπάρχει και άλλη διαδρομή, 9 χμ., από τον κόμβο Μισιρίων, περνώντας από τη Μονή Χαλεβή.

Στο χωριό σώζονται αρκετά βενετσιάνικα σπίτια με πιο χαρακτηριστικό αυτό δίπλα στην εκκλησία των Εισοδίων της Θεοτόκου που είναι τριώροφο με θολωτή ισόγεια διάβαση.

Η Παναγιά στο Ρουσσοσπίτι είναι μια μικρή μονόχωρη εκκλησία, όπως και οι περισσότερες εκκλησίες της Κρήτης. Κτίσθηκε στις αρχές του 14ου αιώνα και αργότερα επεκτάθηκε δυτικά με έναν ψηλότερο νάρθηκα. Σώζονται τμήματα μνημείου/τάφου που υπήρχε στο εσωτερικό της 

 Ο Χριστός από τη Σταύρωση είναι μια από τις καλύτερα διατηρημένες τοιχογραφίες της εκκλησίας και μια από τις δυναμικότερες μορφές της κρητικής τέχνης.

Η κρήνη στο Ρουσσοσπίτι: Στο χωριό βρίσκεται και περίφημη κρήνη που χρονολογείται στον 17ο αιώνα. Ο Gerola τη χαρακτηρίζει «χαριτωμένη» και δεν έχει άδικο αν την παρατηρήσει κανείς προσεκτικά. 

Αποτελείται από ημικυκλική κόγχη εκατέρωθεν της οποίας αναπτύσσονται ζεύγη κιονίσκων που υποβαστάζουν το επιστήλιο. Ο κρουνός έχει μορφή λεοντοκεφαλής.

Στο χωριό γίνεται πανηγύρι για τον εορτασμό της Αγίας Παρασκευής (26 Ιουλίου)  και προς τιμήν του Αγίου Πνεύματος (κινητή γιορτή) 

Η εκκλησία του χωριού είναι αφιερωμένη στην Αγία Παρασκευή. Εκκλησιαστικά υπάγεται στην Στ΄ Αρχιερατική Περιφέρεια της Ιεράς Μητροπόλεως Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου, της Εκκλησίας της Κρήτης.

Η περιοχή έχει ενταχθεί στο Κτηματολογικό Γραφείο Ρεθύμνου, ήδη από 21-7-2005 (Διεύθυνση: Χορτατζή 20, ΤΚ: 74100, Ρέθυμνο.Τηλέφωνο: 28310-22403) (Άλλες περιοχές που εξυπηρετούνται από το γραφείο αυτό: Ρέθυμνο, Άδελε, Αρμένοι, Ατσιπόπουλο, Γεράνι, Επισκοπή , Μαρουλάς, Πρασιές, Πρινές, Χρομοναστήρι) 

Το Ρουσσοσπίτι αναφέρεται επίσημα το 1925 στο ΦΕΚ 27Α - 31/01/1925, γραμμέωο ως Ρουσοσπήτι, να ορίζεται έδρα της ομώνυμης νεοϊδρυθείσας κοινότητας και το 1940 να διορθώνεται το όνομά του σε Ρουσσοσπίτι.

 Σύμφωνα με το σχέδιο Καλλικράτης και την τροποποίηση του Κλεισθένης Ι αποτελεί την κοινότητα Ρουσσοσπιτίου που υπάγεται στη δημοτική ενότητα Ρεθύμνης του δήμου Ρεθύμνης ενώ σύμφωνα με την απογραφή του 2011 έχει 569 κατοίκους

Κοντά στο χωριό υπάρχει το σπήλαιο της Λυγερής , που ανήκε σε μια λεβεντογυναίκα, τη Λυγερή, την οποία συνέλαβαν οι Τούρκοι και την πούλησαν στη Μ. Ανατολή.

Το χωριό απαρτίζουν ο παλιός οικισμός και η περιοχή "επέκτασης". Ο παλιός οικισμός περιλαμβάνει τις γειτονιές: Πάνω και Κάτω Ρούγα και Μεσοχώρι και είναι κτισμένος μέχρι το χείλος του φαραγγιού. Η περιοχή του νέου οικισμού περιλαμβάνει τις γειτονιές: Κοπράνα, Νεκροταφείου, Χαλίκια, Πεντάρη Γεροκολύμπου, Παπαδακίου Κεφάλι κ.α.

Στον οικισμό με την υπέροχη θέα στο Κρητικό πέλαγο (χαρακτηρίζεται ως "μπαλκόνι του Ρεθύμνου"  υπάρχουν πολλά Βενετσιάνικα σπίτια, μια κρήνη του 17ου αιώνα, ο ναός των Εισόδων της Θεοτόκου, όπου σώζονται αρκετές τοιχογραφίες καθώς και η Ιερά Μονή Αγίας Ειρήνης που έχει χαρακτηριστεί αρχαίο μνημείο

Πραγματικός Πληθυσμός Ρουσσοσπιτίου

1913 1920 1928 1940 1951 1961 1971 1981 1991 2001

372 400 358 358 353 272 195 174 257 374