Οι Χοχλακιές του δήμου Σητείας

Οι Χοχλακιές είναι οικισμός της Κοινότητος Παλαικάστρου του δήμου Σητείας και της τέως Επαρχίας Σητείας στην Περιφερειακή Ενότητα Λασιθίου της Κρήτης. 

Βρίσκεται 25 χιλιόμετρα από τη Σητεία, σε μικρή κοιλάδα όπου καλλιεργούνται ελαιόδεντρα.

Κοντά στο χωριό βρίσκεται το φαράγγι των Χοχλακιών, το οποίο έχει μήκος περίπου 1,5 χιλιόμετρο και καταλήγει στην παραλία Καρούμες, όπου βρίσκεται μικρό έλος. Το όνομα του χωριού προέρχεται από τη λέξη για τις κροκάλες-ποτάμιες πέτρες.

Στην κοιλάδα των Χοχλακιών έχουν βρεθεί διάσπαρτα ίχνη κατοίκησης κατά τους μινωικούς χρόνους. Στη θέση Αμπελοχώρα έχουν βρεθεί κατάλοιπα μινωικής έπαυλης. Στην κορυφή του υψώματος Βασιλιανή Κεφάλα έχουν βρεθεί κατάλοιπα μινωικού οικισμού. Στον όρμο των Καρουμών έχουν βρεθεί ίχνη κατοίκησης από την υπονεολιθική μέχρι τη ρωμαϊκή εποχή.

Κατά τους μινωικούς χρόνους υπήρχαν μεμονωμένα κτίρια και έχουν εντοπιστεί δύο μικροί οικισμοί αποτελούμενοι από ανεξάρτητα σπίτια. Τα σπίτια είναι μεγαλιθικά. Έχει βρεθεί επίσης δίκτυο οχυρών. 

Το κύριο οχυρό βρισκόταν στη θέση Καστέλλα και σε μικρή απόσταση, στις νότιες πλαγιές του υψώματος έχουν εντοπιστεί ερείπια διώροφου κτιρίου το όποιο έχει ονομαστεί ως θαλάσσιο φυλάκιο. Χρονολογείται από την νεοανακτορική περίοδο.

Τα μινωικά οχυρά ξαναχρησιμοποιήθηκαν κατά τους ιστορικούς χρόνους και πιθανόν να ήταν τόποι λατρείας κατά τους ελληνιστικούς χρόνους. Στη θέση Μαυρομουρί έχει βρεθεί αρχαίο λατομείο και στη θέση Λυγάρα έχει βρεθεί παράκτιος υστερομινωικός οικισμός. Ίχνη κατοίκησης έχουν βρεθεί στα σπήλαια Κατωφύγι και Σπηλιάρα.

Το χωριό δεν αναφέρεται στις ενετικές απογραφές. Η παλαιότερη μνεία στις Χοχλακιές γίνεται στα Κρητικά του Μιχαήλ Χουρμούζη Βυζάντιου το 1832. 

Στην απογραφή του 1881 είχε αμιγώς χριστιανικό πληθυσμό, με 59 κατοίκους. Το 1900 είχε 78 χριστιανούς κατοίκους. Στην απογραφή του 1920 είχε 86 κατοίκους.

Το 1925 προσαρτήθηκε στην κοινότητα Ζάκρου όπου και παρέμεινε μέχρι το 1962, όταν προσαρτήθηκε στην κοινότητα Παλαικάστρου. 

Με το πρόγραμμα Καποδίστριας το 1997 εντάχθηκε στον δήμο Ιτάνου και με το πρόγραμμα Καλλικράτης το 2010 εντάχθηκε στον δήμο Σητείας.

Το χωριό χωρίζεται στις Άνω και στις Κάτω Χοχλακιές από το ρυάκι, με τις Άνω Χοχλακιές να είναι νότια του ρυακιού και οι Κάτω βόρεια. 

Τα σπίτια είναι χαμηλά ισόγεια το ένα δίπλα στο άλλο. Τα σπίτια είναι πετρόκτιστα, από ντόπια ακατέργαστη πέτρα, και οι οροφές είναι από δοκάρια, καλάμια, πηλό και ασβεστοκονίαμα. 

Κατά τόπους η δόμηση είναι αραιή, σχηματίζοντας πλατείες και γειτονιές. Οι Κάτω Χοχλακιές μέχρι τη δεκαετία του 2010 είχαν εγκαταλειφθεί τελείως και ερειπώσει. Η εκκλησία του χωριού είναι αφιερωμένη στην Παναγία. Στο χωριό λειτουργεί ένα καφενείο