Ο λαογράφος Γεώργιος Αικατερινίδης

 Ο Γεώργιος Αικατερινίδης γεννήθηκε το 1936 στο Ηράκλειο και έφυγε από την ζωή στις 24 Δεκεμβρίου 2025, πλήρης ημερών, 

Ήταν διαπρεπής κρητικός λαογράφος και πρωτοπόρος κινηματογραφιστής των στοιχείων του λαϊκού πολιτισμού Γεώργιος Αικατερινίδης.  

Ο Γεώργιος Αικατερινίδης υπηρέτησε στο Λαογραφικό Αρχείο / Κέντρο Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών από το 1964 έως το 2002 όταν αποχώρησε ως Διευθυντής Ερευνών.  

Ο Αικατερινίδης υπήρξε στενός συνεργάτης τόσο του Γεωργίου Μέγα, στο πλαίσιο της Ελληνικής Λαογραφικής Εταιρείας και της Ακαδημίας Αθηνών, όσο και του Γεωργίου Σπυριδάκη ως διευθυντή του Λαογραφικού Αρχείου.  

Παράλληλα με τις σπουδές του, κυρίως όμως μετά, πραγματοποίησε πληθώρα επιτόπιων ερευνών, με την καθοδήγηση του δασκάλου του Γ. Σπυριδάκη και αποθησαύρισε πλουσιότατο λαογραφικό υλικό, ιδιαίτερα στη Θράκη, τη Μακεδονία και την Κρήτη. 

Κατέλαβε επάξια τη θέση του Διευθυντή Ερευνών του Κέντρου Ερεύνης Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών και αναδείχθηκε Διδάκτωρ Λαογραφίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και Επίτιμος Διδάκτωρ Φιλοσοφικών και Κοινωνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Κρήτης. 

Το πάθος του για τη Λαογραφία το έκανε καθημερινή πράξη, στη συνεργασία του με το Ραδιόφωνο και την Τηλεόραση, στα μαθήματα που έδωσε στο Ανοιχτό Πανεπιστήμιο Δήμου Θεσσαλονίκης… και σε ποικίλους πολιτιστικούς φορείς, αλλά και στις πολυάριθμες δημοσιεύσεις του.

Οι αιματηρές θυσίες
Κάπου στα μέσα της δεκαετίας του 1960 βρέθηκε να ακολουθεί την ιερή πομπή του ταύρου στη Λέσβο. Το ζωντανό έπρεπε να θυσιαστεί μπροστά στο ναό, όπως θυσιαζόταν κάθε χρόνο. 

Φωτογράφισε την πομπή. Και τον ταύρο. Στιγμή προς στιγμή απαθανάτισε την τελετουργία. Λίγα χρόνια μετά, ώριμος ερευνητής πλέον, κατέθετε στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων τη διδακτορική του διατριβή. Το θέμα της; Αιματηρές θυσίες στην Ελλάδα!
Για πολλούς ήταν θέμα ταμπού. Οι αιματηρές θυσίες παρέπεμπαν σε αρχαίες μορφές λατρείας. Άρα, και στην αρχαία θρησκεία! 

Η επιστήμη πρέπει να μη σταματά σε προκαταλήψεις. Η διδακτορική διατριβή εγκρίθηκε, όπως είναι φυσικό, από το Πανεπιστήμιο. Και στη συνέχεια εκδόθηκε από το Κέντρο Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών. Σήμερα είναι μια πολύτιμη παρακαταθήκη πληροφοριών αλλά και ένα υπόδειγμα συστηματικής ερευνητικής προσέγγισης.

Μια μαρτυρία
Βλέποντας εκείνα τα εκπληκτικά ψωμιά του γάμου που είχε φωτογραφίσει από τη δεκαετία του 1960 εντυπωσιάστηκα! Μελετώντας τους τελετουργικούς άρτους της Ελλάδας σκέφτηκα να ρωτήσω τον πολύτιμο φίλο μου αν έχει απομείνει τίποτα από κείνα που είχε δει ως νεαρός λαογράφος πριν από 25 και 30 χρόνια. 

Ύστερα από μια μακρά συζήτηση μαζί του αποφάσισα να πάω στη Βόρεια Ελλάδα, σε τόπους που κατάφεραν να διατηρήσουν τα έθιμά τους. Για να με διευκολύνει, μάλιστα, ειδοποίησε μερικά χωριά για την επίσκεψή μου.

Όταν βρέθηκα στα χωριά της Δράμας κατάλαβα πως με περίμεναν… όλοι! Δεν ήμουν ξένος γιατί με είχε στείλει ο «δάσκαλος»• έτσι τον αποκαλούσαν όλοι. Ήμουν ο φιλοξενούμενος του κάθε χωριού γιατί με είχε στείλει… ο δάσκαλος! Από τα χωριά αυτά είχε περάσει για πρώτη φορά πριν από 30 ολόκληρα χρόνια. Και διατηρεί ακόμη αλώβητες από το χρόνο τις σχέσεις και τις παλιές του φιλίες!