Επίσκεψη στο χωριό Λευκόγεια του Δήμου Αγίου Βασιλείου

 Τα Λευκόγεια είναι χωριό και έδρα ομώνυμης κοινότητας του Δήμου Αγίου Βασιλείου, στην Περιφερειακή Ενότητα Ρεθύμνης της Κρήτης. Απέχουν 35 χιλιόμετρα από το Ρέθυμνο και είναι κτισμένα σε υψόμετρο 90 μ.

Στις ανατολικές όχθες του Μεγαλοπόταμου, μερικές εκατοντάδες μέτρα βορειοανατολικά της γέφυρας του Μεγαλοπόταμου, έχουν εντοπιστεί οικιστικά κατάλοιπα και όστρακα της ρωμαϊκής εποχής, πιθανόν αγροικίας και έπαυλης με λουτρό, στη θέση Ελληνικό.

Σύμφωνα με την παράδοση το χωριό δημιουργήθηκε από τον Αχιλλέα Τζε, ο οποίος εξορίστηκε από την Κωνσταντινούπολη και αργότερα εγκαταστάθηκαν στο χωριό και κάτοικοι της Γαύδου. Το χωριό αναφέρεται από τον Φραντσέσκο Μπαρότσι το 1577 ως Lefogia potamo στην επαρχία Αγίου Βασιλείου. 

Στην ενετική απογραφή του 1583 από Καστροφύλακα αναφέρεται ως Lefcogia με 86 κατοίκους και 132 οφειλόμενες αγγαρείες, ενώ μνεία στο χωριό κάνει και ο Βασιλικάτα το 1630, με την ονομασία Lefkogia. 

Στην οθωμανική απογραφή του 1659 αναφέρεται ως Lefkoya, με 14 σπίτια. Στην απογραφή του 1834, η οποία οργανώθηκε από τους Αιγυπτίους, το χωριό είχε αμιγώς χριστιανικό πληθυσμό και κατοικούσαν σε αυτό 30 οικογένειες.

Στην απογραφή του 1881 τα Λευκόγεια υπάγονταν στον δήμο Φοίνικος και είχαν αμιγώς χριστιανικό πληθυσμό, 230 κατοίκους. Στην απογραφή του 1900 είχε 243 κατοίκους. Στην απογραφή του 1920 αναφέρεται ως έδρα ομώνυμου αγροτικού δήμου. Το 1925, τα Λευκόγεια ορίστηκαν έδρα ομώνυμης κοινότητας, μέχρι την Καποδιστριακή διοικητική διαίρεση, όταν το χωριό προσαρτήθηκε στον Δήμο Φοίνικα

Η παραλία Δαμνόνι και στο βάθος το ύψωμα του Τιμίου Σταυρού

Τα Λευκόγεια βρίσκονται νότια του Ρεθύμνου, σε απόσταση 35 χιλιομέτρων. Το χωριό είναι κτισμένο σε ίσωμα και περιβάλλεται από δύο ρέματα τα οποία ενώνονται δυτικά του χωριού και εκβάλουν κοντά στην παραλία Αμμούδι.

Η οικογένεια Μαστραντωνάκη, από το χωριό Λευκόγεια της Επαρχίας Αγίου Βασιλείου Ρεθύμνης, από ευγνωμοσύνη προς τον Άγιο Παΐσιο τον Αγιορείτη , οι πρεσβείες του οποίου στάθηκαν ευεργετικές σε μια δοκιμασία τους, θέλησε σε δικό της κτήμα στην περιοχή Δαμνόνι, σε έναν τόπο βραχώδη και δυσπρόσιτο, να αναγείρουν ένα μικρό αλλά περικαλλή ναό προς τιμή Του

Στο Δαμνόνι Ρεθύμνης της Νότιας Κρήτης, η εικόνα του Αγίου Παϊσίου του Αγιορείτου στον ομώνυμο ιερό ναό, όχι απλώς μυροβλύζει, αλλά στάζει ολόκληρη απο μύρο!

Το χωριό είναι κτισμένο σε υψόμετρο 90 μέτρων και απέχει από τη θάλασσα 1.500 μέτρα. Νότια του χωριού βρίσκεται το ύψωμα Μόδι, το ύψωμα του Τιμίου Σταυρού και ο γήλοφος με την εκκλησία του Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης. Βόρεια του χωριού βρίσκονται τα όρη του Ασωμάτου. Κοντινές παραλίες περιλαμβάνουν τις δημοφιλείς παραλίες Αμμούδι και Δαμνόνι, καθώς και τη παραλία Σχοινάρια.

Τα Λευκόγεια αναφέρονται επίσημα ως οικισμός το 1925 στο ΦΕΚ 27Α - 31/01/1925 να ορίζονται έδρα της ομώνυμης νεοϊδρυθείσας κοινότητας. Το 1997 με ΦΕΚ 244Α - 04/12/1997 προσαρτήθηκε στον τότε δήμο Φοίνικα και το 2010 με το ΦΕΚ 87Α - 07/06/2010 αποσπάσθηκε από το δήμο Φοίνικα και προσαρτήθηκε στον δήμο Αγίου Βασιλείου.

Λευκογειανοί

Aνδρουλιδάκης Μιχάλης: δημοσιογράφος

Σχοινάς Γιώργης: πολιτευτής

Σχοινάς Κωστής: πολιτευτής

Χαλκιαδάκης Ευ. Γεώργιος: ιατρός και συγγραφέας Λευκογείων