Η Καρωτή του Δήμου Ρεθύμνης

 

Η Καρωτή είναι χωριό και έδρα ομώνυμης κοινότητας του Δήμου Ρεθύμνης στην Περιφερειακή Ενότητα Ρεθύμνης της Κρήτης. 

Απέχουν 20,5 χιλιόμετρα από το Ρέθυμνο και δύο χιλιόμετρα από την Επισκοπή Λαππαίων. Είναι κτισμένη σε υψόμετρο 120 μ.

Το όνομα του χωριού ετυμολογικά προέρχεται από την καρυδιά ή καρυά. Το χωριό αναφέρεται από τον Φραντσέσκο Μπαρότσι το 1577 ως Caroti στην επαρχία Ρεθύμνου.

 Στην ενετική απογραφή του 1583 από τον Καστροφύλακα αναφέρεται ως Carotti με 194 κατοίκους και ο Φραντσέσκο Μπαζιλικάτα το 1630 κάνει μνεία στο χωριό ως Caroti. 

Στην οθωμανική απογραφή του 1659 καταγράφονται 30 σπίτια. Το χωριό δεν αναφέρεται στην αιγυπτιακή απογραφή του 1834, αλλά αναφέρεται στο έργο Κρητικά του Μανουήλ Χουρμούζη, το 1842.

Στην απογραφή του 1881 αναφέρεται στον δήμο Αργυρούπολης και είχε 150 χριστιανούς κατοίκους και 5 τούρκους. Στην απογραφή του 1900 είχε 206 κατοίκους και υπαγόταν στον ίδιο δήμο, ο οποίος είχε μετονομαστεί σε δήμο Λαππαίων.

 Στην απογραφή του 1920 αναφέρεται ως έδρα ομώνυμου αγροτικού δήμου. Η Καρωτή αρχικά προσαρτήθηκε στην κοινότητα Επισκοπής, αλλά το 1953 ορίστηκαν έδρα ομώνυμης κοινότητας, η οποία παρέμεινε μέχρι τη σύσταση του δήμου Επισκοπής το 1989. Με την Καποδιστριακή διοικητική διαίρεση το 1997, το χωριό προσαρτήθηκε στον Δήμο Λαππαίων.

Ο κεντρικός ναός του χωριού είναι αφιερωμένος στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Είναι μονόκλιτος ναός του 1884 και εσωτερικό του υπάρχουν εικόνες ζωγραφισμένες από τον Αντώνιο Βεβελάκη. 

Ο νεκροταφικός ναός είναι αφιερωμένος στο Γενέσιο του Προδρόμου. Άλλοι ναοί της ενορίας περιλαμβάνουν τον Άγιο Γεώργιο και τα εξωκλήσια Aγία Παρασκευή, Tίμιος Σταυρός, Άγιος Aντώνιος και Άγιος Iωάννης.

Καρωθιανοί

Βενετάκης Νικόλαος, καλλιτέχνης, μουσικός

Μανώλης Γλέζος, ήρωας της Αντίστασης, πολιτικός, Ευρωβουλευτής (Έλκει την καταγωγή του από την Καρωτή

Γουνάκης Στέφανος, αγωνιστής στην ελληνογαλλική λεγεώνα του Π. Γύπαρη και με αντιστασιακή δράση στον αγώνα κατά των Γερμανών

Μαρία Δαμανάκη, Ευρωπαία επίτροπος, και κόρη του Καρωθιανού Θοδωρή Δαμανάκη, αξιωματικού της χωροφυλακής

Μαριάννα Κιμούλη, ηθοποιός σε σειρές όπως οι "Ψυχοκόρες", κόρη της Μαρίας Δαμανάκη από τον ηθοποιό Γιώργο Κιμούλη

Μανώλης Σταγάκης, τραγουδιστής

Τζουγανάκης Μιχάλης, μουσικός, λαγουτιέρης και γιος του Άγγελου Τζουγανάκη

Οι αδερφοί Ευάγγελος και Αντώνης Τζουγανάκης, σπουδαίοι αγγειοπλάστες

Ο ιατρός προϊστάμενος του ΕΚΑΒ Κρήτης που έχασε την ζωή του πάνω στο καθήκον, Δημήτριος Βουρβαχάκης.