Στην Αθήνα της δεκαετίας του 1950, οι σκάλες υπηρεσίας

Μαριάνθη Μπέλλα

εκπαιδευτικός

Οι σκάλες υπηρεσίας υπάρχουν ακόμα στους ημι-υπαίθριους χώρους παλιών σπιτιών, πολυκατοικιών της εποχής του Μεσοπολέμου ή των πρώτων μεταπολεμικών δεκαετιών του ‘50 και ‘60. 

Πρόκειται για μεταλλικές ελικοειδείς κατασκευές που βρίσκονταν στον ακάλυπτο χώρο και έδιναν τη δυνατότητα πρόσβασης στους κοινόχρηστους χώρους του σπιτιού, την είσοδο, την αυλή και την ταράτσα. Χρησιμοποιούνταν κυρίως από τις υπηρέτριες (για τις κυρίες υπήρχε η κεντρική μαρμάρινη σκάλα και το ασανσέρ), αλλά χρησίμευαν και σαν έξοδοι κινδύνου. 

Ξεκινούσαν από την αυλή της πολυκατοικίας, που συνήθως ήταν στον υπόγειο χώρο, και έφθαναν μέχρι την ταράτσα, όπου υπήρχε αποθήκη, πλυσταριό και χώρος απλώματος ρούχων.

 Η πρόσβαση σε αυτές γινόταν από την κουζίνα του κάθε διαμερίσματος, δίπλα από την οποία βρισκόταν, συνήθως, το δωμάτιο υπηρεσίας. Σε πολυκατοικίες του '60 σε κάθε όροφο υπήρχε ειδική πόρτα πρόσβασης στις σκάλες υπηρεσίας, την οποία τις νυχτερινές ώρες κλείδωνε ο θυρωρός. 

Στο πλατύσκαλο του κάθε ορόφου υπήρχε χώρος για την τοποθέτηση του σκουπιδοτενεκέ των διαμερισμάτων, τον οποίο ο θυρωρός της πολυκατοικίας κατέβαζε κάθε μέρα, νωρίς το πρωί, στο πεζοδρόμιο. Μετά την αποκομιδή των σκουπιδιών τον επανέφερε στη θέση του.    

Στις ελληνικές ταινίες της δεκαετίας του ‘50 και του ‘60 οι σκάλες υπηρεσίας παρουσιάζονταν ως χώροι συγκέντρωσης και ψυχαγωγίας των υπηρετριών ή χώροι παιχνιδιού των παιδιών. 

Σήμερα, λόγω της αλλαγής των συνθηκών ζωής, οι σκάλες υπηρεσίας των παλιών σπιτιών χρησιμοποιούνται σαν έξοδος κινδύνου ή τρόπος πρόσβασης στην αυλή ή την ταράτσα. Στις νεόδμητες πολυκατοικίες δεν υπάρχουν, αφού η πρόσβαση στην ταράτσα γίνεται από την μια και μοναδική σκάλα τους.

 Στην Αθήνα της δεκαετίας του 1950, οι σκάλες υπηρεσίας (ή «πολυ-σκάλα/polly-santo») ήταν δευτερεύοντα εξωτερικά ή εσωτερικά κλιμακοστάσια. 

'Συνέδεαν την κουζίνα ή τον πίσω χώρο των διαμερισμάτων με το ισόγειο, την αυλή ή την ταράτσα, εξυπηρετώντας την παράδοση αγαθών και την έξοδο διαφυγής, σε αστικές και μεσοαστικές πολυκατοικίες

Οδηγούσαν απευθείας από τους βοηθητικούς χώρους των ορόφων (κυρίως τις κουζίνες) στο ισόγειο, στον ακάλυπτο χώρο της πολυκατοικίας ή στην ταράτσα

 Χρησιμοποιούνταν από τους προμηθευτές (μπακάληδες, γαλατάδες) και για τη μεταφορά απορριμμάτων ή καυσίμων, χωρίς να ενοχλείται η κεντρική είσοδος και το σαλόνι.

Σχεδιάζ συχνά στριφογυριστές ή στενές για να μην καταλαμβάνουν πολύτιμα τετραγωνικά από τα βασικά δωμάτια των διαμερισμάτων.

Στις πολυτελείς πολυκατοικίες της εποχής, αποτελούσαν ένδειξη αστικής διαστρωμάτωσης για την κίνηση του υπηρετικού προσωπικού, αν και σε πολλές τυπικές πολυκατοικίες χρησιμοποιούνταν απλώς ως βοηθητικές οδοί επικοινωνίας

ΚΕΙΜΕΝΑ και ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ - https://criticeduc.blogspot.com/