Κρήτη πόλεις και χωριά: 02/06/26

Παρασκευή 6 Φεβρουαρίου 2026

Το Μοναστηράκι του δήμου Μινώα Πεδιάδας

www.kritipoliskaixoria.gr Φεβρουαρίου 06, 2026 0

Το Μοναστηράκι είναι χωριό της κοινότητας Ινίου του δήμου Μινώα Πεδιάδας, στην Περιφερειακή Ενότητα Ηρακλείου της Κρήτης.

Βρίσκεται περίπου 7,5 χιλιόμετρα νότια του Αρκαλοχωρίου, λίγο βορειότερα από το Ίνι. Είναι κτισμένο σε υψόμετρο 240 μέτρα. Ανήκε στην Επαρχία Μονοφατσίου.

Ο Φραντσέσκο Μπαρότσι το 1577 αναφέρει το χωριό ως Monastirachi.

Στην ενετική απογραφή του 1583 από τον Καστροφύλακα αναφέρεται ως Monastirachi και είχε 89 κατοίκους.

Στην απογραφή του Φραντσέσκο Βασιλικάτα το 1630 αναφέρεται ως Monastirachia. Στην οθωμανική απογραφή του 1671 αναφέρεται ως Manastiraki με 12 υπόχρεους σε φόρο. Στην αιγυπτιακή απογραφή του 1834 αναφέρεται ως Monasteraki με 6 μουσουλμανικές οικογένειες.

Στην απογραφή του 1881 αναφέρεται ως Μοναστηράκι και είχε 47 μουσουλμάνους κατοίκους. Στην απογραφή του 1900 είχε 12 μουσουλμάνους κατοίκους.

Οι μουσουλμάνοι εγκατέλειψαν το χωριό στις αρχές του 20ού αιώνα και σύμφωνα με προφορικές αναφορές λεηλατήθηκε. Στην απογραφή του 1920 είχε 46 κατοίκους

%25CE%259C%25CE%259F%25CE%259D%25CE%2591%25CE%25A3%25CE%25A4%25CE%2597%25CE%25A1%25CE%2591%25CE%259A%25CE%2599+++%25CE%259A%25CE%25A1%25CE%2597%25CE%25A4%25CE%2597+%25CE%25A0%25CE%259F%25CE%259B%25CE%2595%25CE%2599%25CE%25A3+%25CE%259A%25CE%2591%25CE%2599+%25CE%25A7%25CE%25A9%25CE%25A1%25CE%2599%25CE%2591+%25CE%2594%25CE%2597%25CE%259C%25CE%259F%25CE%25A3+%25CE%259C%25CE%2599%25CE%259D%25CE%25A9%25CE%2591+%25CE%25A0%25CE%2595%25CE%2594%25CE%2599%25CE%2591%25CE%2594%25CE%2591%25CE%25A3+%25287%2529

Ανθισμένες νεραντζιές, ένα αθηναϊκό σύμβολο

14 - ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ ΕΛΛΑΔΑ-ΚΟΣΜΟΣ

www.kritipoliskaixoria.gr Φεβρουαρίου 06, 2026 0

Περπατώντας από το σπίτι μου προς το σούπερ μάρκετ, ένα πρωινό του Μάρτη λίγο πριν μπει επισήμως η άνοιξη, ήρθε και με πήρε από τη μύτη η μυρωδιά των ανθισμένων νεραντζιών.

«Δεν έχουν νεραντζιές σ’ όλες τις χώρες», σκέφτηκα. Αυτή η σκέψη έχει κολλήσει στο μυαλό μου κι έχει γίνει μάντρα μου, από όταν έπεσε στα χέρια μου η γαλλική μετάφραση του βιβλίου «Ζιγκ ζαγκ στις νεραντζιές» της Έρσης Σωτηροπούλου.

Ο τίτλος του έχει αποδοθεί ως «Zigzags dans les orangers». «Οrangers», στα γαλλικά, σημαίνει πορτοκαλιές. Τότε είχα σκεφτεί, φευ, ότι αν δεν υπάρχει η λέξη, δε θα υπάρχει ούτε το δέντρο – παρότι, τουλάχιστον στον γαλλικό νότο, δεν μπορεί, κάποιος-κάπου-κάποτε θα φύτεψε μια νεραντζιά.

Πορτοκάλια νόμιζα κι εγώ ότι ήταν τα νεράντζια όταν ήμουν μικρός. Περπάταγα στο Παγκράτι και ήθελα να βρω έναν τρόπο να φτάσω τους καρπούς των νεραντζιών, που πέρναγα για πορτοκαλιές, να κόψω μερικούς και να τους φάω επί τόπου – ή να τους πάρω στο σπίτι μου, για αργότερα.

«Αυτά είναι νεράντζια, δεν είναι πορτοκάλια», μου είπε κάποτε μια ξένη γυναίκα, που με άκουσε να λέω φωναχτά την επιθυμία μου. Απόρησα, δεν ήξερα τι είναι το νεράντζι, τι σημαίνει αυτή η λέξη. «Είναι πικρά, αν κόψω και σου δώσω ένα να φας, θα το φτύσεις». Το είπε και το έκανε. Είχε δίκιο. Το έφτυσα. Αργότερα, όταν δοκίμασα πρώτη φορά γλυκό του κουταλιού νεράντζι, δεν μου άρεσε. Σε αντίθεση με το βύσσινο, που ήταν πολύ του γούστου μου.

Μεγάλωσα, έγινα έφηβος και πήγα στο 13ο Γυμνάσιο Αθηνών, που τότε στεγαζόταν στο σχολικό συγκρότημα που βρίσκεται απέναντι από το γήπεδο του Μετς. Άγρια εποχή τα 90s για να είναι κανείς γυμνασιόπαιδο, αν και όχι τόσο όσο η σημερινή. Είχαμε, ως σχολείο, διαφορές με το παρακείμενο 17ο, που τελικά μερικά χρόνια μετά μας πήρε το κτήριο. Μας χώριζε τεράστιο μίσος, λοιπόν, γι’ αυτό και πηγαίναμε μετά τα σχόλασμα και πετάγαμε νεράντζια στους μαθητές του. Κι εκείνοι, ανταπέδιδαν.

Πικρός καρπός, γλυκιά μυρωδιά

Το γλυκό άρωμα της νεραντζιάς, βέβαια, δεν προέρχεται από τον κάπως ατσούμπαλο στην όψη και πικρό καρπό της αλλά από τα λευκά, όμορφα άνθη της. Από αυτά παράγεται το αιθέριο έλαιο νέρολι (κατ’ άλλους νερολί), που αποτελεί κύριο συστατικό πολλών αρωμάτων, ανάμεσά τους και του αξεπέραστου Neroli Portofino του Tom Ford.

Ο γεωγραφικός προσδιορισμός «Πορτοφίνο» που έδωσε στο νερόλι του ο Τεξανός σχεδιαστής, με έκανε, στα πρόσφατα χρόνια και πριν το ψάξω, να πιστεύω ότι η νεραντζιά είναι ένα δέντρο ενδημικό των χωρών που βρέχονται από τη Μεσόγειο.

Αλλά και να θεωρήσω, άκου τώρα κάτι πράγματα, ότι μου άρεσε από πάντα τόσο πολύ το άρωμα των λουλουδιών της όχι μόνο επειδή το έχω συνδέσει με την έλευση της άνοιξης -ανθοφορεί τον Απρίλιο και τον Μάιο, φέτος όπως και άλλες χρονιές, μας έκανε τη χάρη από τα τέλη Μαρτίου- στην πόλη που γεννήθηκα και μεγάλωσα, αλλά και επειδή, κατά έναν ποιητικό τρόπο, μέσα στο μυαλό μου, ενώνει τα πολλά άλλα μέρη της Μεσογείου από τα οποία κρατάει το δεσοξυριβονουκλεϊνικό οξύ μου, δηλαδή το DNA μου, σύμφωνα με τα τρία τεστ που έχω κάνει: τη Σαρδηνία, τη Σικελία, τη Μάλτα, την Κύπρο, την Αίγυπτο, την Τουρκία και τον Λίβανο.

Eνα de facto σύμβολο της Αθήνας που ήρθε από μακριά

Στην πραγματικότητα, η νεραντζιά, όμως, είναι από αλλού. Σύμφωνα με την επικρατέστερη θεωρία για την καταγωγή της προέρχεται από τη νοτιοανατολική Ασία. Από εκεί διαδόθηκε αρχικά στην Ινδία και το Ιράν (από το οποίο κρατάει το 1% του DNA μου, οπότε η προσωπική μου θεωρία δεν ανατράπηκε τελείως) και αργότερα στον μουσουλμανικό κόσμο, ενώ στην Ισπανία έφτασε τον 10ο αιώνα μ.Χ.

Στην Αθήνα, σύμβολο της οποίας έγινε de facto κατά κάποιον τρόπο, λόγω του πλήθους των δέντρων της, κατά πώς έχει χιλιογραφτεί, την έφερε η «βασίλισσα των φοινίκων», η Αμαλία. Και μας ήρθε βολική λόγω των ιδιοτήτων της. Είναι ανθεκτική στην ποικιλία των καιρικών συνθηκών που επικρατούν εδώ, έχει ελάχιστες απαιτήσεις για τη συντήρησή της, ο στενός κορμός της ταιριάζει στα στενά μας πεζοδρόμια.

Επίσης, είναι ένα όμορφο δέντρο που μυρίζει ωραία. Οι καρποί της, όμως, που δεν πολυμαζεύονται, πέφτουν στο έδαφος και λερώνουν τους κατά τ’ άλλα «καθαρούς» μας δρόμους – εξ ου και η απόφαση για το μαζικό ξήλωμά τους πριν από σχεδόν δεκαπέντε χρόνια.

Τότε, το ξεσήκωμα εναντίον των δημοτικών αρχών που είχαν αποφασίσει να αντικαταστήσουν τις νεραντζιές με άλλα, πιο πρακτικά δέντρα έδειξε τη σημασία που μέσα στα χρόνια είχαν πάρει για τους κατοίκους αυτής της πόλης. Μιας σημασίας που είχε να κάνει με τη βιωμένη μνήμη, καθώς όποιος έχει ζήσει στην Αθήνα κουβαλάει το προσωπικό οδοιπορικό του εαυτού του στους δρόμους της κι έχει συνδέσει με τα ορόσημα της δικής του ζωής την όψη, την αίσθηση και το άρωμα που αναδίδουν τα άνθη τους, μέρες σαν αυτές που διανύουμε τώρα.

https://www.kathimerini.gr/

Συνάντηση του Δημάρχου Ηρακλείου με τον νέο Διοικητή της 44ης ΣΔΙ ΤΑΛΩΣ

000 - ΚΡΗΤΗ - ΗΡΑΚΛΕΙΟ

www.kritipoliskaixoria.gr Φεβρουαρίου 06, 2026 0

Συνάντηση του Δημάρχου Ηρακλείου με τον νέο Διοικητή της 44ης ΣΔΙ ΤΑΛΩΣ

Το νέο Διοικητή της 44ης Στρατιωτικής Διοίκησης ΤΑΛΩΣ (πρώην ΣΕΑΠ) Ταξίαρχο Φώτιο Αρμπή συνάντησε ο Δήμαρχος Ηρακλείου Αλέξης Καλοκαιρινός το πρωί της Παρασκευής 6/2 στη Λότζια.

Ο Αλέξης Καλοκαιρινός συνεχάρη τον Ταξίαρχο Φώτιο Αρμπή για την ανάληψη των νέων του καθηκόντων και επανέλαβε ότι η διάθεση του Δήμου Ηρακλείου για αγαστή συνεργασία με την Διοίκηση της 44ης ΣΔΙ πρέπει να θεωρείται δεδομένη.

Ο Ταξίαρχος Φώτιος Αρμπής με τη σειρά του, εξέφρασε την πρόθεση της 44ης ΣΔΙ να συνδράμει το Δήμο Ηρακλείου όπου χρειαστεί, ενημέρωσε τον Δήμαρχο για την σημαντική επιχειρησιακή και εκπαιδευτική αναβάθμιση της 44ης Στρατιωτικής Διοίκησης Κρήτης και αναφέρθηκε στους στόχους της, μεταξύ των οποίων η σημαντική βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των οπλιτών.

«Μικρό Φεστιβάλ Ωδείου Τέχνης Κρήτης» με την υποστήριξη του Δήμου Αγίου Νικολάου

01 - ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

www.kritipoliskaixoria.gr Φεβρουαρίου 06, 2026 0

«Μικρό Φεστιβάλ Ωδείου Τέχνης Κρήτης» με την υποστήριξη του Δήμου Αγίου Νικολάου

Η τέχνη της σονάτας: από τον Ρομαντισμό στον Μοντερνισμό του 20ου αιώνα

Στο πλαίσιο του Μικρού Φεστιβάλ παρουσιάζεται την Κυριακή 8 Φεβρουαρίου 2026 στις 18:00 κινηματοθέατρο REX ένα ξεχωριστό ρεσιτάλ για βιολί και πιάνο, αφιερωμένο στην εξέλιξη της σονάτας από τον ύστερο Ρομαντισμό έως τον Μοντερνισμό του 20ού αιώνα., με τους διακεκριμένους μουσικούς Φαίδωνα Μηλιάδη (βιολί) και Θοδωρή Ιωσηφίδη (πιάνο).

Ερμηνεύουν

Βιολί: Φαίδων Μηλιάδης

Πιάνο: Θοδωρής Ιωσηφίδης

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει έργα των Γιοχάνες Μπραμς, Σεζάρ Φρανκ και Πάουλ Χίντεμιτ, τα οποία, παρότι γράφτηκαν σε κοντινές χρονικές περιόδους, παρουσιάζουν πολύ διαφορετικές μουσικές προσεγγίσεις. Οι σονάτες των Μπραμς και Φρανκ αποτελούν εμβληματικά δείγματα του Ρομαντισμού, με έντονη συναισθηματικότητα και πλούσια μουσική αφήγηση, ενώ η σονάτα του Χίντεμιτ προσφέρει μια πιο σύγχρονη ματιά, με αυστηρή δομή, χιούμορ και «παιχνιδιάρικη» διάθεση.

Όπως επισημαίνουν οι δύο ερμηνευτές, στόχος του προγράμματος δεν είναι η αντίθεση, αλλά η ανάδειξη της φυσικής εξέλιξης της μουσικής από τον Ρομαντισμό στον 20ό αιώνα, δείχνοντας πώς διαφορετικές εποχές μπορούν να συνυπάρξουν και να συνομιλήσουν μέσα από τη μουσική.

Τιμές εισιτηρίων

Γενική είσοδος: 15,00 €

Φοιτητές / Μαθητές: 12,00 €

Προπώληση εισιτηρίων

Ωδείο Τέχνης Κρήτης – Τηλ.: 28410 25690

Βιβλιοπωλείο Γραφή – Τηλ.: 28410 26422

Οι θέσεις είναι αριθμημένες

Το Μικρό Φεστιβάλ 2025–2026 διοργανώνεται από το Ωδείο Τέχνης Κρήτης και πραγματοποιείται με την υποστήριξη της ΔΑΕΑΝ, του Δήμου Αγίου Νικολάου των χορηγών και των χορηγών επικοινωνίας που στηρίζουν έμπρακτα τον πολιτισμό και τις καλλιτεχνικές δράσεις του τόπου μας.

Η Κάλυμνος νησί των Δωδεκανήσων, στο νοτιοανατολικό Αιγαίο

15 Β - ΠΟΛΕΙΣ ΤΕΛΛΑΔΑΣ

www.kritipoliskaixoria.gr Φεβρουαρίου 06, 2026 0

Η Κάλυμνος είναι νησί των Δωδεκανήσων, στο νοτιοανατολικό Αιγαίο. Έχει πληθυσμό 17.752 μόνιμους κατοίκους,σύμφωνα με την απογραφή του 2021. Η έκταση της είναι 111,14 τ.χλμ.

Η Κάλυμνος βρίσκεται νότια της Λέρου από την οποία τη χωρίζει ομώνυμος στενός πορθμός (Λέρου), ή διώρυγα Καλύμνου, ή "Διαπόρι", έχοντας ΝΑ. την Κω και σε απόσταση 14 μίλια προς Α. τις τουρκικές ακτές της Μικράς Ασίας. Προς Νότον έχει το Κρητικό πέλαγος και προς Δυσμάς και Βόρεια το Ικάριο πέλαγος.

Η Κάλυμνος κατοικείται από τους χρόνους της νεολιθικής εποχής. Αρχαιότεροι κάτοικοι του νησιού ήταν οι Κάρες. Το αποδεικνύουν τα ερείπια με Καρικά χαρακτηριστικά στην αρχαία μητρόπολη του Κάστελλα, κοντά στα σημερινά Στημένια. Αργότερα το κατοίκησαν οι Φοίνικες, πράγμα που μαρτυρούν τα ερείπια που υπάρχουν στον Εμπορειό.

Στην περίοδο 1150 π.Χ. - 800 π.Χ., η Κάλυμνος εποικίστηκε από τους Δωριείς. Σημαντική απόδειξη είναι η σημερινή ονομασία ΔΑΜΟΣ και τα αξιόλογα ερείπια του Ιερού από τον ναό του θεού Απόλλωνα. Επιγραφές που σώζονται σήμερα μαρτυρούν ότι οι Δωριείς κυριάρχησαν στο νησί με αρχηγό τον Θεσσαλό, γιο του Ηρακλή και της Χαλκιόπης.

Στην Ιλιάδα (Β 676-9) η Κάλυμνος περιλαμβάνεται στις 'νήσους Καλύδνας' (< Καλύδναι, ενώ και Καλυδνεύς ονομαζόταν ο θεός Απόλλωνας στο νησί) και αναφέρεται ότι μετείχε στον Τρωικό πόλεμο στέλνοντας, μαζί με γειτονικά νησιά (Νίσυρος, Κράπαθος (= Κάρπαθος), Κάσος και Κως), συνολικά 30 πλοία με αρχηγούς τους Ηρακλείδες Φείδιππο και Άντιφο.

Μετά τον Τρωικό πόλεμο (σύμφωνα με τον Διόδωρο), τέσσερα από τα πλοία του Αγαμέμνονα στον γυρισμό τους ναυάγησαν έξω από το νησί. Τα πληρώματά τους (Αργείοι και Επιδαύριοι) εγκαταστάθηκαν τότε μόνιμα στο νησί και έχτισαν ένα οικισμό πάνω στο οροπέδιο του νησιού (κοιλάδα των Αμφιπετρών), που, σε ανάμνηση της μακρινής τους πατρίδας, ονομάστηκε Άργος. Για πολύ καιρό υπήρξε η πρωτεύουσα του νησιού

Στο τέλος της Αρχαϊκής εποχής και στις αρχές των Κλασικών χρόνων η Κάλυμνος είναι μια πολιτεία αυτόνομη. Το πολίτευμά της είναι δημοκρατικό, αφού οι αποφάσεις παίρνονται από την Εκκλησία του λαού -που λέγεται αλλιώς Δάμος- και από τη Βουλή. Όμως η αυτονομία της δεν κράτησε πολύ, γιατί την κατέλαβαν οι Πέρσες, τότε που κυρίευσαν τις Ιωνικές πόλεις της Μικράς Ασίας. Απελευθερώνεται το 477 π.Χ., γίνεται μέλος της Αθηναϊκής Συμμαχίας, μαζί με τη Λέσβο, τη Χίο, τη Σάμο, την Κω και τη Ρόδο και πληρώνει φόρο στο ταμείο της συμμαχίας που βρίσκεται στη Δήλο.

Στον Πελοποννησιακό πόλεμο δε φαίνεται να παίρνει μέρος, αφού ο Θουκυδίδης δεν την αναφέρει καθόλου ανάμεσα σε άλλα νησιά. Το 357 π.Χ. η Κάλυμνος παύει να είναι ελεύθερη. Υποτάσσεται στην εξουσία του βασιλιά της Αλικαρνασσού Μαύσωλου. Μετά από 15 χρόνια περίπου, η Κάλυμνος επαναστατεί, αποκτά την ελευθερία της και ξαναγίνεται σύμμαχος των Αθηναίων. Κατά την κλασική εποχή παρουσίασε αξιόλογη πολιτιστική ακμή. Κατάλοιπο της εποχής εκείνης είναι τα σωζόμενα μέχρι σήμερα ερείπια του ναού του Καλυδνέα Απόλλωνα.

Αργότερα την κατέλαβαν οι Ρωμαίοι. Κατά τους Βυζαντινούς χρόνους ανήκε στο θέμα της Σάμου. Τον 10ο αι. την κατέστρεψαν οι Τούρκοι και τον 14ο αιώνα την κατέλαβαν οι Ιππότες του Αγίου Ιωάννη. Οι Ιωαννίτες ιππότες ανακατασκεύασαν τα τείχη του κάστρου,που υπήρχε στο νησί από τον 10ο αιώνα, το διεύρυναν και έκτοτε αποτέλεσε το οικιστικό κέντρο του νησιού έως τις αρχές του 18ου αιώνα. Το 1522 υποτάχθηκε στους Τούρκους, οι οποίοι αργότερα της παραχώρησαν προνόμια

Το 1912 το νησί κατέλαβαν οι Ιταλοί. Τον Μάιο του 1914, καθώς οι διωγμοί του ελληνικού στοιχείου στα απέναντι μικρασιατικά παράλια είχαν ενταθεί, πολλοί Μικρασιάτες κατέφυγαν στα νησιά ανάμεσα στα οποία και η Κάλυμνος. Τους τελευταίους μήνες του 1918, μετά τη λήξη του Α΄ παγκοσμίου πολέμου για την Τουρκία, άρχισε η παλιννόστηση των προσφυγών στη Μικρά Ασία. Συγκεκριμένα με την ανακωχή του Μούδρου (1918) και την αποβίβαση του Ελληνικού στρατού στη Σμύρνη (1919) αρκετοί πρόσφυγες που είχαν παραμείνει στα Δωδεκάνησα επέστρεψαν στη Μικρά Ασία αλλά προσωρινά όπως αποδείχθηκε.

Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, πολλές οικογένειες Μικρασιατών εγκαταστάθηκαν πλέον οριστικά στην Κάλυμνο και τα υπόλοιπα Δωδεκάνησα.

Η ιταλική κυριαρχία διήρκεσε μέχρι τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, οπότε και το νησί πέρασε στην ελληνική δικαιοδοσία το 1946, μαζί με τα υπόλοιπα Δωδεκάνησα. Η επίσημη ενσωμάτωση με την Ελλάδα έγινε στις 7 Μαρτίου του 1948.

Η νεότερη ιστορία της Καλύμνου συνδέθηκε με την αλιεία, την επεξεργασία και το εμπόριο του σφουγγαριού.

Το έδαφος της νήσου είναι σχετικά πετρώδες ορεινό με μικρές πεδιάδες (κυριότερες από αυτές είναι οι κοιλάδες της Πόθιας, του Βαθέος και του Πανόρμου) συνολικής έκτασης 109 τ.χλμ. Τα βουνά της Καλύμνου είναι άδενδρα με κυριότερες κορυφές τον Προφήτη Ηλία, ακριβώς στο κέντρο της νήσου (760 μ.), την Κυρά Ψηλή ή Καραψηλή (700 μ.) στα ΝΑ. και τη "Γαλατιανή" στο ΒΔ. άκρο.

Οι ακτές της Καλύμνου είναι σχετικά απόκρημνες σχηματίζοντας πολλά ακρωτήρια, όρμους και λιμένες. Εξ αυτών σπουδαιότεροι είναι ο, της πρωτεύουσας της νήσου που λέγεται και λιμένας Ποθαίας (ΝΑ.), ο Ριναίας, βορειότερα, τα Πεζώντα ή Πέζοντας ακόμα βορειότερα, ο όρμος Παλαιονήσου Β.ΒΑ., ο Εμποριός (Δ.ΒΔ.), τα Λινάρια, νοτιότερα και το Πιθάρι προς Ν.

Σπήλαια

Grande Grotta

Το σπήλαιο Κεφάλα

Το σπήλαιο των Σκαλιών

Το σπήλαιο των Επτά Παρθένων ονομάζεται και σπήλαιο των Νυμφών ή του Φλασκά

Το σπήλαιο Δασκαλειό

Νησίδες Καλύμνου

Αγία Κυριακή

Η Κάλυμνος περιβάλλεται από ένα μεγάλο αριθμό μικρών νησίδων από τις οποίες σημαντικότερες είναι τα ακατοίκητα Γλαρονήσια, ο Καλαβρός, η κατοικημένη Τέλενδος, οι νησίδες Νερά, ο Άγιος Νικόλαος και ο Άγιος Ανδρέας, η κατοικήσιμη Πλάτη,τα Ιμια, η κατοικήσιμη Ψέριμος, η μεγαλύτερη όλων, και τέλος ΒΑ. η Πίττα και η Καλόλιμνος ή Γαϊδουρονήσι, όπως το ονομάζουν οι κάτοικοι της Καλύμνου και της Λέρου.

Αγία Κυριακή, Κάλυμνος και Τέλενδος

Αρχαιολογικό μουσείο Καλύμνου

Σημείο αναφοράς για τους επισκέπτες του νέου Αρχαιολογικού Μουσείου της Καλύμνου, που ξεκίνησε τη λειτουργία του το 2009, αποτελεί η «Κυρά της Καλύμνου». Θεωρείται σπουδαίο έργο χαλκοπλαστικής της ελληνιστικής περιόδου και απεικονίζει μία γυναίκα που το σώμα της καλύπτεται με χιτώνα και κροσσωτό ιμάτιο. Το γλυπτό βρέθηκε μέσα στα δίκτυα ενός ντόπιου ψαρά στα νερά της Καλύμνου το 1995

Στα εκθέματα περιλαμβάνονται αρχαιότητες από την Προϊστορική ως και τη Μεταβυζαντινή εποχή και παρουσιάζουν διαχρονικά την ιστορία του νησιού σε διάρκεια χιλιετιών. Και αν η χάλκινη κολοσσιαία γυναικεία μορφή που «αναδύθηκε» από τη θαλάσσια περιοχή της Καλύμνου αποτελεί τον έναν πόλο του ενδιαφέροντος, ο μεγάλος αριθμός γλυπτών αναθημάτων στο ιερό του Δηλίου Απόλλωνος και ένα τεράστιο λατρευτικό άγαλμα του Ασκληπιού βρίσκονται στον αντίποδα

Ανάμεσά τους χάλκινα και μαρμάρινα γλυπτά, εξαιρετική κεραμική, νομίσματα, κοσμήματα, εικόνες και χειρόγραφα της Βυζαντινής εποχής και πολλά άλλα. Κτισμένο στο κέντρο της πρωτεύουσας του νησιού, της Πόθιας, το Αρχαιολογικό Μουσείο της Καλύμνου οργανώθηκε από την ΚΒ΄ Εφορεία Αρχαιοτήτων του υπουργείου Πολιτισμού στο πλαίσιο του ΠΕΠ Νοτίου Αιγαίου 2000-2006.

Η είσοδος στην έκθεση γίνεται με μία σύντομη εισαγωγή για την ιστορία του νησιού και ακολουθούν σε μία προθήκη μεμονωμένα αντικείμενα, τα οποία ήταν προϊόντα λαθρανασκαφών ή είχαν παραδοθεί στην Εφορεία- δεν είναι δηλαδή γνωστή η προέλευσή τους-, με σημαντικότερο όλων το χάλκινο τελετουργικό αντικείμενο με κιονίσκο, επάνω στον οποίο βρίσκεται σύνταγμα αιγυπτιακών θεοτήτων. Η αίθουσα με τα αγάλματα που ήρθαν στο φως κατά τις ανασκαφές σε αποθέτες του ιερού του Δαλίου Απόλλωνος.

Η συνέχεια αναπτύσσεται σε δύο αίθουσες εκθέσεων και στον όροφο του μουσείου. Η πρώτη ενότητα αναφέρεται στην προϊστορική ζωή στο νησί, με ευρήματα από ανασκαφές σε σπήλαια (εργαλεία, σκεύη, αγγεία κ.λπ.), ευρήματα από τη Μινωική περίοδο- όπως ένας χάλκινος λατρευτής- και σε χωριστή προθήκη ένα μεγάλο μαρμάρινο κυκλαδικό ειδώλιο, προϊόν κατάσχεσης, με πιθανή προέλευση από την Αμοργό.

Ιδιαίτερη ενότητα αναφέρεται στο σημαντικότερο θρησκευτικό και πολιτικό κέντρο της αρχαίας Καλύμνου, το ιερό του Δαλίου Απόλλωνος, στους δύο αποθέτες του οποίου βρέθηκαν πολλά αναθήματα: γραπτοί κρατήρες και δίνοι, χάλκινος γρύπας, πήλινα αφιερώματα με μορφή βοοειδών, ένας σπάνιος ενδεδυμένος κούρος του 530 π.Χ. με γραπτή διακόσμηση και αφιερωματική επιγραφή.

Επίσης πολλά μαρμάρινα γλυπτά των κλασικών χρόνων που αναπαριστούν τον Απόλλωνα, νεαρές γυμνές ανδρικές μορφές, μικρά παιδιά, η θεά Υγεία, η Αθηνά αλλά και ο τεράστιος Ασκληπιός (2ος αιώνας π.Χ.). Την ενότητα κλείνουν επιγραφές που δίνουν πολύτιμα στοιχεία για τον δημόσιο βίο των κατοίκων του νησιού, τιμητικά ψηφίσματα, μαρτυρίες για τη θέση της γυναίκας και για απελευθερώσεις δούλων.

Αργυρά και χάλκινα νομίσματα της Καλύμνου και της Κω αλλά και ξένων πόλεων παρουσιάζονται στη δεύτερη αίθουσα, η οποία περιλαμβάνει κυρίως τα ευρήματα του αρχαίου οικισμού Δάμος ο οποίος αναπτύχθηκε στην Ελληνιστική εποχή, όπως ανάγλυφους λύχνους, θυμιατήρια, ομοιώματα βωμών, ειδώλια και μεταλλικά εργαλεία.

Μια άλλη ενότητα είναι αφιερωμένη στις καλυμνιακές νεκροπόλεις και στα πολύτιμα ευρήματα που προέκυψαν από τις ανασκαφές τους, όπως χρυσά κοσμήματα, διαδήματα, στεφάνια, ενώτια, δακτυλίδια και επιρράμματα από τα νεκρικά υφάσματα, επίσης πήλινα αγγεία αλλά και έργα υαλουργίας. Στην αίθουσα ωστόσο δεσπόζει το χάλκινο άγαλμα γυναίκας που καλύπτεται με χιτώνα και κροσσωτό ιμάτιο και άλλα χάλκινα τμήματα γλυπτών που ανασύρθηκαν από τον βυθό (κεφαλή ηγεμόνα με καπέλο, τα σκέλη έφιππου άνδρα με τα περίτεχνα σανδάλια και τους πτερνιστήρες και το δελφίνι).

Ο όροφος εξάλλου είναι αφιερωμένος στην παλαιοχριστιανική, βυζαντινή και μεταβυζαντινή Κάλυμνο.

Ναυτικό Μουσείο Καλύμνου

Στο Ναυτικό Μουσείο της Καλύμνου που ιδρύθηκε το 1994, παρουσιάζεται η ναυτική παράδοση του νησιού, η ιστορία και οι μέθοδοι της σπογγαλιείας, καθώς και πολλά αντικείμενα από ναυάγια αρχαίων πλοίων. Στις τέσσερις αίθουσες του μουσείου εκτίθενται αντικείμενα σχετικά με το επάγγελμα της σπογγαλιείας και την κατεργασία των σφουγγαριών.

Στην πρώτη αίθουσα εκτίθενται παλιές φωτογραφίες των αρχών του 20ου αιώνα από την πόλη και τις εκδηλώσεις που γινόντουσαν κατά την αναχώρηση των σφουγγαράδων, λίθινες, μολύβδινες και σιδερένιες άγκυρες, ναυτικοί χάρτες 16ου-17ου αιώνα, ευρήματα από ναυάγια, πέτρινες οβίδες, ξάρτια πλοίων, ναυτικά φανάρια, πιάτα με θαλασσινές παραστάσεις και μινιατούρες καϊκιών.

Στη δεύτερη και τρίτη αίθουσα υπάρχουν εξαρτήματα σπογγαλιείας από τις αρχές από τις αρχές του 19ου αιώνα έως και σήμερα, όπως «σκανταλόπετρες» (πέτρες για βύθιση των δυτών) ναυτιλιακά όργανα (εξάντας, πυξίδα, βαρόμετρο, μιλιομετρητής), σκάφανδρα και αντλίες αέρα. Επίσης, εκτίθενται εργαλεία επεξεργασίας σφουγγαριών και όστρακα.

Στην τελευταία αίθουσα υπάρχουν παραδοσιακές ενδυμασίες, πιάτα, μαντίλια, μουσικά όργανα, έπιπλα εποχής, σεντόνια, μαξιλάρια, υφαντά, εξαρτήματα υφαντικής, αντικείμενα για τη ζύμωση του ψωμιού και στάμνες.

Μουσείο Θαλασσίων Ευρημάτων

Πρόκειται για ιδιωτικό Μουσείο, έργο ζωής των αδερφών Βαλσαμίδη που γεννήθηκαν και ζουν στην Κάλυμνο.

Με αγάπη για τη θάλασσα και με διάθεση να μοιραστούν τις χαρές της και τον πλούτο της με τους ανθρώπους, έφτιαξαν αυτό το μουσείο με πολύ προσωπικό κόπο και μεράκι, μόνοι τους.

Δούλεψαν ως αρχιτέκτονες, ως οικοδόμοι, ως συλλέκτες, ως διακοσμητές χωρίς ποτέ να σταματήσουν την αγαπημένη τους δραστηριότητα, την κατάδυση. Το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό.

Τα ευρήματα, τα οποία προέρχονται από χιλιάδες καταδύσεις στις θάλασσες της γης, περιλαμβάνουν σχεδόν ότι μπορεί κανείς να συναντήσει στον βυθό.

Μεγάλες ποικιλίες από ψάρια, κογχύλια, οστρακοειδή, αστερίες, κοράλλια, καρχαριοειδή, χελωνοειδή και φυσικά όλα τα είδη σφουγγαριών.

Μέρος του μουσείου είναι αφιερωμένο στο επάγγελμα της σπογγαλιείας και περιλαμβάνει όλα τα εργαλεία και τα σκάφανδρα που χρησιμοποιήθηκαν από τους δύτες από το 1872 μέχρι σήμερα.

Στην είσοδο του μουσείου εντυπωσιάζει τον επισκέπτη μια υπερμεγέθης σιδερένια άγκυρα.

Σε μια πτέρυγα εκτίθενται ευρήματα του Α' και Β παγκοσμίου πολέμου όπως τορπίλες, κομμάτια από αεροπλάνα κτλ. Σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο φυλάσσονται αμφορείς του 6ου, 4ου, 3ου και 2ου π.Χ. αιώνα.

Επίσης υπάρχει μια συλλογή από 2000 περίπου φωτογραφίες σχετικές με την ιστορία και την παράδοση των σφουγγαράδων.

Στον χώρο του μουσείου γίνεται επεξεργασία των σφουγγαριών και λειτουργεί κατάστημα με σφουγγάρια, κοράλλια, όστρακα και... δόντια καρχαρία

Καλύμνικο Σπίτι

Ιδιωτικό λαογραφικό μουσείο που δημιουργήθηκε με πρωτοβουλία της κ. Φανερωμένης Σκυλλά. Βρίσκεται στον δρόμο προς τους Βοθύνους στη διασταύρωση με τον δρόμο που οδηγεί στο μοναστήρι του Αγίου Σάββα του εν Καλύμνω. Έχει εκθέματα που χρονολογούνται από το τέλος του 19ου και τις αρχές του 20ου αιώνα. Οι συλλογές αντικειμένων που περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, παραδοσιακές φορεσιές και οικοσκευή παλαιών νοικοκυριών, ανασυνθέτουν την ατμόσφαιρα της οικογενειακής καθημερινότητας εκείνης της εποχής.

Ο επισκέπτης έρχεται σε επαφή με ένα κομμάτι ζωντανής ιστορίας, καθώς πληροφορείται για την κοσμοθεωρία, τα έθιμα και τις νοοτροπίες των μελών μιας παραδοσιακής νησιωτικής κοινωνίας, καθώς και για τη ζωή των Καλύμνιων σφουγγαράδων

Μοναστήρια στην Κάλυμνο

Η ποικιλομορφία των ακτών, των απόκρημνων βράχων και το ήπιο κλίμα καθιστούν το νησί αυτό ιδανικό μέρος για τους αναρριχητές. Για όσους αναρριχητές έχουν ταξιδέψει, ο βράχος της Καλύμνου μοιάζει με αυτον της Ταϊλάνδης.

Η Κάλυμνος όμως από τους περισσότερους αναρριχητές κρίνεται ως πληρέστερος προορισμός.

Ο ασβεστόλιθος, η αναρρίχηση στους σταλακτίτες, τα πολλά σπήλαια συνέβαλαν στο να χαρακτηριστεί η Κάλυμνος από τα περιοδικά Vertical, Klettern, Climbing, Desnivel, ως μία από τις πιο όμορφες τοποθεσίες « του κόσμου των αναρριχητών ».

Υπάρχουν περίπου 60 πεδία με διαδρομές αθλητικής αναρρίχησης κυρίως «μιας σχοινιάς», δυσκολίας από 4 έως 9, που είναι εύκολα προσβάσιμα από μονοπάτια. Οι περισσότερες διαδρομές της «μιας σχοινιάς» κυμαίνονται μεταξύ 20 και 30 μέτρων.

Ωστόσο, υπάρχουν και διαδρομές της «μιας σχοινιάς» που φτάνουν τα 50 - 60 μέτρα. Για τη διάνοιξη των διαδρομών στο νησί χρησιμοποιούνται σύγχρονα υλικά, ανοξείδωτα στα οποία γίνεται τακτικά συντήρηση.

Η πλειοψηφία των διαδρομών βρίσκεται στο δυτικό/ βορειοδυτικό τμήμα του νησιού.

Υπάρχει επίσης το νησάκι της Τελένδου (ή Τελέντου) στο οποίοι δημιουργούνται όλο και περισσότερες διαδρομές με έμφαση στις διαδρομές «πολλών σχοινιών» διαφορετικού ύψους.

Στην Κάλυμνο ανοίγονται περίπου 100-150 νέες διαδρομές κάθε χρόνο από Έλληνες και ξένους αναρριχητές. Αυτή τη στιγμή το νησί έχει πάνω από 2.000 οργανωμένες διαδρομές.

Πριν από 10 χρόνια ξεκίνησε να διοργανώνεται στο νησί ένα φεστιβάλ αναρρίχησης : το Kalymnos Rock Climbing Festival. Την τέταρτη φορά που διοργανώθηκε, τον Μάιο του 2009, συγκέντρωσε πάνω από 300 συμμετέχοντες από δεκαπέντε χώρες

Πληθυσμός

Η Κάλυμνος είχε πληθυσμό 16.179 κατοίκους σύμφωνα με τα αποτελέσματα της απογραφής του 2011 και αποτελεί ένα από τα πιο πυκνοκατοικημένα νησιά της Ελλάδας. Το νησί ήταν φημισμένο για τη σπογγαλιεία των κατοίκων, για την οποία σήμερα υπάρχουν στο νησί τρία μουσεία και ένα σύγχρονο αρχαιολογικό μουσείο. Στην Κάλυμνο τα τελευταία χρόνια λειτουργεί αεροδρόμιο, όπου καθημερινά υπάρχουν πτήσεις από και προς Αθήνα. Επίσης διαθέτει ένα μεγάλο λιμάνι στην περιοχή της Πόθιας, που επί καθημερινής βάσεως προσεγγίζεται από μεγάλα φορτηγά πλοία και επιβατικά διαφόρων κατηγοριών.

Ο δήμος Καλυμνίων περιλαμβάνει το νησί της Καλύμνου, τα κοντινά νησιά Ψέριμος και Τέλενδος καθώς και τις γύρω νησίδες.

Με την εφαρμογή της νέας διοικητικής διαίρεσης της χώρας κατά το Πρόγραμμα Καλλικράτης το 2011 ουδεμία μεταβολή επήλθε στον Δήμο, σύμφωνα με το άρθρο 1,§ 2.10.Γ. αυτού.

Διατελέσαντες δήμαρχοι

Διάρκεια Εκλεγμένος ή διορισμένος δήμαρχος (γέννηση - θάνατος) Σημειώσεις

1948-1955 ? ?

1955-1964

1964-1967 Ε. Καπελλάς

1967-197? Νικόλαος Σακελ. Πιζάνιας Το 1967 είχε αναπληρωτή τον Σταμάτιο Ι. Κουτούζη.

1975-1986 Θεόφιλος Παπαμιχαήλ Επανεκλογή το 1978 και το 1982.

1987-1994 Μιχάλης Ζαΐρης (1935-2018) Γιατρός, επανεξελέγη το 1990.

1995-2002 Δημήτριος Διακομιχάλης Πολιτικός μηχανικός. Επανεξελέγη το 1998 (1η και 2η θητεία).

2003-2010 Γεώργιος Ρούσσος Μαθηματικός. Επανεξελέγη το 2006.

2011-2014 Δημήτριος Διακομιχάλης Πολιτικός μηχανικός. 3η θητεία.

2014-2019 Ιωάννης Γαλουζής Γιατρός.

2019-2024 Δημήτριος Διακομιχάλης Πολιτικός μηχανικός. 4η θητεία.

Αναλυτικά οι οικισμοί και οι νησίδες που αποτελούν τον δήμο Καλυμνίων

Δημοτικό διαμέρισμα Καλυμνίων [ 16.179 ]

τα Αργινώντα [ 17 ]

το Άργος [ 278 ]

ο Βαθύς [ 492 ]

τα Βλυχάδια [ 68 ]

οι Βοθύνοι [ 245 ]

ο Εμπορειός [ 56 ]

τα Ίμια - Λιμνιά ένα (νησίδα) [ 0 ]

τα Ίμια - Λιμνιά δύο (νησίδα) [ 0 ]

ο Καλαβρός (νησίδα) [ 0 ]

η Καλόλιμνος (νησίδα) [ 2 ]

η Κάλυμνος (Ποθαία) [ 12.324 ]

το Καμάρι [ 86 ]

οι Μυρτιές [ 325 ]

τα Νερά (νησίδα) [ 0 ]

η Πάνορμος [ 2.069 ]

η Πλάτη (νησίδα) [ 2 ]

το Σαφονήδι (νησίδα) [ 0 ]

τα Σκαλιά [ 41 ]

η Τέλενδος (νησίδα) [ 94 ]

η Ψέριμος (νησίδα) [ 80 ]

Αθλητισμός

Κυριότερο αθλητικό σωματείο της Καλύμνου είναι η ομάδα στίβου Ένωση Καζώνης. Στο ποδόσφαιρο διακρίνεται ο Καλυμνιακός, ο οποίος έχει αγωνιστεί για έξι σεζόν στην Δ' Εθνική στις δεκαετίες του '80 και του '90.

Άλλες ποδοσφαιρικές ομάδες του νησιού είναι οι Αργοναύτες και ο ΑΟ Βαθύ. Και οι τρεις ποδοσφαιρικές ομάδες του νησιού αγωνίζονται στην Β' κατηγορία Δωδεκανήσου.

Πάνω από το λιμάνι της Πόθιας στην Κάλυμνο, με εξαιρετική θέα προς την πόλη, βρίσκεται η γυναικεία Ιερά Μονή των Αγίων Πάντων, η οποία είχε την ευλογία να ασκηθούν σ' αυτή δύο άγιες μορφές της Ορθοδοξίας, ο ιδρυτής της, ιερομόναχος Ιερόθεος Κουρούνης στα τέλη του 19ου αιώνα και ο Άγιος Σάββας ο Νέος ο εν Καλύμνω στις αρχές του προηγούμενου αιώνα.

Δύο χρόνια μετά την κοίμηση του π. Ιερόθεου το 1926 ήλθε στη μονή ο π. Σάββας ο Χατζεβίτης, ο οποίος αγιοποιήθηκε επίσημα το 1992. Ο Άγιος Σάββας έμελλε να σφραγίσει με την παρουσία του και την οσιακή του κοίμηση, τόσο τη μονή όσο και ολόκληρο το νησί της Καλύμνου. Μετά την ανακομιδή του άφθαρτου ιερού λειψάνου του Αγίου Σάββα του νέου, στη μονή προσέρχεται πλήθος πιστών, ζητώντας τις πρεσβείες του Αγίου.

Ήθη και έθιμα

Τα ήθη και τα έθιμα της Καλύμνου τηρούνται σε πείσμα των καιρών ευλαβικά. Κάποια από αυτά έχουν ρίζες στην αρχαιότητα και κάποια προέρχονται από τη θρησκευτική και εκκλησιαστική παράδοση. Αποκορύφωμα των εορτών είναι, δίχως άλλο, η Μεγαλοβδομάδα με την περιφορά των επιταφίων και το Πάσχα με το γεμιστό αρνί "το μούουρι" και τους δυναμίτες που ακούγονται μέχρι την Κω.

Πολιούχος Άγιος της Καλύμνου είναι ο Άγιος Νικόλαος, οποίος θεωρείται προστάτης των ναυτικών, δεδομένου ότι παλαιότερα οι κάτοικοι του νησιού ασχολούνταν στην πλειονότητά τους με το ναυτικό επάγγελμα.

Κάθε χρόνο, λοιπόν, στις 6 Δεκεμβρίου το νησί τιμάει τη μνήμη του Αγίου Νικολάου με την περιφορά της εικόνας του στην πρωτεύουσα του νησιού υπό τη συνοδεία της φιλαρμονικής και των τοπικών αρχών. Η ημέρα εορτασμού του Αγίου Νικολάου αποτελεί ημέρα αργίας για το σύνολο του νησιού.