Ο Κίμων, η Μήλος και η αρχαία Αθήνα - Του Αργύρη Αργυριάδη

 Η χώρα μας παρέλαβε, στο πλαίσιο μιας λαμπερής τελετής και με ιδιαίτερη απόδοση τιμών, τη νέα φρεγάτα Belharra «ΚΙΜΩΝ». Η τελευταία χαρακτηρίζεται από τους επαΐοντες ως «υπερόπλο» το οποίο, επαυξάνει την ισχύ της Ελλάδας στις θάλασσες προσδίδοντας της, τη δυνατότητα να προβάλλει ως πόλος σταθερότητας και φερεγγυότητας στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Και τούτο είναι το σημαντικότερο. Ο σκοπός χρήσης των μέσων ακόμη και εάν πρόκειται για υπερόπλα.

Θα μπορούσαν τα πράγματα να είναι διαφορετικά; Να μην έχουμε ανάγκη να δαπανούμε σημαντικούς πόρους σε εξοπλισμούς; Ναι, σε έναν «όμορφο κόσμο αγγελικά πλασμένο» θα μπορούσε. Σε αυτόν που ζούμε, ιδίως τη σημερινή εποχή, όχι. Και τούτο όχι μόνον διότι είμαστε υπερχρεωμένοι να συνυπάρχουμε με γείτονες με πρόδηλες αναθεωρητικές και μεγαλομανείς τάσεις. 

Η τρέχουσα πολιτική συγκυρία και η ανερμάτιστη πολιτική των ΗΠΑ καταδεικνύει ότι οι διεθνείς συμμαχίες, το διεθνές δίκαιο και η συμμετοχή σε πολυμερείς αναπτυξιακές συνεργασίες δεν αρκούν για να διασφαλίσουν την ειρήνη και τη συλλογική ευημερία.

Ζούμε σε μια εποχή αναταράξεων, όπου την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση των περασμένων δεκαετιών ακολούθησε η ενεστώσα αποσταθεροποίηση των θεσμών της διεθνούς κοινωνίας. Ο πολιτικός αμοραλισμός και η διευθέτηση οικονομικών συμφερόντων στενής ομάδας πλουτοκρατών – εμφορούμενων ταυτοχρόνως από εμμονές και ακραίες ιδεολογικές παραδοχές – δημιουργεί ένα εκρηκτικό κλίμα παγκόσμιων διαστάσεων. 

Ουκρανία, Βενεζουέλα, Γροιλανδία, Ιράν, Κούβα και αύριο Ταιβάν αποτελούν σημειακές ενδείξεις χρήσης καθολικής ισχύος δίχως αρχές, ενσυναίσθηση και ανθρωπισμό. Ταυτοχρόνως, καταδεικνύουν την αδυναμία πρόβλεψης και στρατηγικής σύμπλευσης για τις υπόλοιπες χώρες, ενώ το έλλειμμα ηγεσίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση καθίσταται πρόδηλο οδηγώντας σε συλλογική αφωνία.

Ωστόσο, η κατίσχυση της δύναμης έναντι του δικαίου ή της ηθικής δεν είναι κάτι πρωτόγνωρο στην ανθρώπινη ιστορία. Ιδίως για εμάς τους Έλληνες. Ας θυμηθούμε τη «Δημηγορία των Μηλίων με τους Αθηναίους» σε ένα από τα δραματικότερα επεισόδια του Πελοποννησιακού Πολέμου, όπως εξιστορείται στο 5ο βιβλίο της Ιστορίας του Θουκυδίδη. 

Μολονότι ήταν σε ισχύ η «Νικίειος Ειρήνη», δηλαδή η συνθήκη ειρήνης που είχε συναφθεί μεταξύ Αθηναίων και Λακεδαιμονίων, οι Αθηναίοι  επιχείρησαν να εξαναγκάσουν τους Μηλίους να ενταχθούν στη Συμμαχία της Δήλου (άλλως Αθηναϊκή Συμμαχία), δηλαδή στο δικό τους «ΝΑΤΟ» της εποχής. Οι Μήλιοι, μολονότι είχαν δωρική καταγωγή και συνεπώς φυλετικούς και κοινωνικούς δεσμούς με τους Σπαρτιάτες είχαν επιλέξει ουδέτερη – ανεξάρτητη στάση, αποφεύγοντας να εμπλακούν στον Πελοποννησιακό πόλεμο. 

Οι Αθηναίοι, χωρίς ο Θουκυδίδης να μας δίνει κάποια πειστική αιτιολογία, το Μάρτιο του 416 πχ εμφανίστηκαν στη Μήλο με πολύ ισχυρή στρατιωτική δύναμη ζητώντας επιτακτικά από τους Μηλίους να εγκαταλείψουν την ουδετερότητά τους και να προσχωρήσουν στη συμμαχία τους.

Στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων, οι διάλογοι που ακολούθησαν θα πρέπει να μένουν βαθιά χαραγμένοι στη συλλογική συνείδηση όλων μας. Ενώ, λοιπόν, οι Μήλιοι αξίωναν την ανεξαρτησία τους επικαλούμενοι το δίκαιο και την ηθική, οι Αθηναίοι τους αντέτειναν ότι «το δίκαιο λαμβάνεται υπόψη μόνον όταν και τα δύο αντίπαλα μέρη κατέχουν ίση δύναμη για την επιβολή του, και ότι όταν αυτό δεν συμβαίνει οι ισχυροί υλοποιούν όσα τους επιτρέπει η δύναμή τους, ενώ οι ανίσχυροι ενδίδουν αποδεχόμενοι τη μοίρα τους». 

Το τέλος της ιστορίας είναι γνωστό. Οι Αθηναίοι κατέσφαξαν όλους τους άρρενες Μηλίους, ενώ οδήγησαν τα γυναικόπαιδα σιδηροδέσμια στα σκλαβοπάζαρα και τα πούλησαν. Με αυτά στο μυαλό μας, καλώς όρισες «Κίμωνα» …