Το Αγρίνιο η πόλη του νομού Αιτωλοακαρνανίας

 Το Αγρίνιο είναι πόλη του νομού Αιτωλοακαρνανίας στην περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας.

Αποτελεί την έδρα του δήμου Αγρινίου και σύμφωνα με την ελληνική απογραφή του 2021, ως δήμος έχει πληθυσμό 106.691 κατοίκους, ως δημοτική ενότητα 89.609 και ως πόλη ο πληθυσμός της ανέρχεται σε 55.300 άτομα.

Μαζί με την Πάτρα και τα Ιωάννινα,αποτελούν τα τρία μεγαλύτερα αστικά κέντρα στο δυτικό τμήμα της χώρας.

Κατά τη μυθολογία χτίστηκε από τον βασιλιά Άγριο, που ήταν απόγονος του γενάρχη Αιτωλού και του γιου του Πλευρώνα. Η πόλη, χτισμένη δίπλα σχεδόν στον ποταμό Αχελώο που ήταν το φυσικό σύνορο ανάμεσα στην Αιτωλία και την Ακαρνανία βρέθηκε αρκετές φορές υπό την κυριαρχία και των δύο πλευρών. Ο Διόδωρος Σικελιώτης την αναφέρει το 322 με 321 π.Χ. όταν αυτή καταλήφθηκε από τους Ακαρνάνες. Το 314 π.Χ. καταστράφηκε από τον Κάσσανδρο και τον αδελφό του Φίλιππο

Οι ανασκαφές του Ιωάννη Μηλιάδη το 1920 έδειξαν ότι η αρχαία πόλη βρίσκονταν στο γειτονικό Ζαπάντι (σημερινή Μεγάλη Χώρα), τα τελευταία χρόνια όμως έχουν βρεθεί πολλά αρχαία ακόμα και στο κέντρο της σημερινής πόλης.

Μετά από κάποιους αιώνες στην αφάνεια, η πόλη επανεμφανίζεται την εποχή της Τουρκοκρατίας, τον 14ο αιώνα, με το όνομα Βραχώρι (Imbrahoar), για την ετυμολογία του οποίου έχει διατυπωθεί πως σημαίνει Εβραιοχώρι δηλαδή χωριό των Εβραίων καθώς στο νέο λοιπόν Αγρίνιο κατοικούσαν κατά πλειοψηφία Εβραίοι.

 Κατοικήθηκε από πολλούς Τούρκους και στις αρχές του 18ου αιώνα έγινε έδρα του σαντζακιού του Κάρλελι, διοικητικό κέντρο της σημερινής Αιτωλοακαρνανίας. Έλαβε ενεργό μέρος στην Ελληνική Επανάσταση του 1821 και μετά από πολυήμερη πολιορκία απελευθερώθηκε προσωρινά στις 11 Ιουνίου του 1821 (βλ. Μάχη του Βραχωρίου). Αργότερα κατακτήθηκε ξανά από τον Κιουταχή και τελικά προσυπογράφηκε οριστικά στα σύνορα του ελεύθερου ελληνικού κράτους το 1832.

Μετά την απελευθέρωση το Βραχώρι πήρε ξανά το αρχαίο του όνομα Αγρίνιον. Η πόλη άρχισε να αναπτύσσεται με γοργούς ρυθμούς, ειδικά μετά τα τέλη του 19ου μέχρι αρχές του εικοστού αιώνα, όταν στράφηκε μαζικά στην καλλιέργεια του καπνού

 Χτίστηκαν τεράστιες αποθήκες και εργοστάσια επεξεργασίας του καπνού, με κυριότερες αυτές των οικογενειών Παπαστράτου, Παπαπέτρου και Παναγόπουλου. 

Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή πλήθος προσφύγων έφτασαν στην πόλη και εγκαταστάθηκαν στην περιοχή του Αγίου Κωνσταντίνου, ενώ μεγάλη μετακίνηση πληθυσμών είχαμε και από την Ήπειρο και την Ευρυτανία.

Πέρα από το κέντρο της πόλης του Αγρινίου όπως ορίζεται χονδρικά από τις περιοχές γύρω από τις πλατείες Δημοκρατίας και Χατζοπούλου, τη Μητρόπολη και την οδό Παπαστράτου, υπάρχει ένα πλήθος από γειτονιές και συνοικίες, κύριες εκ των οποίων είναι οι παρακάτω:

Άγιος Δημήτριος. Περιοχή νοτιοδυτικά της πόλης, που έλαβε το όνομα από τον ομώνυμο Ι.Ν., γύρω από τον οποίο και "τοποθετείται". Στην περιοχή βρίσκεται το δικαστικό μέγαρο της πόλης, ο πρώην Σιδηροδρομικός Σταθμός Αγρινίου, οι Καπναποθήκες Παπαπέτρου και το παλαιό ΚΤΕΛ.

Άγιος Ιωάννης Ρηγανάς. Πρόκειται για τη συνοικία στο νοτιοανατολικό άκρο της πόλης, εκεί όπου βρίσκονται και οι ομώνυμες εργατικές κατοικίες. Έχει πάρει το όνομά της από τον μικρό ναό του Άι Γιάννη του Ρηγανά που βρίσκεται ακόμα πιο έξω βγαίνοντας από την πόλη και πηγαίνοντας προς τον χείμαρρο της Ερμίτσας.

Άγιος Κωνσταντίνος. Η περιοχή βρίσκεται στα βορειοδυτικά της πόλης και αποτελούσε παλαιότερα ανεξάρτητο δήμο παρότι είναι πλήρως ενταγμένη στον πολεοδομικό ιστό του Αγρινίου. Η ιστορία της συγκεκριμένης γειτονιάς ξεκινάει ουσιαστικά μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή οπότε έφτασαν και εγκαταστάθηκαν εκεί οικογένειες Μικρασιατών.

Γιαννούζι. Το Γιαννούζι είναι προάστιο στα νότια της πόλης, με μεγάλη συγκέντρωση εστιατορίων και κοσμικών κέντρων.

Γκένοβα. Παλιά ιστορική συνοικία του Αγρινίου, η Γκένοβα βρίσκεται στα όρια περίπου του νέου ναού του Αγίου Χριστόφορου. Για το όνομά της έχουν εκφραστεί διάφορες απόψεις και προβληματισμοί για το αν οφείλεται σε παρουσία Γενοβέζων κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας, γεγονός που δεν έχει όμως αποδειχτεί επιστημονικά.

Δοκίμι. Πρώην ξεχωριστή κοινότητα εφαπτόμενη πια με την πόλη. Βρίσκεται δυτικά της εθνικής οδού και στην ευρύτερη περιοχή του βρίσκονται και τα δύο αεροδρόμια της πόλης, στρατιωτικό και πολιτικό.

Δύο Ρέματα. Συνοικία στα βορειοανατολικά της πόλης, εφαπτόμενη με το άλσος του Αγίου Χριστόφορου.

Ερυθραία. Περιοχή ευρισκόμενη στη νέα είσοδο της πόλης ανάμεσα στον Άγιο Κωνσταντίνο και το κέντρο του Αγρινίου.

Καραπανέικα. Κεντρική και πυκνοκατοικημένη συνοικία της πόλης, έχει πάρει το όνομά της από την πλατεία 28ης Οκτωβρίου, γνωστότερη με το παλιό της όνομα Πλατεία Καραπανέικων.

Κοαίικα. Περιοχή ελαιοχωράφων 6χλμ. από το κέντρο της πόλης.

Κοκκινοπύλια. Εξοχικό προάστιο στα βόρεια της πόλης, γνωρίζει έντονη οικιστική ανάπτυξη τα τελευταία χρόνια.

Κλεπαίιτικα. Η περιοχή στο παλιό νοσοκομείο και κοντά στο Γήπεδο του Παναιτωλικού. Στη περιοχή εγκαταστάθηκαν οικογένειες από το χωριό Κλεπά Αιτωλοακαρνανίας.

Λεύκα. Νότιο αραιοκατοικημένο προάστιο στην περιοχή του Στρατιωτικού Αεροδρομίου.

Μούρες. Γειτονιά στα αριστερά και βόρεια του νοσοκομείου.

Μπούζι. Προάστιο κοντά στο Γιαννούζι, στα νότια της πόλης.

Νέα Αβόρανη. Η Νέα Αβόρανη απέχει 4 χλμ. από το κέντρο της πόλης του Αγρινίου, στην περιοχή έχουν εγκατασταθεί διάφορες οικογένειες από τα ορεινά χωριά της Αιτωλοακαρνανίας ή και της Ευρυτανίας. Ήταν η κύρια περιοχή για την καπνοκαλλιέργια και την χονδροελιά Αγρινίου.

Νεάπολη (ή Ρουσσέικα). Η Νεάπολη είναι προάστιο στα βόρεια της πόλης. Σε αυτή ανήκουν και τα Τριανταίικα, όπου μαζί με το Ελαιόφυτο αποτελούν την κοινότητα Ελαιοφύτου.

Ντούτσαγα. Ιστορική συνοικία της πόλης στην περιοχή των ναών Αγίας Τριάδας και Αγίου Γεωργίου. Έχει πάρει το όνομά της από τον Τούρκο Ντουτς Αγά στον οποίο ανήκε πριν την Επανάσταση του 1821. Στην περιοχή βρίσκεται ο δημοτικός χειμερινός κινηματογράφος.

Παλαιός Άγιος Χριστόφορος - Άγιος Θωμάς. Συνοικία που γνώρισε μεγάλη οικιστική ανάπτυξη τις τελευταίες δεκαετίες, με πλήθος πολυτελών οικοδομών, φημισμένη για την "υπερυψωμένη" θέα της και το γειτονικό δασύλλιο.

Πεταλούδα. Με το όνομα αυτό αναφερόμαστε στην περιοχή γύρω από την αερογέφυρα που διασχίζει την εθνική οδό.

Σωτηροπούλου. Συνοικία της πόλης βόρεια του πάρκου.

Τροχός. Αραιοκατοικημένη περιοχή με πολλούς ελαιώνες στα ανατολικά όρια της πόλης.

Φούσκαρη. Γειτονιά κοντά στο κέντρο της πόλης, δυτικά και στα όρια του ναού του Αγίου Δημητρίου, στην οποία από τη δεκαετία του '60 και έπειτα εγκαταστάθηκαν πολλοί Ευρυτάνες.