Ο Καλόγερος ή το Καλογέρου είναι χωριό και έδρα ομώνυμης κοινότητας του Δήμου Αμαρίου, στην Περιφερειακή Ενότητα Ρεθύμνης της Κρήτης. 

Απέχει 30 χιλιόμετρα από το Ρέθυμνο και είναι κτισμένο σε υψόμετρο 480 μέτρα στις βορειοδυτικές πλαγιές της κοιλάδας του Αμαρίου. Σε μικρή απόσταση βρίσκεται το χωριό Θρόνος. Έχει ανακηρυχθεί παραδοσιακός οικισμός.

Το χωριό αναφέρεται από τον Φραντσέσκο Μπαρότσι το 1577 ως Calogeru. Στην ενετική απογραφή του 1583 από Καστροφύλακα αναφέρεται ως Calogieru με 67 κατοίκους και στην απογραφή του Βασιλικάτα του 1630 αναφέρεται ως Calogieri.

Στην απογραφή του 1834 η οποία πραγματοποιήθηκε από τους Αιγυπτίους διέθετε αμιγώς χριστιανικό πληθυσμό, με 7 χριστιανικές οικογένειες να διαμένουν στο χωριό. 

Στην απογραφή του 1881 αναφέρεται στον δήμο Μέρωνα και είχε 192 χριστιανούς κατοίκους. Στην απογραφή του 1900 είχε 233 κατοίκους. 

Στην απογραφή του 1920 αναφέρεται ως έδρα αγροτικού δήμου.Το 1925, ο Καλόγερος υπάχθηκε στην κοινότητα Θρόνου, αλλά το 1930 ορίστηκε έδρα δικής του κοινότητας μέχρι την Καποδιστριακή διοικητική διαίρεση, οπότε και προσαρτήθηκε στον Δήμο Σιβρίτου

Κοντά στο χωριό σώζεται ο ναός της Αγίας Μαρίνας, ο οποίος στο εσωτερικού είναι τοιχογραφημένος. Σύμφωνα με την κτητορική επιγραφή, χρονολογείται από το 1300 (,ςωη = 6808).

Στη θέση Σπήλιος βρίσκεται ο τοιχογραφημένος ναός του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου. Στο δυτικό τοίχο σώζεται η κτητορική επιγραφή, η οποία γράφει ότι ο ναός κτίστηκε το 1347 με έξοδα του Ιωάννη Ασπρομούρη. 

Οι τοιχογραφίες του ναού μεταξύ άλλων παρουσιάζουν γεγονότα από τη ζωή του αγίου Ιωάννη του Θεολόγου, όπως το ναυάγιο. 

Ο Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος απεικονίζεται επίσης στο τεταρτημόριο της κόγχης στην παράσταση της Δέησης.

ΠΗΓΗ - ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ

 Καθαρότητα, φυσικά υλικά, αγάπη για τη λεπτομέρεια. Αυτά είναι τα χαρακτηριστικά του «Λόφου», ενός σπιτιού που δεσπόζει στους βόρειους πρόποδες του βουνού Θρυπτή στην ανατολική πλευρά της Κρήτης και το οποίο υπογράφουν οι πολυτάλαντοι Block722 architects+.

Σεβόμενη το φυσικό τοπίο, η αρχιτεκτονική εναρμονίζεται διακριτικά με τα βουνά, τις πεδιάδες και τη θάλασσα. Παράλληλα η ομάδα σχεδιασμού τιμά τον πλούτο και την κληρονομιά της παραδοσιακής χειροτεχνίας του νησιού μέσα από έναν σύγχρονο τρόπο.

Βασικός στόχος ήταν η αβίαστη ένταξη του αρχιτεκτονικού κελύφους στο άγριο γεωφυσικό υπόβαθρο, η βέλτιστη αξιοποίηση της θέας, η διαμόρφωση χώρων με διαφορετικές ποιότητες αλλά και η δημιουργία δυνατών «κάδρων» τα οποία σε συνδυασμό με τα στοιχεία της φύσης, το φως τη σκιά τον αέρα και το νερό θα ανήγαγαν την καθημερινότητα των χρηστών σε τελετουργικό» περιγράφει το αρχιτεκτονικό γραφείο.

Ο σχεδιασμός επιδιώκει να ενισχύσει την αργή διαβίωση, λαμβάνοντας στοιχεία από τον τρόπο ζωής του νησιού.

Ένα μονοπάτι που κατεβαίνει την πλαγιά από τον κεντρικό δρόμο οδηγεί τους επισκέπτες στην είσοδο της κατοικίας. Το κτίσμα αρθρώνεται σε τέσσερεις όγκους οι οποίοι συνδέονται μεταξύ τους μέσω ενδιάμεσων χώρων - μερικοί στο εσωτερικό και μερικοί στο εξωτερικό του σπιτιού.

Η κύρια κατοικία χωρίζεται σε δύο χαμηλούς όγκους που συνδέονται μεταξύ τους με έναν ημίκλειστο χώρο όπου το υδάτινο στοιχείο κυριαρχεί. Ο σχεδιασμός συνδυάζει φυσικά υλικά που χρησιμοποιούνται συχνά στην τοπική λαϊκή παράδοση, όπως το ξύλο και η πέτρα. 

Ταυτόχρονα, η ατμόσφαιρα είναι σύγχρονη, συνδυάζοντας την έμφυτη σκανδιναβική ευαισθησία και τον οργανικό μινιμαλισμό των Block722 με επιρροές από την ιαπωνική αρχιτεκτονική. Αυτό διαφαίνεται μέσα από την αναζωογονητική απλότητα του σχεδιασμού με τις καθαρές, σχεδόν αυστηρές γραμμές που εξισορροπούν τη φυσική, απτική αίσθηση των υλικών και την πλούσια χειροτεχνία.

Το ισχυρό ελληνικό φως βοηθά στον καθορισμό των σχημάτων και των επιφανειών. Παίζοντας με τα υλικά οι αρχιτέκτονες βασίστηκαν στην αίσθηση και τον ρυθμό του περιβάλλοντος τόσο για τους εσωτερικούς όσο και για τους εξωτερικούς χώρους. Το ταξίδι του φωτός και οι συνήθειες των πελατών κατά τη διάρκεια της ημέρας οδήγησαν τη χωροταξική διάταξη στο εσωτερικό. 

Κάθε τμήμα και διαδρομή έχουν σχεδιαστεί προσεκτικά για να υποστηρίζουν τη λειτουργικότητα και να πλαισιώνουν μέσα από οπτικά ταξίδια και χωρικές αφηγήσεις που συνδυάζουν το εσωτερικό και το εξωτερικό, το φυσικό και το ανθρώπινο δημιούργημα. Ο σχεδιασμός επιδιώκει να ενισχύσει την αργή διαβίωση, λαμβάνοντας στοιχεία από τον τρόπο ζωής του νησιού.

Ο ανοιχτός διάλογος του σπιτιού με το φυσικό τοπίο στο οποίο εντάσσεται ολοκληρώνεται με τα ειδικά σχεδιασμένα έπιπλα, τα έργα Τέχνης, τους γήινους μονοχρωματικούς τόνους.

Πιο συγκεκριμένα, οι Block722 συνεργάστηκαν με ντόπιους τεχνίτες καθ' όλη τη διάρκεια της κατασκευής, εφαρμόζοντας εξειδικευμένες κατασκευαστικές τεχνικές σε μια μεγάλη ποικιλία στοιχείων του σπιτιού. Ετσι η πλειονότητα των επίπλων είναι κατά παραγγελία και δημιουργήθηκαν ειδικά για αυτό το έργο, χρησιμοποιώντας μάρμαρο, ξύλο, πέτρα και terrazzo. Η συλλογή επίπλων ονομάστηκε «ANATA» από το Ιαπωνικό «εσύ» ή «για σένα».

«Επιλέξαμε μια ουδέτερη χρωματική παλέτα εμπνευσμένη από τα χρώματα της γης και χρησιμοποιήσαμε τοπικά υλικά όπως ξύλο και πέτρα. Ωστόσο, ήταν απαραίτητο να περιγράψουμε μια μινιμαλιστική αισθητική βασισμένη σε υφές και μορφές που είναι χαρακτηριστικές της κρητικής παράδοσης, του ελληνικού πάθους για την αίσθηση του χειροποίητου. 

Αυτό απαιτούσε πολυάριθμα workshops με τοπικούς τεχνίτες και κατασκευαστές για να επιτύχουμε αυτό το μοναδικό αποτέλεσμα με αποκλειστικά στοιχεία, όπως έπιπλα κατά παραγγελία, υφαντά ντουλάπια και δομές από συμπαγές μάρμαρο», εξηγούν οι Block722 architects.
Η καθαρότητα των γραμμών και οι σύγχρονες μέθοδοι κατασκευής με τοπικά υλικά χαρακτηρίζουν το εσωτερικό. 
Η καθαρότητα των γραμμών και οι σύγχρονες μέθοδοι κατασκευής με τοπικά υλικά χαρακτηρίζουν το εσωτερικό.

Τα έργα τέχνης ήταν επίσης σημαντικά στη συνολική σύνθεση και το σπίτι φιλοξενεί τώρα ένα εντυπωσιακό γλυπτό 2,8 x 1,5 μέτρων από τον Έλληνα καλλιτέχνη Παντελή Χανδρή. Το έργο ως αναπόσπαστο κομμάτι τόσο της ιστορίας του σπιτιού όσο και της ίδιας πια της κατασκευής ονομάστηκε «Post-Landscape». Το βουνίσιο «φόντο» και ο κάμπος στους πρόποδες αποτέλεσαν κεντρική έμπνευση και θεματολογία του έργου μεταμορφώνοντας τα χρώματα, τους ήχους και την ατμόσφαιρα σε υλικά και χώρο.

Συνδυάζοντας τα παραπάνω χαρακτηριστικά με τη σύγχρονη προσέγγιση και διεξοδική μελέτη της τοπογραφίας, οι Block722 τοποθέτησαν μια μοναδική κατοικία στο τοπίο, σαν να ήταν πάντα εκεί…

Ταυτότητα έργου:

Γενικός σχεδιασμός και αρχιτεκτονική: Block722

Δημιουργική διεύθυνση: Block722

Εσωτερική διακόσμηση: Block722

Σχεδιασμός φωτισμού: Skia Lighting

Σχεδιασμός τοπίου και φύτευση: Εύα Παπαδημητρίου & Μαρίνα Τσιντικίδου

Project Manager : Νάνη Καψωριτάκη

Σχεδιασμός επίπλων [συλλογή 'ANATA']: Block722

Γλυπτική: Παντελής Χανδρής

Φωτογράφος: Ana Santl

 iefimerida.gr

  Η φτωχογειτονιά του Αλέκου Αλεξανδράκη στη «Συνοικία το Όνειρο» εξελίχθηκε σε πανέμορφη γωνιά του αθηναϊκού κέντρου, γεμάτη με λουλουδιασμένες αυλές

Δεν το φαντάζεται όποιος δεν έχει περπατήσει με προσοχή στο ευρύτερο κέντρο της Αθήνας, ωστόσο μόλις λίγα λεπτά από το Σύνταγμα μπορείτε να φτάσετε σε μια μικρή γειτονιά με πέτρινα σπίτια. Η οποία θα σας δώσει την εντύπωση ότι βρίσκεστε σε κάποιο ήσυχο χωριό, παρά στην πολύβουη πρωτεύουσα.

Τα λεγόμενα «Πέτρινα» εντάσσονται πλέον στα Άνω Πετράλωνα και εντοπίζονται στην περιοχή γύρω από τον λόφο του Φιλοπάππου, που αποτελεί αγαπημένο προορισμό των Αθηναίων για βόλτες και πικ-νικ. Είναι χτισμένα σε καταπράσινο ύψωμα, με τα στενά τους να αφήνουν ζωηρή την αίσθηση μιας γειτονιάς προηγούμενων δεκαετιών, προσφέροντας ευκαιρία για έναν γαλήνιο περίπατο ανάμεσα σε λεμονιές και λουλουδιασμένες αυλές.

Η σύγχρονη ζωή, ασφαλώς, είναι παρούσα με διάφορους τρόπους –π.χ. με τις AirBnb ευκαιρίες που έκαναν την εμφάνισή τους πριν την πανδημία. Διατηρείται ωστόσο η παλιά απλότητα, μαζί με καθημερινούς ρυθμούς αισθητά πιο χαλαρούς, συγκριτικά με το τόσο κοντινό κέντρο της Αθήνας.

Μάλιστα, για όσους έχουν δει την ταινία του Αλέκου Αλεξανδράκη «Συνοικία το Όνειρο» (1961), η εγγύτητα των Πέτρινων προς το κέντρο είναι καλά αποτυπωμένη στις σκηνές με την Αλίκη Γεωργούλη, την οποία βλέπουμε να διασχίζει με τα πόδια τη φτωχογειτονιά της, οδεύοντας για την περιοχή της Ακρόπολης –σε μια διαφορετική Αθήνα και, ιδεατά, σε μια διαφορετική ζωή.

Στον επισκέπτη των δικών μας ημερών φαίνεται αδιανόητο ότι τα Πέτρινα είναι τα ίδια με τη φτωχογειτονιά που αποτυπώθηκε στα πλάνα της «Συνοικίας το Όνειρο», αλλά και στο θρυλικό τραγούδι του Μίκη Θεοδωράκη «Βρέχει στη Φτωχογειτονιά», το οποίο είπε στην ταινία ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης από το πάλκο μιας τοπικής ταβέρνας. Η θέση πρωτοκατοικήθηκε μετά την Καταστροφή του 1922, όταν έφτασαν εκεί Μικρασιάτες πρόσφυγες: περίπου 800 οικογένειες, που έφτιαξαν πρόχειρα σπιτάκια (με γκαζοντενεκέδες, σανίδια και χωματόπλινθους) σε ύψωμα έκτασης 30 στρεμμάτων, όπου έστεκε ένα εγκαταλελειμμένο λατομείο.

Καθώς οι περισσότερες από αυτές τις οικογένειες προέρχονταν από την Αττάλεια, ως αρχικό όνομα της συνοικίας επικράτησε το Ατταλιώτικα. Με τον καιρό, όμως, πιθανότατα γιατί παραδίπλα βρισκόταν ένας ασύρματος της Σχολής Πολέμου του Πολεμικού Ναυτικού, έγινε γνωστή ως Ασύρματος. 

Σε σειρά δημοσιευμάτων στον αθηναϊκό Τύπο από τη δεκαετία του 1920 ως την εποχή της ταινίας του Αλεξανδράκη, ο Ασύρματος φιγούραρε ως μία από τις πιο υποβαθμισμένες συνοικίες της πρωτεύουσας: μια παραγκούπολη γεμάτη ξυπόλητα παιδιά και λάμπες πετρελαίου, όπου τα σκουπίδια έπρεπε να κουβαλιούνται έξω από τα όριά της και το νερό να μεταφέρεται στα χέρια, μέσα από δύσβατα μονοπάτια.

Τα πράγματα άλλαξαν, μα με αργούς ρυθμούς. Πρώτα ήταν η πυρκαγιά του 1944 κατά τη διάρκεια των Δεκεμβριανών, που δεν κατέστρεψε μόνο τη Σχολή Πολέμου, αλλά και κάποιες κατοικίες. Και ύστερα ήταν οι ενέργειες της βασίλισσας Φειδερίκης στη δεκαετία του 1950. Με πρωτοβουλία της, δηλαδή, οι πελεκητές πέτρες από την κατεδαφισμένη ως τότε Σχολή Πολέμου επαναχρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή 170 σπιτιών, τα οποία το 1956 ανέλαβαν να στεγάσουν τον πληθυσμό του Ασυρμάτου. Αποδείχθηκαν λίγα. Το πρόβλημα θα λυνόταν το 1967, όταν χτίστηκε μια μεγάλη πολυκατοικία στην παλιά είσοδο της συνοικίας (σήμερα οδός Στησικλέους), σε σχέδιο της αρχιτεκτόνισσας Έλλης Βασιλικιώτη.

Έκτοτε, αφενός χάρη στην πολυκατοικία της Βασιλικιώτη, αφετέρου λόγω του ανοίγματος του περιφερειακού δρόμου του Φιλοπάππου (λίγα χρόνια μετά), η παλιά φτωχογειτονιά εξαφανίστηκε. Και τα πέτρινα σπιτάκια έγιναν τόσο χαρακτηριστικά του γύρω τοπίου, ώστε με τον καιρό ξεχάστηκε και η ονομασία Ασύρματος. Όταν η συνοικία άρχισε βαθμιαία να εντάσσεται σε ό,τι αναγνωρίζουμε σήμερα ως Άνω Πετράλωνα, ήταν γνωστή ως «Τα Πέτρινα της Φρειδερίκης». Ονομασία που απλοποιήθηκε τελικά σε Πέτρινα, κατά τα χρόνια της Μεταπολίτευσης.

Ο χαμηλός συντελεστής δόμησης, τα νεοκλασικά κτήρια που διατηρούνται αναλλοίωτα, το θρυλικό θερινό σινεμά «Ζέφυρος» (που κάποτε διατέλεσε φημισμένο βαριετέ) και τα δημοφιλέστατα καφέ και μεζεδοπωλεία που έχουν ανοίξει στα δρομάκια τους, καθιστούν τα Άνω Πετράλωνα μία από τις ωραιότερες συνοικίες της ευρύτερης περιοχής του κέντρου.

Από εκεί μπορεί να ξεκινήσει κανείς για να φτάσει στα Πέτρινα, τα οποία παραμένουν μεν διακριτή γειτονιά, αλλά στις μέρες μας θεωρούνται τμήμα αυτού του συνόλου. Στη διακλάδωση της Κοίλης θα βρείτε λοιπόν την οδό Λακείου, θα περάσετε στον περιφερειακό του Φιλοπάππου κι έπειτα θα ακολουθήσετε την Απολλωνίου. Άτυπος κεντρικός δρόμος των Πέτρινων θεωρείται η Καλλισθένους, αν χρειαστεί να προσανατολιστείτε ακριβέστερα.

Τα πέτρινα σπίτια των καιρών μας είναι πολύ πιο αναβαθμισμένα σε σύγκριση με τα κτήρια που κατασκευάστηκαν επί Φρειδερίκης. Μόνο 3 ή 4 διάσπαρτες οικίες έχουν μείνει να θυμίζουν εκείνα τα χρόνια: ακόμα και το παλιό εκκλησάκι του Ασύρματου στο πλάι του περιφερειακού του Φιλοπάππου (η «Αγιά-Σωτήρα» των ντόπιων, Μεταμόρφωση του Σωτήρος πιο επίσημα) έχει αποκτήσει πιο ανακαινισμένη εικόνα. Έτσι, αν περπατήσετε στα στενά των Πέτρινων θα δείτε περιποιημένα κτίσματα με πολύ όμορφες αυλές. Κάποιες είναι γεμάτες με γλάστρες, ενώ από άλλες φύονται λεμονιές και νεραντζιές, συμβάλλοντας ακόμα περισσότερο στον συνολικότερο χαρακτήρα «εξοχής» που αποπνέει η συνοικία.

Ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά της σημερινής γειτονιάς είναι η ζωοφιλία των κατοίκων της, που την κάνει ιδανική για αυτούς που θα ήθελαν να την περπατήσουν μαζί με τον σκύλο τους. Στο βόρειο άκρο της, επίσης, το πεζοδρομημένο τμήμα της Τρώων προσφέρει ευκαιρίες άθλησης για όσους επιθυμούν να ασκηθούν στο τρέξιμο ή στο ποδήλατο, ενώ υπάρχουν και γήπεδα μπάσκετ για όσους αναζητούν κάτι πιο ομαδικό.

Μία ακόμα ενδιαφέρουσα διαδρομή που συστήνεται να κάνετε, είναι φεύγοντας από τα Πέτρινα. Αντί δηλαδή να γυρίσετε προς τα Άνω Πετράλωνα (στρίβοντας δεξιά στην Καλλισθένους θα βρείτε την πλατεία Μερκούρη), μπορείτε να ακολουθήσετε τα βήματα που λίγο-πολύ έκανε και η Αλίκη Γεωργούλη στη «Συνοικία Το Όνειρο». Σήμερα, άλλωστε, η εμπειρία δεν άχαρη, όπως η δική της, καθώς περνάτε μέσα από την καταπράσινη όαση του λόφου του Φιλοπάππου. Κατευθυνόμενοι σταθερά προς την Ακρόπολη θα βγείτε στον πεζόδρομο της Διονυσίου Αρεοπαγίτου, αποκτώντας εύκολη πρόσβαση στην Πλάκα, στο Θησείο, στο Μοναστηράκι και στου Ψυρρή.

https://www.travel.gr/