Κουλές Γραμμένης ή Κουλές Γρηγοριάς ή Μαργαρικαρίου ή Λαγολιού

 Ένα από τα πολλά μικρά οχυρά με την ονομασία «Κουλέδες» που έκτισαν οι Οθωμανοί την περίοδο 1867-1866 για να διατηρήσουν τον έλεγχο στην ενδοχώρα της Κρήτης, καθώς είχε ξεσπάσει η μεγάλη Κρητική Επανάσταση του 1866-1869.

Στον Καστρολόγο υπάρχει ειδικός χάρτης με τη συνολική εικόνα και χαρτογράφηση των 67 σωζόμενων κουλέδων της Κρήτης (πιθανόν υπάρχουν κι άλλοι που γνωρίζουμε).

---

Οι Τούρκοι έκτισαν αρκετούς κουλέδες και στο νομό Ηρακλείου, κυρίως στην πεδιάδα της Μεσαράς, αλλά και στα υπόλοιπα περάσματα του νομού.

Η περιοχή της Μεσαράς ήταν ισχυρά φυλασσόμενη περιοχή. Οι δίοδοι που οδηγούσαν σε αυτή ήταν οχυρωμένες με Κουλέδες, έτσι ώστε να ελέγχεται η επικοινωνία με τις γειτονικές περιοχές.

Στη μικρή κοιλάδα των Καμαρών – Γρηγοριάς – Μαγαρικαρίου υπήρχαν οι Κουλέδες της Γραμμένης και ο Κρεμαστός. Ο πρώτος είχε κτιστεί μεταξύ Γρηγοριάς και Μαγαρικαρίου, κοντά στον δρόμο. 

Βρίσκεται σε καλή κατάσταση, με σχεδόν ατόφια την οροφή του. Ο κούλες που ήταν μάλλον κεντρικός (κισλά), είχε διαστάσεις 25x11m και ήταν εφοδιασμένος με 24 πολεμίστρες. 

Η θέση του είναι περίοπτη και οχυρή, αφού προστατεύεται σχεδόν ολόγυρα, εκτός από τη βόρεια μεριά του, όπου ήταν και η πρόσβαση σε αυτόν. Στον κούλε της Γραμμένης κατέφυγαν οι κάτοικοι του Μαγαρικαρίου το Μάιο του 1944, όταν οι Γερμανοί κατέστρεψαν το χωριό.

---

Πρώτη δημοσίευση στον Καστρολόγο:

Δεκέμβριος 2013

---

Πηγές

• Γ. Ι. Χρηστάκης, «Ιστορικά Οχυρωματικά Μνημεία της Κρήτης (330πΧ-1898)», Εκδόσεις Κρητικά Γράμματα, 2004
• Ιστοσελίδα ΙΔΗ - ΚΟΥΛΕΔΕΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ