Κρήτη πόλεις και χωριά: 04/08/25

Τρίτη 8 Απριλίου 2025

Ο Τιτανικός ζωντανεύει ψηφιακά στον βυθό του Ατλαντικού και αποκαλύπτει νέα μυστικά για την βύθιση του

www.kritipoliskaixoria.gr Απριλίου 08, 2025 0

Περισσότερο από έναν αιώνα μετά το ναυάγιο που συγκλόνισε τον κόσμο στις 15 Απριλίου του 1912, ψηφιακές εικόνες αποκαλύπτουν με πρωτοφανή λεπτομέρεια κάποια μυστικά του Τιτανικού.

Η εταιρεία χαρτογράφησης βαθέων υδάτων Magellan Ltd. κατέγραψε το ναυάγιο, που βρίσκεται σε βάθος περίπου 3.800 μέτρων στον Ατλαντικό Ωκεανό, προσφέροντας μια καθηλωτική ματιά στο εσωτερικό του ιστορικού πλοίου.

Το λεβητοστάσιο και οι βαλβίδες που «μιλούν»

Ανάμεσα στις εντυπωσιακές λεπτομέρειες που αποκαλύπτονται βρίσκεται το λεβητοστάσιο κοντά στο σημείο όπου το πλοίο κόπηκε στα δύο. Σύμφωνα με το BBC, οι εικόνες δείχνουν κάποιους λέβητες να είναι ακόμη κυρτοί, στοιχείο που υποδηλώνει ότι λειτουργούσαν έως την τελευταία στιγμή.

Έτσι, επιβεβαιώνονται μαρτυρίες αυτόπτων μαρτύρων ότι οι μηχανικοί εργάστηκαν μέχρι το τέλος για να κρατήσουν τα φώτα του πλοίου αναμμένα. Μια ανοιχτή βαλβίδα που καταγράφηκε στην πρύμνη του πλοίου ενισχύει τις μαρτυρίες ότι ο ατμός συνέχιζε να ρέει στο σύστημα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, ακόμη και καθώς το πλοίο βυθιζόταν.

Σύμφωνα με τον αναλυτή Parks Stephenson, «Ο Τιτανικός είναι ο τελευταίος αυτόπτης μάρτυρας της καταστροφής και έχει ακόμα ιστορίες να πει».

Οι ήρωες του μηχανοστασίου

Το νέο εύρημα ενισχύει τις ιστορίες γενναιότητας που έχουν καταγραφεί για τους μηχανικούς του Τιτανικού. Μια ομάδα, με επικεφαλής τον μηχανικό Τζόζεφ Μπελ από την Κάμπρια, φτυάριζε κάρβουνο μέχρι τέλους για να παραμείνουν τα φώτα αναμμένα, βοηθώντας το πλήρωμα να οργανώσει την εκκένωση με τις σωσίβιες λέμβους. Όλοι χάθηκαν, αλλά η πράξη τους θεωρείται σωτήρια για πολλούς επιβάτες.

«Κράτησαν το χάος μακριά για όσο περισσότερο μπορούσαν», δήλωσε ο Stephenson στο BBC, «και αυτό συμβολίζεται σήμερα από εκείνη την ανοιχτή βαλβίδα στην πρύμνη».

Ψηφιακή ανακατασκευή της νύχτας της τραγωδίας

Οι σαρώσεις, που αναλύθηκαν για το ντοκιμαντέρ «Titanic: The Digital Resurrection» του National Geographic και της Atlantic Productions, αποτελούν συνέχεια των πρώτων ψηφιακών απεικονίσεων που δημοσιεύτηκαν πριν δύο χρόνια. Τα υποβρύχια της Magellan Ltd κατέγραψαν όλα τα μέρη του ναυαγίου, ενώ δημιουργήθηκε και προσομοίωση που αναπαριστά την καταστροφή της νύχτας της 15ης Απριλίου 1912.

New Digital Scans Give New View of Titanic Wreckage

Ο επικεφαλής της έρευνας Jeom-Kee Paik, του University College London, επιβεβαιώνει πως ο Τιτανικός χτυπήθηκε από το παγόβουνο μόνο μία φορά. Ωστόσο, η πρόσκρουση άνοιξε ρήγματα μεγέθους Α4 κατά μήκος έξι διαμερισμάτων, οδηγώντας σε σταδιακή πλημμύρα και τελικά στην καταστροφή.

Ο ναυπηγός Simon Benson από το Πανεπιστήμιο του Νιούκαστλ εξηγεί: «Το νερό έμπαινε σταδιακά από τις μικρές αυτές τρύπες, πλημμυρίζοντας τα διαμερίσματα από πάνω». Το RMS Titanic, ιδιοκτησίας της White Star Line, βυθίστηκε μέσα σε 2 ώρες και 40 λεπτά, παρασύροντας στον θάνατο περίπου 1.517 από τους 2.224 επιβαίνοντες. Τα κομμάτια του πλοίου εντοπίστηκαν το 1985, σε απόσταση 350 ναυτικών μιλίων από τις ακτές του Καναδά.

Το ναυάγιο στο πέρασμα του χρόνου

Σήμερα, ο Τιτανικός είναι διαμελισμένος. Η πλώρη και η πρύμνη απέχουν περίπου 2.600 μέτρα, με την πρώτη να είναι πιο αναγνωρίσιμη, παρά τα ίχνη της πρόσκρουσης, ενώ η δεύτερη είναι ένα χαώδες σύμπλεγμα μετάλλου. Το ναυάγιο περιβάλλεται από ένα πεδίο με συντρίμμια, που περιλαμβάνει κομμάτια επίπλων, μεταλλικά αντικείμενα, μπουκάλια σαμπάνιας και ακόμη και παπούτσια επιβατών.

Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι ο Τιτανικός διαβρώνεται ραγδαία και ενδέχεται να εξαφανιστεί πλήρως μέσα στα επόμενα 40 χρόνια. Παρά τη φυσική του φθορά, μέσα από τις σαρώσεις και τα νέα ευρήματα, η ιστορία του συνεχίζει να συναρπάζει και να αποκαλύπτει άγνωστες πτυχές της πιο διάσημης ναυτικής τραγωδίας του κόσμου.

https://www.protothema.gr/

Εκοιμήθη ο Μητροπολίτης Κυδωνίας και Αποκορώνου Δαμασκηνός

59 - ΘΑΝΑΤΟΙ

www.kritipoliskaixoria.gr Απριλίου 08, 2025 0

Βαθιά θλίψη στην κοινωνία των Χανίων στο άκουσμα της είδησης του θανάτου του Μητροπολίτη Κυδωνίας και Αποκορώνου Δαμασκηνού, σε ηλικία 67 ετών.

Ο Σεβασμιώτατος άφησε την τελευταία του πνοή το απόγευμα της Τρίτης μετά από εγκεφαλικό που υπέστη σε ιδιωτικο νοσοκομείο Αθηνών που νοσηλευόταν ενώ πριν 2 εβδομάδες είχε υποβληθεί σε επιτυχές χειρουργείο στο έντερο.

Συνολικά είχε υποβληθεί σε δύο χειρουργικές επεμβάσεις μέσα σε λιγότερο από έναν χρόνο, η πρώτη από τις οποίες είχε γίνει τον Ιούλιου του 2024 και η δεύτερη πριν δύο εβδομάδες

Δυστυχώς τις τελευταίες ώρες η κατάσταση της υγείας του επιδεινώθηκε, με αποτέλεσμα να καταλήξει, γεμίζοντας με θλίψη την κοινωνία των Χανίων.

Ο Δαμασκηνός Παπαγιαννάκης γεννήθηκε στα Χανιά το 1958.

Αποφοίτησε από τη Θεολογική Σχολή Θεσσαλονίκης το 1989. Στη συνέχεια πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στην ίδια Σχολή.

Το 1976 εκάρη μοναχός. Στις 5 Ιουλίου 1981 χειροτονήθηκε Διάκονος και στις 31 Ιουλίου 1982 Πρεσβύτερος.

Υπηρέτησε ως Εφημέριος και Ιεροκήρυκας στην Μητρόπολη Κυδωνίας. Το 2001 διορίστηκε Πρωτοσύγκελος της Μητροπόλεως Κυδωνίας.

Στις 7 Νοεμβρίου 2006 εξελέγη παμψηφεί Μητροπολίτης Κυδωνίας και Αποκορώνου από την Ιερά Ἐπαρχιακή Σύνοδο Κρήτης.

Στις 18 Νοεμβρίου 2006 χειροτονήθηκε στον Ιερό Ναό Αγίου Μηνά Ηρακλείου Μητροπολίτης Κυδωνίας και Αποκορώνου.

zarpanews.gr

Η θεατρική ομάδα του Συλλόγου Μικρασιατών Ιεράπετρας «Αμάλθεια» παρουσιάζει τη θεατρική παράσταση «Το κλειδί της καρδιάς»

01 - ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

www.kritipoliskaixoria.gr Απριλίου 08, 2025 0

Η θεατρική ομάδα του Συλλόγου Μικρασιατών Ιεράπετρας «Αμάλθεια» θα παρουσιάσει τη θεατρική παράσταση «Το κλειδί της καρδιάς» σε κείμενα της Μαριάννας Χαΐτα και σε σκηνοθεσία Δημήτρη Γιαννίδη. Μετά τις επιτυχημένες παραστάσεις στην Ιεράπετρα και Άγιο Νικόλαο, θα πραγματοποιηθεί μία παράσταση το Σάββατο 12 Απριλίου και ώρα 21:00 στην αίθουσα Μελίνα στο Πολύκεντρο Σητείας.

Η σκέψη ότι ως ομάδα πρέπει να συμμετάσχουμε στις εκδηλώσεις μνήμης για τα 100 χρόνια της μικρασιατικής καταστροφής ήδη υπήρχε. Και έτσι 103 χρόνια μετά ακόμα θυμόμαστε και τιμούμε με την παράσταση αυτήν τους ανθρώπους που είτε χάθηκαν, είτε επέζησαν της Μικρασιατικής Καταστροφής.

Και λίγα λόγια για το έργο:

Πρώτη Πράξη: Μικρά Ασία, 1922

Άνθρωποι από περιοχές της Μικρασίας και του Πόντου κατεβαίνουν στα παράλια για να σωθούν. Θα προσπαθήσουν με κάθε τρόπο να περάσουν απέναντι στην Ελλάδα, τη Μητέρα Πατρίδα, κουβαλώντας μαζί τους ό,τι και όποιον πρόλαβαν να διασώσουν. Ο πόνος και απώλεια, ο θάνατος και το αίμα μαυρίζουν την ψυχή τους. Πώς να εγκαταλείψουν τις αναμνήσεις; Πώς να ξεχάσουν και να τα αφήσουν όλα πίσω; Η Ελπίδα, θα τους οδηγήσει σε ένα μέλλον ή στον χαμό τους;

Δεύτερη Πράξη: Μικρά Ασία, 1985

Επιστρέφοντας στα μέρη των προγόνων, πώς αισθάνεται στ' αλήθεια κάποιος; Οι μνήμες του ή οι ιστορίες που άκουσε σαν μικρό παιδί ζωντανεύουν μπρος στα μάτια του. Ο τόπος και ο χρόνος χάνουν τη σημασία τους, τα κρυμμένα αποκαλύπτονται και όλα σαν να αρχίζουν ξανά! Όταν γυρνά στις ρίζες, στα μέρη των δικών του, τι περιμένει να βρει και τι θα νιώσει; Πονάνε οι αναμνήσεις ακόμη ή μετατρέπονται σε δύναμη απαραίτητη για να προχωρήσει;

Τρίτη Πράξη: Μικρά Ασία, 1922

Μπλέκονται οι μοίρες των ανθρώπων μέσα στη θυσία του ολέθρου. Η ανέμη του πεπρωμένου γυρίζει και κλώθει το κόκκινο νήμα του αίματος. Ο πόνος είναι κοινός και η απώλεια δεν έχει πια όνομα. Ο μοναδικός δρόμος για τη ζωή και την ελευθερία οδηγεί απέναντι, μα είναι όλοι έτοιμοι; Θα επιλέξουν τη θάλασσα και έναν νέο τόπο ή θα μείνουν πίσω προσπαθώντας να διασώσουν τις πληγωμένες ρίζες που αιμορραγούν;

4η πράξη: Μικρά Ασία, 1985

Το παρελθόν ενώνεται με το παρόν και μυστικά βγαίνουν επιτέλους στο φως. Ένας φόρος τιμής για εκείνους που χάθηκαν και έμειναν για πάντα πίσω στα ματωμένα χώματα του μεγάλου χαμού του 1922. Ρίζωσε στα απέναντι ο καημός και η λαχτάρα. Επιβίωσαν οι αναμνήσεις και έφτιαξαν νέους κόσμους, μα η χαμένη Πατρίδα δεν ξεχάστηκε ποτέ. Μία συνάντηση που ενώνει παρελθόν, παρόν και μέλλον. Θα φέρει ένα κλειδί, το κλειδί της καρδιάς, επιτέλους την κάθαρση;

Συμμετέχουν οι (με σειρά εμφάνισης):

Μανώλης Μπαλοθιάρης, Ευανθία Μανωλάκη, Ντιάνα Ιωάννου, Μαρία Κοτσιφάκη, Βούλα Βασιλάκη, Σεραφείμ Σαράτσης, Ειρήνη Βαρδάκη, Κώστας Μάλτας, Στέλλα Χριστοφάκη, Μανώλης Χριστάκης, Ευαγγελία Σπαθαράκη, Δέσποινα Μαρκάκη, Κώστας Μαυρικάκης, Αναστασία Ξουλίδου, Αθηνά Σπυροπούλου, Κατερίνα Γιοβάνογλου, Ευτυχία Μαρινάκη/ Μαρία Γιαλούση, Δημήτρης Γιαννίδης και Σταύρος Χριστάκης.

Συντελεστές της Παράστασης:

Σκηνοθεσία: Δημήτρης Γιαννίδης

Σκηνογραφία και κατασκευή σκηνικών: Γιώργος Αθανασίου

Τοποθέτηση και επιμέλεια σκηνικών: Μανώλης Χριστάκης

Φωτισμοί: Νίκος Νικολουδάκης

Επιμέλεια μουσικής: Νίκος Νικολουδάκης

Σχεδιασμός αφίσας: Βαγγέλης Σαλακούμας

Σχεδιασμός προγράμματος: Ανδρέας Δρανδάκης

Εκτύπωση σκηνικού: Frizyart Γιάννης Λαμπράκης

Εκτύπωση προγράμματος: Αφοί Σκοκάκη

Εκτύπωση Αφίσας: Ανδρέας Δρανδάκης

Εκτύπωση μπάνερ: Frizyart Γιάννης Λαμπράκης

Φωτογραφίες προγράμματος : Γιώργος Καβουτσιώτης

Προώθηση σε κοινωνικά δίκτυα: Στέλλα Χριστοφάκη

Η προσπάθεια μας αυτή τελεί υπό την αιγίδα του Δήμου Σητείας, ενώ θα συλλεχθούν και τρόφιμα για το ΚΔΑΠ ΑμεΑ Σητείας.

Εισιτήριο: 8€ - Μειωμένο: 5 €

Θα χαρούμε να σας δούμε από κοντά και να κάνουμε μαζί αυτό το ταξίδι!

Η θεατρική ομάδα του Συλλόγου Μικρασιατών Ιεράπετρας «Αμάλθεια» παρουσιάζει τη θεατρική παράσταση «Το κλειδί της καρδιάς»

Η Κασταμονίτσα Του Δήμου Μινώα Πεδιάδας

15 - ΕΚΔΡΟΜΕΣ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ

www.kritipoliskaixoria.gr Απριλίου 08, 2025 0

Η Κασταμονίτσα είναι ένα ριζίτικο χωριό και πρώην κοινότητα της επαρχίας Πεδιάδας με 537 κατοίκους, σύμφωνα με απογραφή του 2001. Βρίσκεται 42 χλμ. νοτιοανατολικά του Ηρακλείου, κτισμένο στους δυτικούς πρόποδες του υψώματος Σκλόπα της Δίκτης, σε υψόμετρο 520 μ.

Σήμερα αποτελεί ομώνυμο δημοτικό διαμέρισμα στο Δήμο Μινώα Πεδιάδος. του νομού Ηρακλείου. Στην ίδια κοινότητα ανήκει το μετόχι Τοίχος. Η Κασταμονίτσα κατέχει στρατηγική γεωγραφική θέση, εφόσον ελέγχει την πρόσβαση προς το οροπέδιο Λασιθίου, γεγονός το οποίο εξηγεί αφενός τη διεξαγωγή σφοδρών μαχών επί Τουρκοκρατίας και, αφετέρου, την ανάδειξή της σε σημαντικό εμπορικό κόμβο κατά τον 20ό αιώνα και μέχρι τη δεκαετία του 1970.

Η ονομασία του χωριού δόθηκε από τους πρώτους κατοίκους - μετά την απελευθέρωση της Κρήτης από τους Σαρακηνούς, το 961 μ.Χ. - που κατάγονταν από την Κασταμονή της Μ. Ασίας (βλ. Θ. Δετοράκη).

Σύμφωνα με μια δεύτερη εκδοχή, το χωριό πήρε την ονομασία από το γεγονός ότι στη θέση που υπάρχει σήμερα το νεκροταφείο με το ναό της Θεοτόκου, υπήρχε, παλιότερα, μια καστανιά με την παράσταση της Κοίμησης της Θεοτόκου και στο σημείο αυτό κτίστηκε εκκλησία που στη συνέχεια έγινε μοναστήρι. Από Μονή Καστανιάς - Κασταμονή, πιθανότατα, προήλθε το υποκοριστικό Κασταμονίτσα, που έγινε και η ονομασία του χωριού.

Το χωριό δεν αναφέρεται στις ενετικές απογραφές, ούτε στην τουρκική απογραφή του 1671. Στην απογραφή του 1834 αναφέρεται με 35 χριστιανικές οικογένειες και το 1881 με 320 χριστιανούς κατοίκους. Σήμερα, το δημοτικό διαμέρισμα της Κασταμονίτσας αριθμεί 537 κατοίκους (απογραφή 2001), έχει έδρα το ομώνυμο χωριό και σε αυτό υπάγονται οι οικισμοί:

Κασταμονίτσα [537]
Τοίχος [21]. Είναι παλιός οικισμός και σε μικρή απόσταση από την αρχή του μονοπατιού Κασταμονίτσα-Τσούλη Μνήμα, με κύριο χαρακτηριστικό του - από το οποίο πήρε και το όνομά του - τον πετρόκτιστο τοίχο, μέρος του υδραγωγείου της Λύττου.

Η μείωση του πληθυσμού του χωριού στη διάρκεια της επανάστασης οφείλεται κυρίως στην επιδημία πανώλης, την οποία μετέφερε και μετέδωσε ο αιγυπτιακός στρατός.

Το χωριό κατοικήθηκε για πρώτη φορά από Χριστιανούς αποίκους από τη Μ. Ασία, αμέσως μετά από τη νίκη του Νικηφόρου Φωκά, το 961 μ.Χ., κατά των Αράβων και την απελευθέρωση της Κρήτης. Οι πρώτοι αυτοί κάτοικοι καλλιέργησαν, για πρώτη φορά, σε αγροτική έκταση του χωριού καστανιές, οι οποίες διατηρούνταν πριν εξήντα περίπου χρόνια. Εξαιτίας της θέσης της, η Κασταμονίτσα υπήρξε πεδίο μαχών.

Όταν οι Ενετοί κατέκτησαν την Κρήτη, οι κάτοικοι του νησιού, κατά τη διάρκεια των 450 χρόνων της υποδούλωσής τους, έκαναν αλλεπάλληλες επαναστάσεις για να αποτινάξουν τον ενετικό ζυγό, αλλά αποτύγχαναν. Μετά από κάθε αποτυχημένη επανάσταση, τα ζωτικότερα στοιχεία των Κρητικών σχημάτιζαν επαναστατικές ομάδες, οι οποίες υποστηρίζονταν από τους κατοίκους της ορεινής Κρήτης.

Η ενετική κυβέρνηση, για την απαλλαγή από τους επαναστάτες αυτούς, διέταξε την εκκένωση του οροπεδίου του Λασιθίου και των ριζίτικων χωριών της επαρχίας Πεδιάδας, το 1364 μ.Χ. Το χωριό Κασταμονίτσα και η γύρω περιοχή κηρύχτηκαν νεκρή ζώνη και απαγορεύτηκε, με ποινή θανάτου, η είσοδος σε αυτό. Από το 961 μέχρι το 1271, το χωριό καταστράφηκε πολλές φορές. Η απαγόρευση της εισόδου στην περιοχή κράτησε μέχρι το 1514 μ.Χ.

Με την επάνοδο των κατοίκων στο χωριό είναι αμφίβολο αν εγκαταστάθηκαν οι απόγονοι των πρώτων κατοίκων ή ένα μέρος απ' αυτούς. Κατά τη διάρκεια της απαγόρευσης, εγκαταστάθηκε στο χωριό ένας Ενετός, από την τότε επαρχία Αμορίου του Ρεθύμνου και κατέλαβε όλη τη γύρω αγροτική περιοχή, με αποτέλεσμα μικρή, μόνο, αγροτική έκταση να περιέλθει στην κατοχή των εγκατασταθέντων εκεί Ελλήνων.

Το 1363 μ.Χ. κήρυξαν αποστασία οι Ενετοί κάτοικοι της Κρήτης μαζί με ντόπιους. Τότε έγινε πεισματώδης, πολύνεκρη μάχη μεταξύ των επαναστατών και του ενετικού στρατού, στην τοποθεσία μεταξύ Κασταμονίτσας και Αμαριανού, στη θέση που βρίσκεται σήμερα ο Άγιος Γεώργιος ο Κεφαλιώτης. Οι επαναστάτες κατατροπώθηκαν και έφυγαν προς το οροπέδιο Λασιθίου. Στο μέρος αυτό υπάρχουν πολλοί τάφοι νεκρών της μάχης.

Στις 25 Φεβρουαρίου 1823, κατά τη διάρκεια της επανάστασης των Κρητών εναντίον της τουρκικής κυριαρχίας, ο Χασάν Πασάς, οδηγώντας αιγυπτιακό στρατό, προσπάθησε να μπει στο οροπέδιο Λασιθίου μέσα από την ορεινή τοποθεσία Τσούλη Μνήμα, αλλά μετά από δυναμική επίθεση των επαναστατών έπαθε μεγάλη πανωλεθρία και αναγκάστηκε να οπισθοχωρήσει. Κατά την οπισθοχώρησή του νικήθηκε σε νέα μάχη, από τους επαναστάτες, στην Κασταμονίτσα. Οι Έλληνες επαναστάτες πήραν όλη την εφοδιοπομπή του πασά και μια σημαία. Στη μάχη αυτή σκοτώθηκαν 200 Τούρκοι και 15 Χριστιανοί, οι οποίοι είναι θαμμένοι στην Κασταμονίτσα. Οι Τούρκοι θάφτηκαν σ' έναν τάφο, ενώ οι Χριστιανοί πατριώτες σε χωριστούς τάφους.

Στις 23 Μαϊου 1841 μ.Χ. έγινε μεγάλη μάχη μεταξύ Χριστιανών και Τούρκων στην αγροτική θέση του Αγίου Γεωργίου Μεσάδας. Οι Τούρκοι ήταν 3.000 και οι Έλληνες, με επικεφαλής τον οπλαρχηγό Βασιλογιώργη, ήταν 1.000. Στη μάχη που κράτησε πέντε ώρες, αποδείχτηκε για άλλη μια φορά το πατριωτικό αίσθημα και το θάρρος των επαναστατών. Σκοτώθηκαν 150 Τούρκοι και 20 Έλληνες, μεταξύ των οποίων και ο οπλαρχηγός από την Κάτω Μεσαρά Μιχαήλ Παπαδάκης.

Στις 23 Αυγούστου 1866, οι Τούρκοι χτύπησαν τους συγκεντρωμένους στην Κασταμονίτσα επαναστάτες, οι οποίοι όμως αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν εξαιτίας του πλήθους των Τούρκων και τη χρήση πυροβολικού. Στην ορεινή τοποθεσία Χαβγάς έγινε σκληρή μάχη, άνιση μάχη, στην οποία σκοτώθηκαν ο ιερομοναχός Καλλίνικος και ο οπλαρχηγόςΕμμανουήλ Τιλινάκης από το χωριό Αβδού, τον οποίο, λόγω του αναστήματός του, τον ονόμαζαν Ανάμιση. Το μέρος στο οποίο σκοτώθηκε από τους Τούρκους ονομάζεται, μέχρι σήμερα, του Ανάμιση το Λαγκάδι. Η παράδοση αναφέρει ότι στη θέση Χαβγάς, σε ένα φαράγγι, κατοικούσε ο Εωσφόρος με τους διαβόλους. Λέγεται μάλιστα ότι οι περαστικοί από την τοποθεσία άκουγαν κουδούνια και αλυσίδες.

Κατά την τελευταία επανάσταση της Κρήτης εναντίον της τουρκικής κυριαρχίας, το 1897 μ.Χ., είχε έδρα στο χωριό επαναστατική επιτροπή με αρχηγό τον Αντώνη Τρυφίτσο και με γραμματέα το Μιχαήλ Λαγουδιανάκη, από το Καστέλι Πεδιάδας. Εκείνη την εποχή, συγκροτήθηκε στο χωριό επαναστατικό δικαστήριο,που καταδίκασε σε θάνατο το νεαρό εγκληματία Εμ. Μπορμπαντωνάκη ή Μαυροβουνιώτη ή Κατρούλιο, ο οποίος σκότωσε κάποιον εθελοντή, από το Μαρκόπουλο Αττικής, που ονομαζόταν Αριστείδης.

Στις 26 Απριλίου 1944, πραγματοποιήθηκε στην Κρήτη η απαγωγή του στρατηγού Κράιπε που σκοπό είχε τη σύλληψη του στρατηγού Μύλλερ. Η ομάδα απαγωγής του Στρατηγού Κράιπε αποτελούνταν από τους: Γρηγόρη Χναράκη, Πάτρικ Λη Φέρμορ, Στάνλεϊ Μος, Στρατή Σαβιολή, Μανώλη Πατεράκη, Λεωνίδα Παπαλεωνίδα, Γιώργο Τυράκη και Νίκο Κόμη.

Οι ταυτότητες που είχαν οι απαγωγείς φτιάχτηκαν το 1944 στο γραφείο της Κοινότητας Κασταμονίτσας. Ο Πρόεδρος και τα μέλη του Κοινοτικού Συμβουλίου Κασταμονίτσας μαζί με τον Γεώργιο Ζωγραφάκη ή Ξηρούχη έφτιαξαν τα χαρτιά και τα σφράγισαν. Στις 7 Απριλίου 1944, ο Γεώργιος Ζωγραφάκης ή Ξηρούχης έδωσε τις πλαστές ταυτότητες στους αντιπροσώπους των Συμμάχων, στον Πάτρικ Λη Φέρμορ και στον Στάνλευ Μος, όταν η αποστολή των απαγωγέων κατέλυσε στο σπίτι του. Οι απαγωγείς φιλοξενήθηκαν στο σπίτι τουΖωγραφάκη και από εκεί μετακινήθηκαν πάνω απ’την Κασταμονίτσα, στην μάντρα του Σηφογιάννη. Στην είσοδο της ερειπωμένης σήμερα μάντρας και στο ανώφλι έχει σκαλίσει ο ίδιος ο Πάτρικ Λη Φέρμορ με καλλιγραφικά γράμματα τα αρχικά του ιδιοκτήτη και το έτος 1943. (19 + 43 IΣ).

Για τις ταυτότητες επέλεξαν τα ονόματα νεαρών Κασταμονιτσανών δεκαεξάχρονων και δεκαεφτάχρονων. Για την ταυτότητα του Γιώργη Τυράκη διάλεξαν το όνομα και τα στοιχεία του δεκαοχτάχρονου Γιώργη Σαριδάκη (μετέπειτα αστυνομικού). Ο πατέρας του Σαριδάκης Μιχάλης ή Μπαλτζής, που συναίνεσε σ’αυτό, πήρε ενεργά μέρος στην Αντίσταση και ήταν κρεοπώλης στο επάγγελμα. Το γεγονός αφηγείται ο ίδιος ο Γιώργης Τυράκης, ένας από τους απαγωγείς, στο βιβλίο του «Η απαγωγή του Στρατηγού Κράιπε», όπου και αποκαλύπτει ότι η πλαστή ταυτότητα που του είχε χορηγήσει το Συμμαχικό Στρατηγείο ανήκε σε ένα κάτοικο της Κασταμονίτσας.

Ο Μιχάλης Σαριδάκης ή Μπαλτζής ήταν ένας από τους 20 Κασταμονιτσανούς που συνέλαβαν οι Γερμανοί στις 8 Ιουλίου 1943, αμέσως μετά το Β΄ σαμποτάζ του αεροδρομίου Καστελλίου, και οδηγήθηκαν στις φυλακές του Ηρακλείου. Εκεί αφού κουρεύτηκαν, ξυρίστηκαν τα μουστάκια τους, ξυλοκοπήθηκαν και βασανίστηκαν επί σαράντα ημέρες, αφέθηκαν τελικά ελεύθεροι μετά την παρέμβαση του Ταγματάρχη διοικητή του αεροδρομίου Καστελλίου Τροστ ή Κουτσάφτη, όπως ήταν γνωστός στους Καστελλιανούς.

Στην Κασταμονίτσα, και στο επιταγμένο σπίτι του γιατρού Εμμανουήλ Μανουσάκη, λειτουργούσε τα χρόνια 1943-1944 αναρρωτήριο με Γερμανούς σε ανάρρωση, νοσοκόμες και γιατρούς. Το αναρρωτήριο εξυπηρετούσε τις Κατοχικές δυνάμεις του αεροδρομίου Καστελλίου.

Σήμερα οι κύριες ασχολίες των κατοίκων του χωριού είναι η γεωργία και η κτηνοτροφία. Το χωριό συνδέεται με το Ηράκλειο με ασφαλτόστρωτο δρόμο 42,2 χλμ.

Δίπλα από το ναό υπάρχει το αναπαλαιωμένο παλιό δημοτικό σχολείο που κατασκευάστηκε και αυτό την ίδια εποχή. Σήμερα ονομάζεται αίθουσα "ΚΩΣΤΗΣ ΜΑΝΟΥΣΑΚΗΣ" στη μνήμη του αείμνηστου κοινοτάρχη του χωριού.

Μέσα στο χωριό υπάρχει νηπιαγωγείο, δημοτικό σχολείο και ναός αφιερωμένος στον Άγιο Νικόλαο. Βόρεια του χωριού υπάρχουν απομεινάρια τμήματος του ρωμαϊκού υδραγωγείου της αρχαίας Λύττου.

Παλιότερες οικογένειες του χωριού είναι οι Τσαπάκηδες, οι Σαριδάκηδες, οι Φραγκιαδάκηδες, οι Οικονομάκηδες, οι Ψυλάκηδες και οι Δηλαβεράκηδες.

Στο χωριό πριν την επανάσταση υπήρχαν έντεκα εκκλησίες, ενώ μετά την επανάσταση τρεις. Της Κοίμησης της Θεοτόκου, της Αγίας Κυριακής και του Αγίου Νικολάου.

Στην είσοδο του χωριού, στο σημερινό κοιμητήριο, βρίσκεται και διασώζεται ο παλαιός ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, παλιά εκκλησία, ρυθμού βασιλικής με τοιχογραφίες του Αγίου Γεωργίου Φλέγες ή Μεσάδα (14ου αιώνα).

Πολιούχος ναός είναι της Αγίας Κυριακής που είναι τρίκλιτος (Αγία Κυριακή - Άγιος Δημήτριος - Άγιο Πνεύμα) βασιλικού ρυθμού, κτισμένος στα τέλη του 19ου έως τις αρχές του 20ου αιώνα, συγκεκριμένα το 1890.