Παρασκευή 12 Δεκεμβρίου 2025

Η Αγία Φωτεινή του Δήμου Αμαρίου

www.kritipoliskaixoria.gr Δεκεμβρίου 12, 2025 0

Η Αγία Φωτεινή είναι χωριό της Κοινότητας Αποστόλων Αμαρίου και έδρα του Δήμου Αμαρίου, στην Περιφερειακή Ενότητα Ρεθύμνης της Κρήτης.

Σύμφωνα με την απογραφή του 2021 έχει 104 κατοίκους.

Η Αγία Φωτεινή είναι κτισμένη σε υψόμετρο 500 μέτρων σε απόσταση 33 χλμ νοτιοανατολικά της πόλης του Ρεθύμνου. Κατοικήθηκε κατά τη δεκαετία του 1950 και αναγνωρίστηκε ως οικισμός το 1961 ενώ σύμφωνα με τα στοιχεία της απογραφής που διενεργήθηκε εκείνο το έτος, αριθμούσε 12 κατοίκους

Μέχρι το 1997 αποτελούσε οικισμό της κοινότητας Αποστόλων της επαρχίας Αμαρίου. Αργότερα, στα πλαίσια της καποδιστριακής διοικητικής διαίρεσης διετέλεσε έδρα του Δήμου Σιβρίτου.

Από το 2011, μετά την νέα διοικητική αναδιάρθρωση του σχεδίου Καλλικράτης υπάγεται στον δήμο Αμαρίου ως οικισμός της κοινότητας Αποστόλων της δημοτικής ενότητας Σιβρίτου

Η κεντρική εκκλησία του χωριού είναι αφιερωμένη στην Αγία Φωτεινή (εξ ου και η ονομασία του) και είναι κτισμένη στη θέση παλιότερου ομώνυμου ναού που σύμφωνα με την παράδοση κατασκευάστηκε από τον όσιο Νίκωνα τον Μετανοείτε

Εκκλησιαστικά ο οικισμός εξυπηετείται από την ενορία Αγίων Αποστόλων, που υπάγεται στη Β' Αρχιερατική περιφέρεια της Ιεράς Μητροπόλεως Λάμπης, Συβρίτου και Σφακίων. Από το 1989 λειτουργεί στην Αγία Φωτεινή κέντρο υγείας

Στην οδό Μυλωνογιάννη το Δημοτικό Κοινωνικό Φαρμακείο - Ξεκίνησαν οι εργασίες για τη νέα κοινωνική δομή του Δήμου Χανίων

000 - ΚΡΗΤΗ - ΧΑΝΙΑ

www.kritipoliskaixoria.gr Δεκεμβρίου 12, 2025 0

Με στόχο την ενίσχυση του δικτύου κοινωνικής αλληλεγγύης και την παροχή ουσιαστικής στήριξης σε συμπολίτες μας που το έχουν ανάγκη, ο Δήμος Χανίων προχωράει στη δημιουργία του Κοινωνικού Φαρμακείου, μιας νέας, σύγχρονης κοινωνικής που θα παρέχει δωρεάν φαρμακευτικό και υγειονομικό υλικό σε ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.

Οι εργασίες έχουν ήδη ξεκινήσει για το Κοινωνικό Φαρμακείο του Δήμου Χανίων που θα βρίσκεται στην οδό Μυλωνογιάννη 92, λίγα μέτρα μόνο μακριά από το Δημαρχείο Χανίων, την Κοινωνική Υπηρεσία, το Κοινωνικό Παντοπωλείο και το Κοινωνικό Πλυντήριο/Κομμωτήριο του Δήμου Χανίων.

Η τοποθεσία της νέας κοινωνικής δομής έχει ως στόχο την εύκολη πρόσβαση των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων τόσο στις κοινωνικές υπηρεσίες όσο και στη δωρεάν φαρμακευτική περίθαλψη.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της δημοτικής αρχής το Κοινωνικό Φαρμακείο του Δήμου Χανίων θα ξεκινήσει την λειτουργία του εντός του 2026. Ήδη έχουν ολοκληρωθεί οι εργασίες αποξήλωσης του παλιού εξοπλισμού, ενώ το επόμενο στάδιο περιλαμβάνει τη διαμόρφωση ενός πλήρως λειτουργικού χώρου, με χώρο υποδοχής κοινού, αποθηκευτικούς χώρους και σύγχρονες υποδομές υγιεινής, ώστε να διασφαλίζεται η ποιότητα και η ασφάλεια των παρεχόμενων υπηρεσιών.

Όπως επεσήμανε ο Δήμαρχος Χανίων, Παναγιώτης Σημανδηράκης: «Η δημιουργία του Κοινωνικού Φαρμακείου αποτελεί ένα ακόμη σημαντικό βήμα στη στρατηγική του Δήμου Χανίων, για μια πόλη που δεν «αφήνει» κανέναν πίσω. Με στοχευμένες δράσεις και νέες σύγχρονες δομές, ενισχύουμε καθημερινά το δίχτυ προστασίας για τους συμπολίτες μας που βρίσκονται σε ανάγκη.

Το Κοινωνικό Φαρμακείο του Δήμου Χανίων, δίπλα σε άλλες κοινωνικές υπηρεσίες του Δήμου, εξασφαλίζει άμεση πρόσβαση και ολοκληρωμένη υποστήριξη συμβάλλοντας ουσιαστικά στη βελτίωση των προσφερόμενων υπηρεσιών σε ευάλωτες ομάδες».

Κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Βακχικόν το νέο, εξαιρετικό βιβλίο του Κοραή Δαμάτη «καλοήθη παράσιτα».

32 - ΒΙΒΛΙΑ

www.kritipoliskaixoria.gr Δεκεμβρίου 12, 2025 0

Κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Βακχικόν το νέο, εξαιρετικό βιβλίο του Κοραή Δαμάτη «καλοήθη παράσιτα». Ιούνιος 1989. Μια ελληνική οικογένεια. Δηλαδή, ένα κουτί ερμητικά κλειστό. Το ένα πρόσωπο καθρεφτίζεται στο άλλο. Ο πατέρας στη μάνα του, η κόρη στον πατέρα της, η μάνα στη δική της μάνα.

Με τις μέρες, τους μήνες, τα χρόνια, αρχίζουν να μοιάζουν μεταξύ τους, στις εκφράσεις, στις κινήσεις, στις λέξεις. Και, προπαντός, στις βαθύτερες σκέψεις. Παίρνει ο ένας απ’ τον άλλον. Διαφορετικά τα δοχεία, αλλά συγκοινωνούντα. Άλλη μορφή, μα ίδιο το πολύπλοκο περιεχόμενο. Και δεν το παραδέχονται.

Φωνάζουν πως είναι αλλιώτικοι. Συγκρούσεις, μεγάλες καταστροφές, συγκινητικές παρηγορίες, αναπάντεχα γκρεμίσματα, ονειρικοί έρωτες, διαψεύσεις, χαρούμενες συνευρέσεις και ετεροχρονισμένες μεταμέλειες. Κι όμως, ο καθρέφτης συνεχίζει να δείχνει πανομοιότυπα τα διαφορετικά. Ναι, η οικογένεια είναι ένα κουτί ερμητικά κλειστό. Κανείς δεν ξεφεύγει. Όσα χρόνια κι αν περάσουν.

Βιογραφικό

Ο Κοραής Δαμάτης γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου. Στην Ελλάδα ήρθε με την οικογένειά του το 1961. Σπούδασε θέατρο. Χόρεψε με την ομάδα «Χορικά» της Ζουζούς Νικολούδη και στο «Eλληνικό Χορόδραμα» της Ραλλούς Μάνου. Πήρε μέρος ως ηθοποιός και χορευτής σε αρκετές παραστάσεις. Δημιούργησε τη θεατρική ομάδα «Έβδομο Θέατρο». Έχει σκηνοθετήσει έργα των: Eυριπίδη, Σοφοκλή, Σαίξπηρ, Βάις, Μπρεχτ, Μπέκετ, Λόπε ντε Βέγκα, Ζενέ, Καμύ, Μπωμαρσαί, Αριστοφάνη, Γκομπρόβιτς, Μακ Νάλι, Σέρμαν, Ουίλλιαμς, Ιονέσκο, Μολιέρου, Ζιρωντού, Αρμπούζωφ, Ανούιγ, Μακ Ντόνα, Φρίελ, Σεβαστίκογλου, Μάρλοου, Μίντλετον, Αναγνωστάκη, Μάτεσι, Ίψεν κ.ά. για το Εθνικό Θέατρο, τα Δημοτικά Περιφερειακά Θέατρα, το Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου, για το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, για το ελεύθερο θέατρο και για το ραδιόφωνο. Διδάσκει 42 χρόνια σε Σχολές Θεάτρου.

Έχει εκδώσει το μυθιστόρημα «Το σπίτι μόνο» (εκδ. Γαβριηλίδης, 2016, επανέκδοση εκδ. Βακχικόν, 2023), τη συλλογή ιστοριών «Αφορμές» (εκδ. Βακχικόν, 2021) και τον θεατρικό μονόλογο «Χαρίκλεια Καβάφη» (εκδ. Βακχικόν, 2022), ενώ έχει μεταγράψει την τραγωδία του Σοφοκλή «Αντιγόνη» (εκδ. Βακχικόν, 2023). Τα «καλοήθη παράσιτα» είναι το δεύτερο μυθιστόρημά του.

Η Βυζαντινή Εκκλησία Της Αγίας Φωτεινής Και Του Αγίου Σπυρίδωνα Στο Καστέλι Πεδιάδας

43 - ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ Ν. ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

www.kritipoliskaixoria.gr Δεκεμβρίου 12, 2025 0

Στο Καστέλι βρίσκεται η βυζαντινή εκκλησία της Αγίας Φωτεινής και του Αγίου Σπυρίδωνα. Η εκκλησία έχει ιδιόρρυθμο σχήμα με δύο κλίτη, το ένα κοντύτερο και μικρότερο από το άλλο. Η εξωτερική διακόσμηση στα παράθυρα και στις πόρτες παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

http://www.crete.tournet.gr/

Ο Χοίρος Των Χριστουγέννων Στη Κρήτη

56 - ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ

www.kritipoliskaixoria.gr Δεκεμβρίου 12, 2025 0

Πολλά είναι τα έθιμα και οι παραδόσεις -και- στην Κρήτη για την εορτή των Χριστουγέννων και την Πρωτοχρονιά. Παλαιότερα, αλλά και σήμερα σε πολλές περιοχές, πλησιάζοντας προς τα Χριστούγεννα, άρχιζαν οι προετοιμασίες ώστε όλα να είναι έτοιμα για τη μεγάλη γιορτή.

Τα σπίτια καθαρίζονταν σχολαστικά και λίγες μέρες πριν τα Χριστούγεννα οι νοικοκυρές έφτιαχναν τα μελομακάρονα, τα οποία φυσικά τρώγονταν την ημέρα των Χριστουγέννων με τη λήξη της νηστείας.

Στο παρελθόν τα μελομακάρονα ήταν αποκλειστικά για τα Χριστούγεννα κι οι κουραμπιέδες για την Πρωτοχρονιά. Σήμερα όμως ο διαχωρισμός αυτός δεν τηρείται.

Στην Κρήτη παλιότερα ήταν έθιμο να μεγαλώνει κάθε οικογένεια στο χωριό ένα γουρούνι, τον «χοίρο», όπως το έλεγαν. Ο χοίρος σφάζονταν την παραμονή των Χριστουγέννων κι ήταν το κύριο χριστουγεννιάτικο έδεσμα.

Τη δεύτερη μέρα των Χριστουγέννων, οι χωρικοί έκοβαν το κρέας του χοίρου και έφτιαχναν:

Λουκάνικα., Απάκια: καπνιστό κρέας.

• Πηχτή (τσιλαδιά): αφαιρείται κάθε ίχνος κρέατος από το κεφάλι του γουρουνιού και όλα μαζί βράζονται. Ο ζωμός με ειδική προετοιμασία μετατρέπεται σε πηχτό ζελέ που μέσα του βρίσκονται τα κομμάτια του κρέατος.

• Σύγλινα: δηλαδή το κρέας του γουρουνιού κομμένο σε μικρά κομμάτια, που το έψηναν και το έβαζαν σε μεγάλα δοχεία και το κάλυπταν με το λιωμένο λίπος του ζώου. Το λίπος έπηζε μόλις έχανε τη θερμότητα του και το κρέας μπορούσε να διατηρηθεί έτσι για αρκετούς μήνες.

• Ομαθιές: τα έντερα του χοίρου γεμισμένα με ρύζι, σταφίδες και κομματάκια συκώτι.

• Τσιγαρίδες: κομμάτια μαγειρεμένου λίπους με μπαχαρικά που το έτρωγαν με ζυμωτό ψωμί για κολατσιό στην εξοχή, όταν μάζευαν τις ελιές.

Ο χοίρος των Χριστουγέννων ήταν η βασική πηγή κρέατος για αρκετές εβδομάδες. Φυσικά αναφερόμαστε σε μια δίαιτα εξαιρετικά φτωχή σε κρέας, την περίφημη διατροφή της Κρήτης, που χάριζε στους Κρητικούς των παλαιότερων δεκαετιών υγεία και μακροζωία.

Τίποτα δεν πήγαινε χαμένο από τον χοίρο των Χριστουγέννων, για κάθε κομμάτι του ζώου υπήρχε κάποια χρήση. Ακόμα κι αυτή η ουροδόχος κύστη, η «φούσκα» όπως λέγεται, πλυνόταν και καθαριζόταν και μετά φουσκωνόταν και γινόταν μπάλα, πολύτιμο δώρο για τα παιδιά της εποχής εκείνης.

Σε πολλές περιοχές της Ελλάδας τμήματα του χοιρινού χρησιμοποιούνταν κατά το παρελθόν ως πρώτη ύλη για διάφορα γιατροσόφια, ενώ άλλα κομμάτια του αποτελούσαν αντικείμενα μαντείας. Πιο συγκεκριμένα ο σφάχτης ή κάποιος ηλικιωμένος σε ρόλο χρησμοδότη μελετούσε τα σπλάγχνα του ζώου για να ερμηνεύσει τι σήμαιναν για το μέλλον, για την τύχη του σπιτιού, τις σοδειές, τον καιρό.

Σημειώνεται ότι το έθιμο της Γαλοπούλας έφτασε στην Ευρώπη από το Μεξικό το 1824 μ.Χ. Έχει διαδοθεί αρκετά και στην Ελλάδα και έχει αντικαταστήσει το χοιρινό κρέας σε μεγάλο βαθμό, αλλά όχι τελείως.

Ο λαογράφος Κώστας Καραπατάκης στο βιβλίο του «Το δωδεκαήμερο, παλιά χριστουγεννιάτικα ήθη και έθιμα» αναφέρει πως οι Ρωμαίοι θυσίαζαν χοίρους στους θεούς Δήμητρα και Κρόνο για να τους ευνοήσουν στην καλλιέργεια της γης. Αυτό συνέβαινε στο διάστημα από 17-25 Δεκεμβρίου, δηλαδή την περίοδο κατά την οποία γινόταν η σφαγή των ζώων και πριν από λίγα χρόνια.

Πηγή: explorecrete.com

Ο ΧΟΙΡΟΣ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΣΤΙΧΟΥΣ ΚΑΙ ΚΑΛΑΝΤΑ

Η σημασία που έχει ο χοίρος για τα Χριστούγεννα στο νησί αποτυπώνεται μέχρι και στους στίχους που ακόμα μαθαίνουν και τραγουδούν οι νέες γενιές στα Kρητικά κάλαντα:

«....Είπαμε δα για την κερά ας πούμε για τη βάγια
άψε βαγίτσα το κερί, άψε και το διπλέρι
και κάτσε και ντουχιούντισε ήντα θα μας εφέρεις.
Για απάκι, για λουκάνικο, για χοιρινό κομμάτι
κι από τον πύρο του βουτσού να πιούμε μια γεμάτη.
Κι από τη μαύρη όρνιθα κανένα αυγουλάκι...»

Δεν ήταν απλά ένα έθιμο, ήταν μια αρχαία συνήθεια που επέζησε αιώνες, τόσο στον ελληνικό όσο και στο ρωμαϊκό κόσμο.

Ήταν ο κόπος μια ολόκληρης χρονιάς και αρκετά γεύματα της κάθε οικογένειας μέχρι και το Πάσχα που σειρά είχαν αλλά σφάγια.

Ο χοίρος σφαζόταν μια φορά το χρόνο, μόνο παραμονές Χριστουγέννων. Η κάθε οικογένεια τον φρόντιζε και τον τάιζε για να τον κάνει να ζυγίζει περισσότερο από 100 οκάδες.

ΚΕΙΜΕΝΑ - ΚΟΡΙΝΑΣ ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΥ

ΦΩΤ - ΑΝΤΩΝΗΣ ΓΕΝΝΑΡΑΚΗΣ