Είναι μετόχι της κοινότητας Βουκολιών Κισάμου, του νομού Χανίων. Βρίσκεται κτισμένο σε υψόμετρο 250μ. και σε απόσταση 1χλμ. βορειοδυτικά των Βουκολιών. 

Οι 120 κάτοικοι του χωριού ασχολούνται με τη γεωργία και την κτηνοτροφία.

Στο Γαβαλομούρι βρίσκουμε το παλιό εκκλησάκι του Αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου, καθώς και το παλιό ξωκλήσι της Αγίας Τριόδας. Το όνομά του προέρχεται από το βυζαντινό επώνυμο Γαβαλάς. 

Συγκεκριμένα από τους δυο αδελφούς Γαβαλά, που ο ένας κατοίκησε στο Γαβαλοχώρι του Αποκόρωνα και ο άλλος εδώ. 

Για να ξεχωρίζουν μάλιστα τα δυο χωριά, ο ένας αδελφός ονόμασε το χωριό του Γαβαλομούρι (= πρόσωπο του Γαβαλά). Από τις οικογένειες του χωριού είναι οι Καλαϊτζάκηδες, οι Παπουτσάκηδεςκ.ά.

   Η χθεσινή βραδιά κύλησε δίπλα σε ένα καζάνι φτιάχνοντας τσίπουρο, ενώ λίγο πιο πέρα τα τεράστια μπλε πλαστικά βαρέλια με τα σύκα, περιμένουν τη σειρά τους για να παράξουν και αυτά το δημοφιλές χιώτικο ποτό, τη σούμα.

«Αύριο θα πάμε στα Λεπτόποδα» μου λέει ο αεικίνητος Κώστας Ρημικής, ο οποίος δεν παραλείπει να μας μιλήσει για τα ιαματικά λουτρά που βρίσκονται εκεί δίπλα από την παραλία.

Πράγματι ένα κτίριο με θόλο, μαγευτικό φωτισμό και όλα όσα χρειάζεται για να δημιουργηθεί μία καταπληκτική ατμόσφαιρα χαλάρωσης και ευεξίας αποτελεί μία ευχάριστη έκπληξη, ειδικά αν έχεις προηγουμένως περπατήσει κάποιο από τα μονοπάτια της περιοχής.

Ένα πρωινό από ταινία

Το ξημέρωμα με βρίσκει στην παραλία, με μια γαλακτερή καταχνιά που έκανε το τοπίο αλλόκοσμο. Βρισκόμαστε στις αρχές Νοεμβρίου. Δεν κυκλοφορεί ψυχή, ωστόσο αυτή η πρωινή βόλτα με τοποθετεί ξανά στην ουσία των πραγμάτων. 

Η πρωινή φθινοπωρινή ψύχρα, το δροσερό αεράκι, ο ήχος του κύματος και δύο σκυλιά που εμφανίζονται για να ξεκαθαρίσουν ποιος έχει το πάνω χέρι. Γίναμε φίλοι και συνεχίσαμε μαζί τη βόλτα μας, στην παραλία με τα μαύρα βόλια.

Ύστερα από λίγο, συναντώ την κυρία Μαρία που διατηρεί την ταβέρνα Αγιάσματα, δίπλα στη θάλασσα και κάτω από τα τρία ξωκλήσια που φιλοξενεί ο οικισμός. Ένα για καθένα από τα χωριά που τοποθετούν ως επίνειο τους τα Αγιάσματα. Πολύχρωμοι τενεκέδες, και δεκάδες φυτά ομορφαίνουν την είσοδο. 

Έχω μάθει ότι σερβίρει πολύ νόστιμα φαγητά αλλά η ώρα δεν είναι καν 8 το πρωί και σε λίγο θα φύγουμε. Λέμε μία καλημέρα. Επιμένει και χωρίς πολλά–πολλά, με σερβίρει στις 8 το πρωί, το γλυκό–τούρτα με σαβαγιάρ, που έφτιαξε χθες για το μαγαζί. Τόσο απλή και τόσο νόστιμη.

Λίγα βήματα παραπέρα συναντώ τον κύριο Νικόλα Τσιαδή, την ώρα που ταϊζει ένα μικρό γαϊδουράκι και τη γαϊδάρα μανά του. Τα ζώα φιλικά και ήρεμα τρώνε από το χέρι του. «Δεν τα έχω για να με υπηρετούν, με τη βόσκηση «καθαρίζουν» το χωράφι, τρώγοντας το φρέσκο χορτάρι.» Με την εικόνα των ευτυχισμένων γαϊδουριών αποχαιρετούμε τα Αγιάσματα, και κατευθυνόμαστε προς Λεπτόποδα.

Το καφενείο χωρίς καφετζή

Το σχετικά στεγνό και άνυδρο παραθαλάσσιο τοπίο της βόρειας Χίου, δίνει τη θέση του στις καταπράσινες πλαγιές μία ανάσα από τη θάλασσα. Αφήνουμε το αυτοκίνητο στην είσοδο του οικισμού. Περπατάμε μερικά μέτρα και είμαστε ήδη μπροστά στην πινακίδα «Καφεπαντοπωλείον ο Έμπολος». 

Είναι κλειστό. Ωστόσο πριν καλά-καλά περάσουν δύο λεπτά, ο Ρημικής, είναι και πάλι μαζί μας.

«Εδώ στο αριστερό παράθυρο είναι το κλειδί. Όποιος θέλει έρχεται ανοίγει και μπορεί να φτιάξει τον καφέ του». Δηλαδή αλήθεια; Πράγματι, ανοίγεις την πόρτα και βρίσκεσαι μέσα σε έναν πανέμορφο χώρο που οι προθήκες από ένα ντουλάπι με τζάμι, είναι γεμάτη με παλιές συσκευασίες προϊόντων ενός μπακάλικου. 

Πίσω από τον πάγκο, βρίσκονται όλα τα απαραίτητα σύνεργα για να φτιάξει ο επισκέπτης τον καφέ του ή το τσάι του. Επίσης θα βρει γλυκό του κουταλιού, λουκούμια, υποβρύχιο, βυσσινάδα, πορτοκαλάδα.

«Είναι πολύ σημαντικό για το σύλλογό μας, να μπορεί ο επισκέπτης του χωριού, όποια ώρα και αν έρθει να βρει να φτιάξει ένα καφέ, να πάρει ένα λουκούμι» σημειώνει ο Κώστας Ρημικής, ενώ όπως μας λέει, μέχρι τώρα δεν έχει υπάρξει ποτέ κανείς που να μην σεβαστεί το χώρο. «Αυτό που μας γεμίζει χαρά, είναι ότι όλοι οι επισκέπτες είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί ώστε να αφήσουν το χώρο όπως τον βρήκαν. Επίσης, φροντίζουν πάντα να αφήσουν κάτι στον κουμπαρά. Με αυτά τα χρήματα καλύπτουμε την τροφοδοσία».

Η Χρύσα είναι ήδη στο γκαζάκι. Ο Ιωσήφ παίρνει παραγγελίες. Η Χριστίνα τακτοποιεί κάποιες καρέκλες και βοηθάει στο σερβίρισμα. Ο Γιώργος, που την προηγούμενη μέρα, μας οδήγησε σε κάποια από τα πιο όμορφα μονοπάτια της περιοχής, σήμερα είναι μαζί μας και μας δίνει διάφορα tips για την ιστορία του χωριού αλλά και τη ζωή των κατοίκων του. 

«Σήμερα στα Λεπτόποδα κατοικούν περίπου 10 άτομα το χειμώνα, ενώ το καφενείο, το οποίο πλέον λειτουργεί με αυτό τον ιδιαίτερο τρόπο, το προσέχει ο σύλλογος των Λεπτοπουδοσιών». Ο Κώστας Βεργίνας, ο αντιδήμαρχος υπεύθυνος για τον τουρισμό της Χίου, μιλάει για τη Βόρεια Χίο, και τις ομορφιές της. «Είναι ένας κρυμμένος θησαυρός. Ακόμη και εμείς που την επισκεπτόμαστε συχνά, έχουμε πάντα κάτι καινούριο να δούμε ή να ζήσουμε.» Αυτό μας λέει και μας οδηγεί στο Λαογραφικό Μουσείο Λεπτόποδων.

https://www.travel.gr/

Στέκομαι στην Παπαναστασίου (πρώην Βασιλέως Παύλου) με την πλάτη στον Προφήτη Ηλία κι αγναντεύω τον Σαρωνικό. Πίσω μου ακριβώς η μεγάλη Οικία Ζωιτάκη. Μπροστά μου, μέχρι κάτω στο Τουρκολίμανο, ο οργανωμένος προσφυγικός συνοικισμός

με τα χαρακτηριστικά κόκκινα κεραμίδια του. Δεξιά, εκεί που κάποτε βρισκόταν ο ναός της Αρτέμιδας, εκεί ακριβώς που έχτισε την έπαυλή του ο Κουμουνδούρος, δεσπόζει τώρα ο άλλοτε Βασιλικός και τώρα απλώς Ναυτικός Όμιλος της Ελλάδος. Το γραφικό ψαροχώρι δεν είναι πλέον ούτε γραφικό, ούτε ψαροχώρι. Ούτε καν είναι το κοσμοπολίτικο λιμανάκι με τις ακριβές, αλλά καλές ψαροταβέρνες της δεκαετίας του ’60 και του ’70.

Είναι το Τουρκολίμανο ή όπως αναφέρεται σε όποιον ψάξει στην ιστορία του Πειραιά το λιμάνι των άκρων. Ή των διαφορετικών κόσμων. Είναι πραγματικά απορίας άξιον πως μέσα σε λίγα στρέμματα γης συμβίωσαν επί δεκαετίες τόσο διαφορετικοί κόσμοι. Κρητικοί πρόσφυγες μετά από κάποια αποτυχημένη επανάσταση ψηλότερα στον Προφήτη Ηλία. 

Μεγαλοαστοί Αθηναίοι που κτίζουν τις επαύλεις και τις βίλες τους ήδη από το 1880, όταν ο τότε βασιλιάς Γεώργιος ο Α’ συνηθίζει να κάνει τις θερινές του διακοπές στην οικία Τσίλλερ, στην Καστέλλα. Θέλαν να βρίσκονται κοντά του και αφήνουν κληρονομιά στον σύγχρονο Πειραιά ορισμένα υπέροχα κτίρια. Φτωχοί ψαράδες και μερικές ταπεινές ταβέρνες πάνω στην ακρογιαλιά, σε ένα τοπίο που μέχρι την δεκαετία του ’50 ακόμη θύμιζε μικρό Κυκλαδονήσι. Και Μικρασιάτες πρόσφυγες σε έναν οργανωμένο οικισμό, που ακόμη και σήμερα θυμίζει χωριό μέσα στην πόλη.

Αν και δεν έχει άμεση σχέση με αυτήν την κοινωνική «συγκατοίκηση», η ίδια η Ιστορία της διαδοχής του ονόματος του μικρού αυτού λιμανιού είναι αποκαλυπτική των πολλών προσώπων του. Οι παλιοί Πειραιώτες το λένε Τουρκολίμανο. Χωρίς κανένα κόμπλεξ (όπως άλλωστε και το Πασαλιμάνι το λέμε Πασαλιμάνι). Σύμφωνα με μια εκδοχή, ο πασάς του Πειραιά είχε διαθέσει αυτό το λιμάνι στο χαρέμι του. Σύμφωνα με μια άλλη, ιστορικά μάλλον ακριβέστερη εξήγηση, το λιμάνι οφείλει το όνομά του στο γεγονός ότι είχαν το προνόμιο να το προσεγγίσουν μόνο τούρκικα πλοία.

Βέβαια το να υπάρχει ένα διάσημο Τουρκο-λίμανο δίπλα στην πρωτεύουσα του νέου ελληνικού κράτους ηχούσε κάπως προβληματικά. Έτσι, οι υπέρμαχοι των «καθαρών» ονομασιών έκαναν μια κατάδυση και ήδη από το 1926 το λιμανάκι ονομάστηκε λιμήν Μουνιχίας, στην μνήμη του σχεδόν μυθικού βασιλιά Μούνιχου, που με τους εκ Θηβών Μίνυες θεωρούνται οι πρώτοι κάτοικοι του προϊστορικού Πειραιά. Πιο πριν για κάποιο διάστημα είχε ονομαστεί και «λιμήν Κουμουνδούρου», ονομασία που δεν άντεξε, σε αντίθεση με το νησί που ακόμα «νησάκι Κουμουνδούρου» το λέμε.

Τώρα αντιλαμβάνεται κανείς την πλάκα που γινόταν με το «Μουνιχία» και γιατί άλλαξε κι επίσημα κάποια στιγμή κι αυτή η ονομασία. Η ηθική της Χούντας δεν άντεχε την επίσημη αυτή ονομασία, αλλά κι από την άλλη η ...Εθνοσωτήριος δεν μπορούσε να δεχθεί την επιστροφή στο «Τουρκο». 

Η αναμφισβήτητη εξυπνάδα του Αριστείδη Σκυλίτση έδωσε μια καλή λύση. Το «Τουρκο» μετατράπηκε σε «Μικρο» και κάπως έτσι προέκυψε το Μικρολίμανο, που σχεδόν 50 χρόνια φαίνεται να αντέχει. Όπως φαίνεται να αντέχει και η συγκατοίκηση διαφορετικών, αν όχι τάξεων, τουλάχιστον «φυλών».

Αναγνώστης Κέντρος

ΠΗΓΗ www.portnet.gr/