Χρήστος Ευαγγέλου - Η στροφή προς την πυρηνική ενέργεια

 Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η επιστροφή στην πυρηνική ενέργεια φαίνεται να έχει ξεκινήσει και να επιβεβαιώνεται, με μια σπάνια διακομματική συναίνεση και, στα χαρτιά, μια φιλόδοξη στρατηγική για τετραπλασιασμό της εγκατεστημένης ισχύος έως το 2050 και επιστροφή στις εξαγωγικές αγορές.

Ωστόσο, ο δρόμος μπροστά παραμένει γεμάτος εμπόδια: η απουσία – μέχρι σήμερα – αποφάσεων δόμησης κατασκευής, οι κανονιστικές και δημοσιονομικές αβεβαιότητες, και μια κάποια έλλειψη σαφήνειας από την κυβέρνηση Τραμπ, σχετικά με τον ρεαλισμό της προοπτικής κατασκευής αρκετών μεγάλων πυρηνικών αντιδραστήρων. 

Ο αμερικανικός τεχνολογικός τομέας, με την αυξανόμενη κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, θα μπορούσε παρ’ όλα αυτά να αποδειχθεί καταλυτικός για αυτήν την αναγέννηση, όπως αποδεικνύεται από τις συνεργασίες μεταξύ της Microsoft, της Google, της Amazon και των κατασκευαστών μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων (SMR), των οποίων τα μοντέλα τρίτης γενιάς προωθούνται πραγματικά, σε συνδυασμό με το αυξανόμενο ενδιαφέρον των ψηφιακών γιγάντων για μεγάλους πυρηνικούς αντιδραστήρες.

Εν τω μεταξύ, η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας τροφοδοτείται από το φυσικό αέριο. Στο μέτωπο των εξαγωγών, προς το παρόν, η πυρηνική βιομηχανία των ΗΠΑ έχει καταστήσει την Ευρώπη τον προτιμώμενο στόχο της, ενώ η συμφωνία με τον κορεατικό πυρηνικό ανταγωνιστή KHNP αναδιατάσσει τα χαρτιά εν μέσω των αυξανόμενων φιλοδοξιών της Νότιας Κορέας, επιβεβαιώνοντας την ιδιότητά της ως παγκόσμιου εξαγωγέα πυρηνικών τεχνολογιών.

Στην Ευρώπη, η πυρηνική ενέργεια εξακολουθεί να αντιπροσωπεύει το 24% της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, παραμένοντας έτσι η κύρια πηγή ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, η ανάπτυξή της εξακολουθεί να παρεμποδίζεται από τις ακόμη προσεκτικές ευρωπαϊκές πολιτικές και τα κανονιστικά εμπόδια, σε αντίθεση με τις

προληπτικές εθνικές πολιτικές στην πλειονότητα των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η εμφάνιση της Πυρηνικής Συμμαχίας της ΕΕ τον Φεβρουάριο του 2023, η οποία πλέον συγκεντρώνει δεκαπέντε κράτη μέλη, σηματοδοτεί ένα σημαντικό σημείο καμπής προς καλύτερα συντονισμένες συλλογικές προσεγγίσεις.

Στην αρχή αυτής της πολιτικής δυναμικής, την οποία πλέον υιοθετούν πολλές χώρες της ΕΕ, η Γαλλία, ένας ιστορικός και κεντρικός παράγοντας της πυρηνικής βιομηχανίας, αντιμετωπίζει την πρόκληση της ανασύστασης του βιομηχανικού πυρηνικού οικοσυστήματός της, στο πλαίσιο των εξασθενημένων βιομηχανικών ικανοτήτων. Η διευκρίνιση της αλυσίδας ευθύνης μεταξύ κυβέρνησης και βιομηχανίας αφενός, και μεταξύ των βιομηχανικών παραγόντων αφετέρου και η ενίσχυση του ανταγωνισμού για την τόνωση του τομέα, παραμένει μια πρόκληση.

Αυτή η αναβίωση είναι ακόμη πιο δύσκολη επειδή, σε αντίθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, δεν καθοδηγείται από τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας, η οποία είναι υποτονική σε όλη την Ευρώπη. Αυτό το κεντρικό γεγονός περιπλέκει περαιτέρω την επιχειρηματική σκοπιμότητα των επενδύσεων, οι οποίες ωστόσο καθίστανται ολοένα και πιο επείγουσες στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής, που αποδυναμώνει το σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας και θέτει σε κίνδυνο την επάρκεια της προσφοράς και της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας.

Σε αυτό το πλαίσιο αναβρασμού που αναμειγνύεται με αβεβαιότητα, οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες αποκρυσταλλώνουν εν μέρει τις ελπίδες για την αναβίωση του τομέα. Πέρα από τις ανακοινώσεις και τα αποτελέσματα μάρκετινγκ, εισάγουν υγιή ανταγωνισμό σε έναν τομέα που χρειάζεται καινοτομία και προσελκύουν επενδύσεις σε Έρευνα και Ανάπτυξη. 

Ωστόσο, η ανάπτυξή τους εξαρτάται από την ικανότητα της Ευρώπης να δημιουργήσει τις συνθήκες για μια πιο ενοποιημένη αγορά, κάτι που συνεπάγεται την έγερση του ζητήματος της μεγαλύτερης εναρμόνισης των διαδικασιών πιστοποίησης, την ανάπτυξη κατάλληλων μηχανισμών χρηματοδότησης και, τέλος, την τοποθέτηση των τελικών χρηστών – ουσιαστικά των ενεργοβόρων και ηλεκτροπαραγωγικών βιομηχανιών – και των

αναγκών τους στο επίκεντρο του συστήματος, προκειμένου να τονωθούν οι οικονομικές και βιομηχανικές συνεργασίες για την υλοποίηση έργων.

Αυτή η προσέγγιση δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να οδηγήσει στην παράβλεψη του ουσιώδους ζητήματος της βελτιστοποίησης και επέκτασης της υφιστάμενης υποδομής, το οποίο η Ευρώπη πρέπει να αποφασίσει γρήγορα να υποστηρίξει με φιλόδοξες πολιτικές.

Το μέλλον της δυτικής πυρηνικής ενέργειας, μεγάλης ή μικρής, θα εξαρτηθεί από την ικανότητα των δημόσιων και ιδιωτικών φορέων να σφυρηλατήσουν στρατηγικές συμμαχίες, να χρηματοδοτήσουν την καινοτομία και να ανοικοδομήσουν μια βιομηχανία ικανή να παραδίδει έργα εγκαίρως και εντός προϋπολογισμού.

Η ΑΓΟΡΑ ΠΡΩΤΩΝ ΥΛΩΝ

Ο κόσμος έχει ξεπεράσει τη καταστροφή της Φουκουσίμα και απαιτεί ολοένα και περισσότερο ουράνιο, μια στρατηγική πρώτη ύλη που δεν μοιάζει με καμία άλλη. Η ζήτηση αναμένεται να τριπλασιαστεί έως το 2040, από 65.000 σε 180.000 τόνους ετησίως, μια αύξηση 177%.

Παρόλο που η βιομηχανία έχει κακή φήμη στις δυτικές χώρες για περιβαλλοντικούς λόγους, τα έργα κατασκευής πυρηνικών αντιδραστήρων αυξάνονται σε άλλες χώρες που επιδιώκουν να ενισχύσουν την οικονομική ανάπτυξη.

Τα διαπιστωμένα αποθέματα ουρανίου επαρκούν για να επιτρέψουν την αδιάλειπτη χρήση της πυρηνικής ενέργειας και τη σημαντική επέκταση του τομέα έως το 2050 και μετά, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας.

Ωστόσο, ο οικονομικός αποκλεισμός της Ρωσίας, ενός από τους μεγαλύτερους παραγωγούς στον κόσμο, μειώνει την προσφορά και αυξάνει τις τιμές, οι οποίες έχουν αυξηθεί κατά 56% από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία.

Η τρέχουσα παραγωγική ικανότητα δεν επαρκεί πλέον για να καλύψει τη ζήτηση. Από τα τέλη της δεκαετίας του 1980, περίπου το ένα τέταρτο της ζήτησης έχει καλυφθεί μέσω της χρησιμοποίησης αποθεμάτων ή της ανακύκλωσης χρησιμοποιημένων καυσίμων.

Εκτός από τον αποκλεισμό της Ρωσίας, υπάρχουν αμφιβολίες για την ικανότητα ορισμένων σημαντικών χωρών παραγωγής να αυξήσουν την παραγωγή τους. Το Καζακστάν, το οποίο αντιπροσωπεύει περίπου το 40% της παγκόσμιας παραγωγής, πρόσφατα επλήγη από έλλειψη θειικού οξέος, η οποία έχει περιορίσει την ικανότητά του.

Η χώρα εξάγει τα ορυκτά της μέσω της Μαύρης Θάλασσας, όπου η μεταφορά έχει διακοπεί λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, δημιουργώντας πρόσθετο κόστος.

Στον Νίγηρα, η παραγωγή σταμάτησε μετά το πραξικόπημα του 2023 και το γαλλικό μονοπώλιο Orano έχασε τον έλεγχο των ορυχείων του, τα οποία κρατικοποιήθηκαν από την κυβέρνηση.

Το μερίδιο της Αυστραλίας στην παγκόσμια παραγωγή ουρανίου (8,5%) δυσκολεύεται να αυξηθεί. Η εξόρυξη απαιτεί την έγκριση της ομοσπονδιακής και περιφερειακής κυβέρνησης. Ωστόσο, 11 από τα 13 πιο προηγμένα έργα εξόρυξης βρίσκονται σε περιοχές όπου η εξόρυξη απαγορεύεται.

Νέοι παραγωγοί είναι πιθανό να εισέλθουν στην αγορά, καθώς η Μογγολία και η Βραζιλία ξεκίνησαν πρόσφατα μεγάλα έργα εξόρυξης.

Οι τεχνολογικές εξελίξεις (η τεχνητή νοημοσύνη, τα κρυπτονομίσματα κλπ), η κλιματική κρίση και η άνοδος των χωρών της περιφέρειας, μεταξύ άλλων, απαιτούν μεγάλες αυξήσεις στη παραγωγή ενέργειας και υποχρεώνουν όλες τις χώρες να επανεξετάσουν τη θέση τους απέναντι στη πυρηνική ενέργεια.

Πηγή https://geoeurope.org/2025/09/10/i-strofi-pros-tin-pyriniki-energeia/

O ιστότοπος geoeurope.org δημιουργήθηκε από επιστήμονες και ειδικούς, με επικεφαλής τον Βαγγέλη Χωραφά, που έχουν ασχοληθεί με τη γεωπολιτική της Ευρώπης και έχουν διαπιστώσει συγκεκριμένα κενά στη ροή των πληροφοριών που διαμορφώνουν τις γεωπολιτικές συζητήσεις στην ήπειρό μας.