Λισσός, Το Λιμάνι Της Δωρικής Πόλης Ελυρος

 Η Λισσός είναι αρχαία πόλη, που τα ερείπια της σώζονται ανάμεσα στη Παλιόχωρα (δυτικά) και τη Σούγια (ανατολικά), στη νότια ακτή του Νομού Χανίων.

Η Λισσός, ήταν λιμάνι της δωρικής πόλης Ελυρος, που βρισκόταν κοντά στο σημερινό χωριό Ροδοβάνι.

Τόσο η Ελυρος όσο και τα δυο λιμάνια της, Σούγια και Λισσός, άκμασαν στην Ελληνιστική, Ρωμαϊκή και Α Βυζαντινή περίοδο και καταστράφηκαν από τους Σαρακηνούς Αραβες, που έφτασαν σε μεγάλους αριθμούς από την Ισπανία.

Αναφέρεται ότι η Ελυρος στην εποχή της ακμής της είχε 30.000 κατοίκους. Επίσης είχε εκδώσει δικό της νόμισμα, όπως και η Λισσός. Το νόμισμα της Λισσού παρίστανε από τη μια πλευρά την κεφαλή της θεάς Αρτεμις και από την άλλη ένα δελφίνι.

Η Λισσός και το Ασκληπιείο της

Η Λισσός στην αρχαιότητα ήταν γνωστή για το περίφημο Ασκληπιείο της, όπου θεραπεύονταν ασθενείς από όλη την Κρήτη χάρη στα ιαματικά νερά της περιοχής.

Το Ασκληπιείο καταστράφηκε από μεγάλο σεισμό, αλλά σώζεται το ψηφιδωτό πάτωμα του που απεικονίζει ζώα και γεωμετρικά σχήματα.

Το Ασκληπιείο είναι ανοικτό τις πρωινές ώρες για να το θαυμάσετε, αλλά μην περιοριστείτε σ’ αυτό. Συνεχίστε τη βόλτα σας στην κοιλάδα της Λισσού και θα ανακαλύψετε κιονόκρανα κρυμμένα στους θάμνους, όπως και το Ρωμαικό νεκροταφείο με τους καμαροσκέπαστους τάφους (μοιάζουν με μικρά σπιτάκια).

Στη Λισσό βρέθηκαν περίφημα αγάλματα του Ασκληπειού, της Θεάς Υγείας και του Πλούτωνα, που σήμερα εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Χανίων, όπως και τα υπόλοιπα από τα 20 αγάλματα που βρέθηκαν εδώ τυχαία το 1957 από ένα βοσκός που έψαχνε νερό για το κοπάδι του. Σε καμιά άλλη πόλη στην Κρήτη δεν βρέθηκαν τόσα αγάλματα, εκτός από την Γόρτυνα, την πρωτεύουσα της Κρήτης επί Ρωμαίων.

Οι ανασκαφές στη Λισσό δεν έχουν ολοκληρωθεί και είναι σίγουρο ότι εδώ κρύβονται πολλοί θησαυροί ακόμα, καθώς η πόλη είχε ιδιαίτερη ακμή στην Ελληνιστική, Ρωμαική και Πρώτη Βυζαντινή περίοδο με δικό της θέατρο και θερμά λουτρά. Ειδικότερα την πρώτη βυζαντινή περίοδο, η Λισσός ήταν έδρα επισκόπου, άρα ήταν μια ακμαία πόλη.

Η παραλία στη Λισσό

Η Λισσός έχει τη δική της παραλία με χοντρά βότσαλα, που σίγουρα είναι κατώτερη από την μεγάλη παραλία στη Σούγια.

Πανηγύρι στη Λισσό

Στη Λισσό υπάρχει εκκλησάκι αφιερωμένο στον Αγιο Κήρυκο, που γιορτάζει στις 15 Ιουλίου. Από το προηγούμενο βράδυ, οι προσκυνητές φτάνουν είτε από το μονοπάτι είτε με βάρκα από τη Σούγια, μένουν εδώ, παρακολουθούν τη λειτουργία και διασκεδάζουν στο γλέντι που στήνεται.

Ο Αγιος Κήρυκος θανατώθηκε σε ηλικία μόλις 3 ετών μαζί με την μητέρα του Αγία Ιουλίττα, από τον ηγεμόνα της πόλης Ταρσός στη Μικρά Ασία την εποχή των μεγάλων διωγμών των χριστιανών από τον Ρωμαίο αυτοκράτορα Διοκλητιανό.