Ο Νιπιδητός στους πρόποδες του λόφου Κοπροκεφάλα

 

O Νιπιδιτός (κάτοικοι 119 το 2001) είναι χωριό της επαρχίας Πεδιάδας και έδρα ομώνυμου Δημοτικού διαμερίσματος του δήμου Μινώα - Πεδιάδος στο Νομό Ηρακλείου.

 Η παλαιότερη γραφή του είναι Νηπηδητός. Βρίσκεται στους δυτικούς πρόποδες του λόφου Κοπροκεφάλα , ο οποίος έχει υψόμετρο 985 μ. 

Απέχει 35 χιλιόμετρα από το Ηράκλειο. Η ασχολία των κατοίκων είναι η γεωργία (λάδι, δημητριακά, σταφίδα σουλτανίνα) και η κτηνοτροφία. Οι κυριότεροι ναοί είναι του Αγίου Παντελεήμονα, η εορτή του οποίου (27 Ιουλίου) είναι λαμπρότατη, του Αγίου Θεοδώρου και του Αγίου Νικολάου. 

Στο υπέρθυρο της δυτικής θύρας του Αγίου Παντελεήμονα υπάρχει ανάγλυφο με αετούς και αγγέλους.

Η ονομασία του χωριού προέρχεται πιθανότατα από προελληνικό συνοικισμό, ο οποίος δε διασώθηκε. Κοντά στο χωριό διακρίνεται μεγάλο τετράγωνο κτήριο, που είναι μεγαλιθικό και χρονολογείται από τα Υστερομινωϊκά χρόνια. Στο χώρο αυτό πιστεύεται ότι βρισκόταν και ο συνοικισμός.

Στις δοκιμαστικές ανασκαφές που έγιναν στο χωριό από έφεραν στο φως σπουδαία ευρήματα που αποδεικνύουν την προελληνική κατοίκηση του χωριού.

Στην απογραφή του Καστροφύλακα (Κ94) το χωριό αναφέρεται με το όνομα Ippidhito και με 63 κατοίκους. Τα Ρουσσοχώρια αναφέρονται στην ίδια πηγή , με 190 κατοίκους 

Άλλη εκδοχή για το όνομα λέει ότι σημαίνει ξερότοπος (αρνητικό νη=δεν και πηδή= πηγή).

Υπάρχει και μία ακόμα εκδοχή για το όνομα, που συνδέεται με την Κατοχή από τους Γερμανούς και είναι ανεπίσημη. Σύμφωνα με αυτήν, ο Νηπηδητός ονομάστηκε από ένα μέρος από όπου πηδούσαν οι ξένοι στρατιώτες (Σύμμαχοι κατά των Ναζί).

Στην περιοχή πάνω από το χωριό βρίσκονται τα σπήλαια Μεγάλη Σπηλιάρα, Βαθύς Σπήλιος, Χωστός Σπήλιος, όπου κρύβονταν οι Άγγλοι και οι Έλληνες σαμποτέρ έπειτα από το σαμποτάζ στο αεροδρόμιο του Καστελίου (1943)

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ / ΦΩΤ - ΑΝΤΩΝΗΣ ΓΕΝΝΑΡΑΚΗΣ