Πόλεμος και ψυχική υγεία Πώς επηρεάζονται οι πολίτες ακόμη και μακριά από το μέτωπο;

 Πόλεμος και ψυχική υγεία

Πώς επηρεάζονται οι πολίτες ακόμη και μακριά από το μέτωπο;

Τις τελευταίες μέρες όλος ο κόσμος παρακολουθεί με αγωνία τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Με αφορμή αυτή τη διεθνή συγκυρία, το Κέντρο Συμβουλευτικής & Ψυχοθεραπείας “Internus” ανέλαβε την πρωτοβουλία να αναδείξει τις ψυχολογικές επιπτώσεις που μπορεί να προκαλεί ο πόλεμος ακόμη και σε κοινωνίες που δεν εμπλέκονται άμεσα.

Συγκεκριμένα στη χώρα μας, αν και δεν υπάρχει άμεση εμπλοκή, υπάρχει η ψυχολογική επίπτωση του πολέμου, γεγονός σημαντικό στο οποίο ίσως δε δίνεται η απαραίτητη προσοχή.

Η έκθεση σε ένα τόσο τραυματικό γεγονός όπως ο πόλεμος μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ψυχική υγεία κάποιου και κατ’ επέκταση την καθημερινότητά του. Για αρχή, από το άκουσμα της είδησης ακόμα, ο οργανισμός μπαίνει αυτόματα σε κατάστασης πάλης φυγής απελευθερώνοντας κορτιζόλη, την ορμόνη του άγχους, καθώς αντιλαμβάνεται αυτό που συμβαίνει ως απειλή. 

Το άγχος αυτό μπορεί να ποικίλει στον καθένα και να τον επηρεάζει ακόμα και στις βιολογικές του ανάγκες (τροφή, ύπνος), γεγονός που αρχίζει να φθείρει τη λειτουργικότητα του ατόμου. Παρακολουθώντας ένα γεγονός να συμβαίνει τόσο κοντά, ο φόβος και η ανησυχία είναι αναμενόμενα συναισθήματα συνδυαστικά με το γεγονός ότι ο άνθρωπος έχει την ανάγκη να νιώθει ασφάλεια και ότι έχει τον έλεγχο. 

Ερχόμενο το άτομο αντιμέτωπο με την έλλειψη ελέγχου της κατάστασης, βιώνει συναισθήματα ανασφάλειας, αβεβαιότητας και αβοηθησίας. Μαθαίνοντας μία τέτοια είδηση, είναι φυσιολογικό να ενεργοποιηθεί η ενσυναίσθηση για αυτό που βιώνουν συνάνθρωποί μας. Σε κάποια άτομα μάλιστα, ανάλογα με την ψυχοσύνθεσή τους, μπορεί να εμφανιστούν μέχρι και συναισθήματα ενοχής, για το ότι αυτοί είναι ασφαλείς ενώ οι συνάνθρωποί τους όχι.

Αξιοσημείωτη είναι η συμβολή των μέσων δικτύωσης και των μέσων μαζικής ενημέρωσης, τα οποία παίζουν καθοριστικό ρόλο σε μία τέτοια συνθήκη, αναφορικά με τη διαμόρφωση της διάθεσης. Από κάποια προωθείται ένα κλίμα πανικού και από άλλα ένα κλίμα καθησυχασμού, ενισχύοντας την σύγχυση και την ανασφάλεια των πολιτών, καθώς δεν ξέρουν πώς να νιώσουν και τι να πιστέψουν. Παράλληλα, ενώ λαμβάνουμε υπόψη τη σημασία της ενημέρωσης, η συνεχής και αποκλειστική ενασχόληση με ένα τόσο τραυματικό γεγονός μπορεί να φέρει αρνητικά αποτελέσματα. 

Η υπερέκθεση στις αρνητικές ειδήσεις και εικόνες οδηγούν σε μηρυκασμό και τροφοδοτούν αρνητικές σκέψεις για τον κόσμο, συνεπώς συναισθήματα θλίψης και απελπισίας. Μία σημαντική πτυχή της υπερέκθεσης είναι η σταδιακή απευαισθητοποίηση στις σκληρές εικόνες, η ανάπτυξη μεγαλύτερης αντοχής δηλαδή. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένα επίπεδα ενσυναίσθησης για το συνάνθρωπο, ο οποίος βιώνει κάτι καταστροφικό. Ενώ αρχικά αυτό λειτουργεί ως μηχανισμός άμυνας σε όλο αυτό που συμβαίνει, είναι πιθανό να οδηγήσει σε βαθιά αποσύνδεση και αποξένωση.

Σημάδια ότι είστε πολύ επηρεασμένοι από το γεγονός

• Παρεισφρητικές σκέψεις: Ενοχλητικές, αρνητικές και συνεχόμενες σκέψεις για το συμβάν καθ΄όλη τη διάρκεια της μέρας

• Ευερεθιστότητα, ανησυχία μετά από παρακολούθηση ειδήσεων

• Δυσκολία στον ύπνο, τη διατροφή, τη συγκέντρωση

• Ανάγκη για κατανάλωση ουσιών ή αλκοόλ για διαχείριση στρες

• Συνεχής ενασχόληση με τις ειδήσεις και έλλειψη ενδιαφέροντος για οτιδήποτε άλλο

Τρόποι προστασίας της ψυχικής υγείας

• Περιορισμένη πρόσληψη πληροφοριών

Αφιερώστε συγκεκριμένες ώρες στην ενημέρωσή σας και κάντε διαλείμματα από τα social media

• Αναζητείστε έγκυρες πηγές ενημέρωσης

Προσπαθήστε να αποφύγετε το έντονο και επαναλαμβανόμενο περιεχόμενο

• Μην απομονώνεστε

Μείνετε σε επαφή με φίλους και συγγενείς και συζητήστε το πώς νιώθετε

• Παρατηρείστε τον εαυτό σας

Αναγνωρίστε τα σημάδια δυσφορίας και φροντίστε τον εαυτό σας (αποφόρτιση, χαλάρωση, χόμπι)

• Ενσυνειδητότητα

Εστιάστε στο εδώ και τώρα και σε αυτά που μπορείτε να ελέγξετε αυτή τη στιγμή στη ζωή σας

Αρνητικά και τραυματικά γεγονότα συμβαίνουν και θα συμβαίνουν στον κόσμο και στη ζωή του ανθρώπου. Είναι σημαντικό λοιπόν, να προσπαθεί το άτομο να προστατεύει τον εαυτό του μαθαίνοντας πώς να ζει παράλληλα με αυτά.

Δέσποινα Λαγκουβάρδου – Ψυχολόγος , ψυχοθεραπεύτρια

Κέντρο συμβουλευτικής & ψυχοθεραπείας Internus