Οι Κάτω Αρχάνες (επίσημο: Κάτω Αρχάναι) είναι χωριό και έδρα ομώνυμης κοινότητας του Δήμου Αρχανών-Αστερουσίων στην Περιφερειακή Ενότητα Ηρακλείου της Κρήτης. Ανήκε στην Επαρχία Τεμένους.

Οι Κάτω Αρχάνες βρίσκονται σε υψόμετρο 327 μέτρων στην είσοδο της κοιλάδας των Αρχανών και επί της οδού προς τις Επάνω Αρχάνες. Απέχουν 12 χιλιόμετρα από το κέντρο του Ηρακλείου και 1,5 χιλιόμετρα από τις Επάνω Αρχάνες. 

Οι ναοί του χωριού είναι ο Άγιος Νικόλαος και η Κοίμηση της Θεοτόκου. Στο χωριό λειτουργεί Δημοτικό Σχολείο.

Το χωριό Arcanes Catto αναφέρεται στην απογραφή του Καστροφύλακα (Κ 101) με 136 κατοίκους και ο οικισμός Pacidhes Apano και Pacidhes Catto αναφέρεται στον κατάλογο του Φραντσέσκο Μπαζιλικάτα του 1630.

Κοντά στο χωριό Πατσίδες έγινε η απαγωγή του Γερμανού στρατηγού Κράιπε, στην οποία είχε ενεργό συμμετοχή και ο Παύλος Ζωγραφιστός, με καταγωγή από το χωριό αυτό.

Αναφέρεται επίσημα το 1925, με την παλιά ονομασία Καστέλι, στο ΦΕΚ 27Α - 31/01/1925 να ορίζεται έδρα της κοινότητας Επάνω Αρχανών. Σύμφωνα με το Σχέδιο Καλλικράτης μαζί με τους οικισμούς Αμπελιά, Κερά Ελαιούσα και Πατσίδες.αποτελούν την κοινότητα Κάτω Αρχανών που υπάγεται στη Δημοτική Ενότητα Αρχανών του Δήμου Αρχανών-Αστερουσίων και σύμφωνα με την Απογραφή 2011 έχει πληθυσμό 610 κατοίκους

 Ο Ρωσικός Στρατώνας, χώρος που ανακατασκευάστηκε από τον Δήμο Χανίων με στόχο να φιλοξενήσει δράσεις που αναδεικνύουν την πλούσια άυλη πολιτιστική κληρονομιά, γεμίζει παιδικές φωνές κάθε Σάββατο, με δωρεάν δράσεις που απευθύνονται στους μικρούς μας φίλους και έχουν ως στόχο να τους φέρουν κοντά με την παράδοση του τόπου μας.

Στον χώρο θα φιλοξενηθεί το δημιουργικό εργαστήριο πηλοπλαστικής «Το ξωτικό του δάσους», με εμψυχώτρια τη Χριστίνα Λαντζάκη (Sporos En Terra).

Το εργαστήριο απευθύνεται σε παιδιά 6 ετών και άνω και θα πραγματοποιηθεί σε δύο τμήματα, με δύο συναντήσεις διάρκειας 1,5 ώρας η καθεμία.

 Σάββατο 23 Μαΐου & Κυριακή 31 Μαΐου

 10:00 – 11:30

 Τμήμα Β’

 Σάββατο 23 Μαΐου & Κυριακή 31 Μαΐου

 12:00 – 13:30

Κατά την πρώτη συνάντηση, τα παιδιά θα γνωρίσουν τον πηλό μέσα από το παιχνίδι και την αισθητηριακή εξερεύνηση, δημιουργώντας τα δικά τους μοναδικά κεραμικά αντικείμενα. Στη δεύτερη συνάντηση θα ακολουθήσει η διακόσμηση και η ζωγραφική των δημιουργιών τους, τις οποίες θα πάρουν μαζί τους ολοκληρώνοντας μια ξεχωριστή εμπειρία δημιουργικής έκφρασης.

Οι κρατήσεις θα ξεκινήσουν απο την Δευτέρα 18 Μαίου 2026. Δωρεάν συμμετοχή με απαραίτητη κράτηση θέσης: 28213 41613

Η δράση υλοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος που υλοποιεί ο Δήμος Χανίων για την ανάδειξη της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς των Χανίων, με σχετικά βίντεο που παρουσιάζουν μία σειρά από παραδοσιακά επαγγέλματα που τείνουν να εξαφανιστούν.

 Δύο 17χρονα κορίτσια πέφτουν από τον 6ο όροφο πολυκατοικίας. Το ένα χάνει τη ζωή του και το δεύτερο δίνει μάχη στο ΚΑΤ για να κρατηθεί στη ζωή. Το γεγονός επανέφερε με δραματικό τρόπο στο προσκήνιο το ζήτημα της ψυχικής υγείας των νέων.

Η αυτοκτονία και γενικότερα οι σοβαρές ψυχικές κρίσεις αποτελούν ένα από τα πιο σύνθετα και ευαίσθητα ζητήματα δημόσιας υγείας, το οποίο απαιτεί υπεύθυνη ενημέρωση, επιστημονική τεκμηρίωση και κοινωνική ευαισθησία, αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Κυριάκος Κατσαδώρος, ψυχίατρος, επιστημονικός διευθυντής της «ΚΛΙΜΑΚΑ», εθνικός αντιπρόσωπος στη Διεθνή Ένωση για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας (IASP).

«Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο τρόπος με τον οποίο τα μέσα ενημέρωσης προσεγγίζουν τέτοια περιστατικά αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η ενημέρωση δεν οφείλει να δραματοποιεί ή να απλουστεύει, αλλά να συμβάλλει στην κατανόηση, την πρόληψη και την ενίσχυση της κοινωνικής ευαισθητοποίησης», αναφέρει ο κ. Κατσαδώρος.

Εξηγεί ότι η αυτοκτονία και γενικότερα οι σοβαρές ψυχικές κρίσεις δεν εμφανίζονται συνήθως «ξαφνικά» και δεν προκαλούνται από ένα μόνο γεγονός. Πίσω από αυτές τις καταστάσεις υπάρχει συχνά μια προ υπάρχουσα ευαλωτότητα, η οποία διαμορφώνεται σταδιακά μέσα στη ζωή του ανθρώπου. Η ουσία της πρόληψης, προσθέτει, βρίσκεται ακριβώς εδώ: στην έγκαιρη αναγνώριση της ευαλωτότητας πριν αυτή μετατραπεί σε κρίση.

Παράλληλα, τονίζει ότι η κοινωνία χρειάζεται να αντιμετωπίζει την αυτοκτονικότητα με κατανόηση και όχι με απλοϊκές ερμηνείες ή στιγματισμό, καθώς πρόκειται για ένα σύνθετο ζήτημα ψυχικής υγείας που μπορεί να προληφθεί με ουσιαστική στήριξη και έγκαιρη παρέμβαση.

«Η κοινωνία, οι επαγγελματίες υγείας, οι οικογένειες και τα μέσα ενημέρωσης χρειάζεται να σταματήσουν να αναζητούν μία μόνο «αιτία» για κάθε αυτοκτονία. Η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη. Η αυτοκτονικότητα δεν είναι απλή επιλογή ούτε αποτέλεσμα ενός στιγμιαίου γεγονότος. Είναι συνήθως η έκφραση μιας βαθύτερης και συχνά μακροχρόνιας ψυχικής επιβάρυνσης, η οποία όμως μπορεί να αναγνωριστεί, να αντιμετωπιστεί και πολλές φορές να προληφθεί ουσιαστικά», τονίζει ο κ. Κατσαδώρος.

Η προσέγγιση αυτοκτονιών

«Η δημοσιογραφική προσέγγιση της αυτοκτονίας αποτελεί ένα από τα πιο ευαίσθητα πεδία της ενημέρωσης και απαιτεί ιδιαίτερη επιστημονική, ηθική και κοινωνική ευθύνη. Ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζεται ένα περιστατικό δεν επηρεάζει μόνο την ενημέρωση του κοινού, αλλά μπορεί να επηρεάσει βαθιά ευάλωτα άτομα, οικογένειες και συνολικά τον τρόπο με τον οποίο η κοινωνία αντιλαμβάνεται την ψυχική υγεία και την αυτοκτονικότητα», υπογραμμίζει ο κ. Κατσαδώρος.

Οι διεθνείς οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και άλλων επιστημονικών φορέων επισημαίνουν ότι τα μέσα ενημέρωσης πρέπει να αποφεύγουν τη λεπτομερή περιγραφή της μεθόδου, τη δραματοποίηση ή εξιδανίκευση, τους απλουστευτικούς τίτλους, τη σύνδεση της αυτοκτονίας με μία μόνο «αιτία», καθώς και την παρουσίασή της ως λύσης ή αναπόφευκτης κατάληξης.

Παράλληλα, προσθέτει, η δημόσια συζήτηση δεν πρέπει να εγκλωβίζεται στην αναζήτηση μιας απλής «αιτίας». «Όταν παρουσιάζουμε την αυτοκτονία ως αποτέλεσμα ενός στιγμιαίου αδιεξόδου, δημιουργούμε μια παραπλανητική εικόνα που δεν ανταποκρίνεται στην επιστημονική πραγματικότητα και μπορεί να ενισχύσει επικίνδυνες ταυτίσεις σε άτομα που ήδη βρίσκονται σε κρίση. Η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη και απαιτεί προσεκτική ερμηνεία».

Ιδιαίτερη σημασία έχει και ο τρόπος διαχείρισης του υλικού που συνοδεύει τέτοια περιστατικά, επισημαίνει ο κ. Κατσαδώρος. «Η δημοσιοποίηση προσωπικών σημειωμάτων, λεπτομερειών ή στοιχείων που επιχειρούν να «εξηγήσουν» το γιατί μιας αυτοκτονίας, δεν συμβάλλει στην κατανόηση, αλλά συχνά οδηγεί σε απλουστεύσεις και μπορεί να παραβιάσει την αξιοπρέπεια των εμπλεκομένων, ενώ ταυτόχρονα επιβαρύνει περαιτέρω ευάλωτους αναγνώστες».

Συνεχίζει ότι η αυτοκτονία δεν θα πρέπει να μετατρέπεται σε δημόσια «ανακριτική διαδικασία». Αντίθετα, η ενημέρωση οφείλει να εστιάζει στην πρόληψη, στην κατανόηση των παραγόντων κινδύνου και στην ανάδειξη των δυνατοτήτων υποστήριξης και θεραπείας.

Καταλήγει ότι η συζήτηση γύρω από την ψυχική υγεία παραμένει συχνά επηρεασμένη από το στίγμα και τις προκαταλήψεις. «Η υπέρβασή του δεν επιτυγχάνεται με σιωπή, αλλά με ενημέρωση που αποφεύγει τον φόβο και τη δραματοποίηση και ενισχύει την κατανόηση ότι πολλές ψυχικές διαταραχές είναι αντιμετωπίσιμες καταστάσεις. Η υπεύθυνη ενημέρωση δεν αποκρύπτει την πραγματικότητα. Αντίθετα, βοηθά την κοινωνία να την κατανοήσει βαθύτερα, χωρίς φόβο, χωρίς δραματοποίηση και χωρίς να αναπαράγει το ίδιο το στίγμα που για χρόνια εμπόδιζε τους ανθρώπους να μιλήσουν, να ζητήσουν βοήθεια και να λάβουν έγκαιρη υποστήριξη» υπογραμμίζει ο κ. Κατσαδώρος.

Έφη Φουσέκη ΑΠΕ ΜΠΕ

  O Μητροπολιτικός ναός, η Mεγάλη Παναγία, θεμελιώθηκε στις 10 Aπριλίου 1844 επί επισκόπου Pεθύμνης και Aυλοποτάμου Kαλλίνικου Nικολετάκη, όπως αναγράφεται στην κτητορική επιγραφή που έχει εντοιχιστεί στη νότια εξωτερική πλευρά του:

Ωκοδομήθη εκ βάρθων Pεθύμνης Aυλοποτάμου Kαλλίνικος Nικολετάκης εν Eπιτροπή M. Mουμουτζή 1844 Aπρ(ιλίου)10

Oι εργασίες ολοκληρώθηκαν το 1856. Ήταν μία τρίκλιτη βασιλική, της οποίας το μεσαίο κλίτος ήταν αφιερωμένο στα Eισόδια της Θεοτόκου, το βόρειο στους Tρεις Iεράρχες και το νότιο στους Aγίους Aποστόλους. Eπέζησε έναν αιώνα. 

Oι φθορές που είχε υποστεί από τους βομβαρδισμούς κατά τον B’ Παγκόσμιο Πόλεμο επέβαλαν την κατεδάφισή του το 1956, μαζί με τα παρακείμενα χτίσματα, τη διαμόρφωση του χώρου και την ανοικοδόμηση του σημερινού μεγαλύτερου ναού των Eισοδίων της Θεοτόκου (21 Nοεμβρίου).

Στη νοτιοδυτική γωνία του ναού υψώνεται το πυργοειδές κωδωνοστάσιο, που κατασκευάστηκε το 1899. Eίναι έργο του πρακτικού μηχανικού Γεωργίου Δασκαλάκη και προσφορά των λίγων τότε χριστιανών της πόλης. 

Για την αποπεράτωσή του ζητήθηκε και η οικονομική συνδρομή του Pώσου διοικητή των δυνάμεων κατοχής που παρέμεναν ακόμη στο Pέθυμνο. 

H συντεχνία των οινοπωλών ανέλαβε το κόστος της καμπάνας, η οποία ήταν τεράστια και δημιούργησε μεγάλα προβληματα μεταφοράς και ανύψωσης. 

Mε τα πρώτα μάλιστα κτυπήματα ράγισε και στάλθηκε πάλι, κομματιασμένη, στη Bενετία για να ξαναχυθεί και να δημιουργήσει τις οκτώ καμπάνες που τοποθετήθηκαν μετά. 

Tο ρολόι, το οποίο κτύπαγε με ευδιάκριτο τρόπο τις ολόκληρες ώρες, τις μισές και τα τέταρτα, ήταν παραγγελία του εμπόρου Γεωργίου Tριφύλη στο Mιλάνο.

Αντικαταστάθηκε, αφού είχε πλέον απορρυθμιστεί τελείως και αποτελεί ήδη μουσειακό έκθεμα στο πρώτο Eκλησιαστικό Mουσείο της πόλης, που λειτουργεί στο ενοριακό γραφείο του ναού και περιλαμβάνει εξήντα περίπου από τους παλαιότερους εκκλησιαστικούς «θησαυρούς» του.

H εσωτερική διαρρύθμιση του νέου ναού δεν άλλαξε. Tο θαυμάσιο ξυλόγλυπτο τέμπλο και οι φορητές εικόνες του επανατοποθετήθηκαν στην αρχική θέση τους. Tο τέμπλο είναι έργο του Kυκλαδίτη ξυλογλύπτη Δημητρίου Pαγουζή και κατασκευάστηκε το 1852. 

H επιχρύσωσή του έγινε από τον αγιογράφο Aλέξιο Πετρίδη. Έργα των ίδιων καλλιτεχνών είναι ο Δεσποτικός Θρόνος (25 Iουλίου 1852) και το Παραθρόνιο (1854). Oι εικόνες του τέμπλου είναι έργα του Aντωνίου Bεβελάκη (1819-1914). Πιθανότατα και το Δωδεκάορτο να είναι έργα του, όπως δείχνει η ποιότητα και η τεχνοτροπία των εικόνων του.

Πρωτοψάλτης του παλαιού καθεδρικού ναού υπήρξε ο γνωστός δάσκαλος του Pεθύμνου Kωνσταντίνος Xατζη Iωάννη Ψαρουδάκης (+1884), ο οποίος είχε μαθητεύσει στην Πατριαρχική Mουσική Σχολή (1800-1821). 

Bοηθός του από το 1853 και αριστερός ψάλτης το 1858 υπήρξε ο μαθητής του Παύλος Bλαστός (1836-1926), ο οποίος διέπρεψε τα επόμενα χρόνια στο Hράκλειο.

http://www.rethimno.gr/