Ο Πατσιανός του δήμου Σφακίων

Ο Πατσιανός (ή και Πατσανός) είναι χωριό και έδρα ομώνυμης κοινότητας του δήμου Σφακίων στην περιφερειακή ενότητα Χανίων της Κρήτης. 

Βρίσκεται σε υψόμετρο 120 μέτρων, στους πρόποδες του όρους Αγκαθές (1.511 μ.) βόρεια από το Φραγκοκάστελλο. 

Το χωριό χρησιμοποιείται ως παραχειμαστική οικία των κατοίκων του Καλλικράτη.

Σύμφωνα με τον Βασίλειο Ψιλάκη, το όνομα του χωριού προέρχεται από την ιταλική λέξη pace (που σημαίνει ειρήνη), καθώς οι κάτοικοι του χωριού κατέστρεφαν το εν κατασκευή Φραγκόκαστελλο (1371) καθώς φοβόντουσαν ότι θα χρησιμοποιηθεί εναντίον τους. Οι Ενέτοι συνέλαβαν και σκότωσαν τους υπεύθυνους και κατέστρεψαν το χωριό. 

Όσοι γλύτωσαν ξαναέφτιαξαν το χωριό και το ονόμασαν Πατσανό, δληαδή Ειρηνικό. Όμως, ο Στέργιος Σπανάκης αναφέρει ότι η ορθή ετυμολογία προέρχεται από το επώνυμο Πατσός, θεωρία που είχε προτείνει ο Γρηγόριος Παπαδοπετράκης.

Το χωριό αναφέρεται για πρώτη φορά στην αιγυπτιακή απογραφή του 1834, όταν σε αυτό κατοικούσαν 14 χριστιανικές οικογένειες. Στην απογραφή του 1881 αναφέρεται ως Πατσανός και ανήκε στο δήμο Καλλικράτη του νομού Σφακίων, με 70 κατοίκους. Από την απογραφή του 1900 και έπειτα αναφέρεται ως Πατσιανός. 

Αναλυτικά η δημογραφική πορεία του χωριού σύμφωνα με τις απογραφές:

Απογραφή 1900 1920 1928 1940 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011

Πληθυσμός[1] 252 327 197 125 225 193 181 156 131 100

Αναφέρεται επίσημα το 1925 στο ΦΕΚ 27Α - 31/01/1925 να ορίζεται έδρα της ομώνυμης νεοϊδρυθείσας κοινότητας.[2] Σύμφωνα με το σχέδιο Καλλικράτης και την τροποποίηση του Κλεισθένης Ι, μαζί με τους οικισμούς Καλλικράτης, Καψοδάσος και Φραγκοκάστελλο αποτελούν την κοινότητα Πατσιανού που υπάγεται στο δήμο Σφακίων ενώ σύμφωνα με την απογραφή του 2011 έχει 100 κατοίκους.

Οι κάτοικοι του χωριού ασχολούνται με την κτηνοτροφία, την καλλιέργια ελιάς, την μελισσοκομία και τον τουρισμό. Στον κάμπο του Φραγκόκαστελου καλλιεργούνται ελιές και ψυχανθή που προορίζονται για ζωοτροφές. 

Τη δεκαετία του 1950 στο χωριό λειτουργούσαν 3 ελαιοτριβεία με μυλόπετρες. Σήμερα στο χωριό λειτουργεί σύγχρονο ελαιοτριβείο και εντός του χωριού τυροκομείο